Hücre Fizyolojisi
Özet
Hücreler daha karmaşık organizasyon düzeyine ve gelişmiş fizyolojik özelliklere sahiptir. Hücre zarına, sitoplazmaya ve zarla çevrili çekirdeğe sahip olan hücrelerde; mitokondri, endoplazmik retikulum, golgi aygıtı, lizozom, ribozom, peroksisom ve proteazom gibi çok sayıda organel bulunur. Çekirdek, genetik bilgiyi taşıyan DNA’yı içerir ve hücre faaliyetlerinin yönetim merkezidir.
Hücreler yüksek düzeyde özelleşmiştir. Kas hücreleri kasılma görevini üstlenirken, sinir hücreleri uyarı iletimini sağlar; epitel hücreleri koruyucu bariyer görevi görürken, bağ dokusu hücreleri yapısal destek sunar. Bu özelleşme, çok hücreli organizmalarda doku ve organların oluşumunu mümkün kılar.
Hücreler canlılığın korunması açısından hayati öneme sahiptir. Bu hücrelerin fonksiyonları, organizmanın tüm yaşamsal faaliyetlerini sürdürmesini sağlar. Örneğin, mitokondride üretilen ATP enerjisi kas kasılması, sinir iletimi ve hücre içi sentez olayları için kullanılır. Hücre zarı aracılığıyla madde alışverişi yapılırken, lizozomlar hücre içi sindirimi düzenler. Hücreler ayrıca, genetik bilginin nesilden nesile aktarımında rol oynar.
Hücrelerin yapısal ve işlevsel bütünlüğü bozulduğunda, dokuların fonksiyonları da zarar görür. Bu durum çeşitli hastalıklara, bağışıklık sisteminde bozulmalara veya hücre ölümüne yol açabilir. Bu nedenle hücrelerinin yapısını ve işleyişini anlamak son derece önemlidir.
Referanslar
Forbes, M. and D.G. Ferguson, Cell Physiology Sourcebook A Molecular Approach. Ultrastructure of Cells. 2001, California USA: Academic Press.
Uğraş, S., Fizyoloji. 2024: Akademisyen Kitabevi.
Von Engelhardt W., et al., Veteriner Fizyoloji, ed. H. Öztürk. 2019, Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri.
Landowne, D., Cell Physiology. 2006: Lange Medical Books/McGraw-Hill.
Guyton, A. and J. Hall, Textbook Of Medical Physiology, Tıbbi Fizyoloji, ed. H.A. Çavuşoğlu. Vol. 9. 2007, Ankara: Nobel Tıp Kitapevleri.
Scanlon, V.C. and T. Sanders, Essentials of anatomy and physiology. 2018: FA Davis.
Cochran, P.E., Veterinary Anatomy and Physiology. 2011: USA: Delmar-Cengage Learning.
Sperelakis, N., Cell physiology sourcebook: a molecular approach. 2001: Elsevier.
Belk, C. and V. Borden Maier, Biology Science for Life WITH PHYSIOLOGY. 2013, United States of America: Pearson Education, Inc. 717.
Costanzo, L.S., Physiology (Elsevier). 2014, China: Elsevier.
Mitchell, D.R., The evolution of eukaryotic cilia and flagella as motile and sensory organelles. Eukaryotic membranes and cytoskeleton: Origins and evolution, 2007: p. 130-140.
E., B.K., et al., Ganong's Rewiev of Medical Physiology (Der W.F. Ganong). 2010, New York: McGraw Hill Companies Inc.
Delevoye, C., M.S. Marks, and G. Raposo, Lysosome-related organelles as functional adaptations of the endolysosomal system. Current opinion in cell biology, 2019. 59: p. 147-158.
Baßler, J. and E. Hurt, Eukaryotic ribosome assembly. Annual review of biochemistry, 2019. 88(1): p. 281-306.
Dell'Angelica, E.C., et al., Lysosome‐related organelles. The FASEB Journal, 2000. 14(10): p. 1265-1278.
Winey, M. and E. O'Toole, Centriole structure. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 2014. 369(1650): p. 20130457.
Müsüroğlu Keloğlan, S., Temel Tip Bilimleri Alanında Gelişmeler. Hücre Fizyolojisi: Hücre ve Organelleri, ed. F. Taşer. Ankara: Platanus Yayın Grubu. 124.
Glickman, M.H. Getting in and out of the proteasome. in Seminars in cell & developmental biology. 2000. Elsevier.
Pohl, C. and I. Dikic, Cellular quality control by the ubiquitin-proteasome system and autophagy. Science, 2019. 366(6467): p. 818-822.
Li, H., et al., One-step synthesis of strongly stabilized yellow fluorescent carbon dots for rapid Golgi apparatus targeting and imaging. Diamond and Related Materials, 2025. 156: p. 112392.
Silambuselvi, V., et al., Theoretical analysis of facilitated diffusion process in a liquid membrane: Adomian decomposition method. International Journal of Electrochemical Science, 2024. 19(12): p. 100855.
Sembulingam, K., Essentials of Medical Physiology: With Free Review of Medical Physiology. 2019: Jaypee Brothers medical publishers.
Chen, I. and F. Lui, Physiology, active transport. 2019.
Forrest, L.R., R. Krämer, and C. Ziegler, The structural basis of secondary active transport mechanisms. Biochimica et Biophysica Acta (BBA) - Bioenergetics, 2011. 1807(2): p. 167-188.
Sturtz, R. and L. Asprea, Anatomy and Physiology for Veterinary Technicians and Nurses. A Clinical Approach. 2012, USA: John Wiley & Sons, Inc.
Pushkar, B., Protein Synthesis: Methods and Protocols, ed. B. Pushkar. 2021, Canada: Delve Publishing.
White-Gilbertson, S., D.T. Kurtz, and C. Voelkel-Johnson, The role of protein synthesis in cell cycling and cancer. Molecular oncology, 2009. 3(5-6): p. 402-408.
Liljas, A., Structural Aspects Of Protein Synthesis. 2004, Singapore: World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd.
Runa Sur, J.M., Recent Trends in Gene Expression. Mechanism of Transcription in Prokaryotes. 2013, New York: Nova Science Publishers. 334.
Rowen D. Frandson, W.L.W., Anna Dee Fails, Anatomy and Physiology of Farm Animals. 7 ed. 2009, Colorado: A John Wiley & Sons, Inc., Publication. 536.
Tartaglia L, W.A., Veterinary Physiology and Applied Anatomy, A Textbook for Veterinary Nurses and Technicians. 2 ed. 2005, Italy: Elsevier. 218.
Reece, W.O., Functional Anatomy and Physiology of Domestic Animals. 4 ed. 2009: A John Wiley & Sons, Inc., Publication. 593.
Reyes, P., M.A. Ashraf, and K.N. Brown, Physiology, Cellular Messengers. 2019.
