Âşıklık Geleneği ve Halk Oyunları bağlamında Ardahan’da Kimlik ve Bellek Dinamikleri
Özet
Ardahan ili, coğrafi konumu itibarıyla Anadolu ile Kafkasya arasında kültürel bir geçiş sahası olarak dikkat çekmektedir. Bu konum, yöre halkının müzik ve oyun geleneğinde hem yerel hem de bölgesel unsurların harmanlanmasına zemin hazırlamıştır. Ardahan halk müziği, özellikle âşıklık geleneği, uzun hava ve kırık hava formları ile zengin bir repertuvara sahiptir. Türküler, yalnızca bireysel duyguların ifadesi değil; toplumsal hafızanın, tarihsel olayların ve kolektif kimliğin taşıyıcısı konumundadır. Benzer şekilde halk oyunları da düğün, bayram ve toplu törenlerde sergilenen ritüel nitelikli pratikler olarak toplumsal dayanışmayı pekiştirmektedir. Bu çalışmada, Ardahan yöresinde halk müziği ve halk oyunlarının kültürel bellek inşasındaki işlevleri etnomüzikolojik ve kültürel antropoloji temelli bir bakış açısıyla ele alınmaktadır. Saha gözlemleri, derlemeler ve sözlü tarih anlatıları üzerinden yapılan çözümlemeler, müzik ve oyunların yalnızca estetik birer icra değil; aynı zamanda sosyal aidiyetin yeniden üretildiği sembolik alanlar olduğunu göstermektedir. Çalışma, ayrıca küreselleşme ve modernleşme süreçlerinde Ardahan’daki geleneksel icra biçimlerinin nasıl dönüşümler geçirdiğini, genç kuşakların bu kültürel mirası nasıl yeniden yorumladığını da tartışmaktadır. Sonuç olarak, Ardahan halk müziği ve halk oyunları, yerel kimliğin sürekliliğini sağlayan, toplumsal belleği canlı tutan ve kültürel mirası geleceğe taşıyan önemli araçlar olarak değerlendirilmektedir.
Referanslar
American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). APA.
Appadurai, A. (1996). Modernity at large: Cultural dimensions of globalization. University of Minnesota Press.
Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge University Press.
Balkılıç, Ö. (2020). Kültür, kimlik ve halk dansları. İletişim Yayınları.
Bauman, R. (1986). Story, performance, and event: Contextual studies of oral narrative. Cambridge University Press.
Bhabha, H. K. (1994). The location of culture. Routledge.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Connerton, P. (1989). How societies remember. Cambridge University Press.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Hall, S. (1996). Cultural identity and diaspora. In P. Mongia (Ed.), Contemporary postcolonial theory: A reader (pp. 110–121). Arnold.
Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. SAGE Publications.
Halbwachs, M. (1992). On collective memory. University of Chicago Press.
Hobsbawm, E., & Ranger, T. (Eds.). (1983). The invention of tradition. Cambridge University Press.
Merriam, A. P. (1964). The anthropology of music. Northwestern University Press.
Nettl, B. (2005). The study of ethnomusicology: Thirty-one issues and concepts. University of Illinois Press.
Nora, P. (1989). Between memory and history: Les lieux de mémoire. Representations, 26, 7–24. https://doi.org/10.2307/2928520
Öztürkmen, A. (2006). Türkiye’de halk dansları ve kimlik: Kültürel temsilin politikaları. İletişim Yayınları.
Rice, T. (2014). Ethnomusicology: A very short introduction. Oxford University Press.
Stokes, M. (1994). Ethnicity, identity and music: The musical construction of place. Berg Publishers.
Turino, T. (2008). Music as social life: The politics of participation. University of Chicago Press.
