Adıyaman Köy Kadın Başlığı Kullık-Kof-Kofi

Yazarlar

Zeynep Hanbay

Özet

Adıyaman köy kadının son yüzyılın ikinci yarısına kadar başından eksik etmediği giysisinin belki de en değerli parçası kullık-kof-kofi köklü bir geçmişin izlerini günümüze kadar belki de çok az bozularak getirebilmiştir. Bu çalışmanın amacı gerçek anlamıyla bugüne kadar yeterince ele alınmamış, giysinin bir parçası olarak kalan kullık‘ın tanıtılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda yıllar içinde bunu kullanan son temsilcilerle uzun yıllar boyu yapılan görüşmeler, çekilen fotoğraflar, alan araştırmaları ve sonucunda, kaybolan parçaların; en yakın çizimleri ve folklorik bebekler üzerinde birebir yapılan uygulamalarla gerçeğe en yakın sonuçların elde edilip tarihe bilimsel yöntemle ile not düşülmek istenmesidir. Nişanlanıncaya, hatta evleninceye kadar başı açık gezen genç kız, sözlendiği zaman başını kısmen kapatacak sırmalı poşu ile nişanını herkese ilan eder. Başı sırmalı poşu ile sarık yapılan kızın bundan böyle nişanlı olduğu, bir başkasına verildiği ve başının artık bağlı olduğu duyurulmuş olur. Evlilik süreci başladığında ise başa giydirilen ve kadının ömrü boyunca kullanacağı kullık-kof-kofi , beyaz kıttan ile tamamlanır. Köyden köye, inanıştan inanışa küçük farklılıklar olsa da genel olarak başlık ve parçaları aynıdır. Farklılıklar genellikle bağlama şekillerinde göze çarpar. Günümüzde il genelinde sayıları hızla azalan, yüz’ün altındaki son temsilcilerin giydikleri ve halk oyunları ekipleri tarafından kullanılan bir baş bağlama modeli dışında kullanım alanına rastlanmamıştır. Kadim toprakların yüzyıllar boyu taşıdığı bu geleneksel başlığın korunması, kayıt altına alınması ve gelecek nesillere bilimsel yöntemlerle doğru bir şekilde aktarılması, folklorik bebeklerinin, balmumu heykellerinin yapılarak depremde yıkılan Adıyaman müzesi yenilenirken kurulacak etnografik eserler bölümünde sergilenmesi sağlanmalıdır.

Referanslar

Ağırtmalı,H,H ve Begiç,H,N.,(2021),’’Anadolu’da Kaybolmakta Olan Geleneksel Bir Giyim Kuşam Unsuru :Zaza Püskülü’’,Çeşmi-i Cihan:Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları E-Dergi,ISSN:2149-5866 cilt.8,sayı:2.,s30-46,Kış2021 Araştırma İnceleme DOİ:10.30804/cesmicihan.962171,Bartın-TÜRKİYE.

Balta, Nevin (2014). Anadolu Kadın Başlıkları. Ankara: Alter Yayınları.

Begiç, H.N ve Öz, C. (2018), Çankırı Özel Gün Ritüellerindeki Elmas Taç Geleneği, Milli Folklor, Yıl 30, S 118, 114-129.

Çiftçi,Y.,(2024),’’Adıyaman’ın Son kofili Kadınları Başımdaki Dünya’’,Atlas Dergisi, Sayı 369, No:2024/03

Görgünay, Neriman (2008). Geleneksel Türk Giyim Tarihi. İzmir: Grafman Basım Sanayi LTD.Şti.

Saygın, M., (2023). ‘’Ali şir nevai’nin Türkçe Divanlarındaki Yas Adetlerinin Kültür Aktarımı Açısından Değerlendirilmesi’’ Philological issues are in the eyesof young researchers 1 (1)

Hanbay, Z., (2024), Son Yüz yılda Adıyaman Kadın Saç Örgü ve Aksesuarları, Belek Üniversitesi, Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezi II. Uluslararası Sanat ve Sosyal Bilimler Kongresi Tam Metin Bildiriler Kitabı, 414-420, Antalya.

Tanrıdağlı,G.,(2000),’’Uygur Kültürlerinde Saç Örgüleri ve Anlamları’’, Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, Sayı 14, 47-53, Erzurum.

Tansuğ, S., (1985).’’Türkmen Giyimi’’. Ak Yayınları Türk Süsleme Sanatları Serisi:9.Apa ofset.

Yeşilyurt, E.,(2008),’’Baş Bağlamalarının İletişimdeki Dili, Halk Kültürü’nde Giyim-Kuşam ve Süslenme’’, Uluslararası Sempozyumu Bildirileri, Motif Halk Oyunları Eğitim Derneği Gençlik ve Spor Kulübü, s64-67/534,Eskişehir.

Yayınlanan

8 Ocak 2026

Lisans

Lisans