Türk Halk Oyunları ve Kuzey Kıbrıs Türk Halk Oyunlarında Ortak ve Farklı Kültürel Değerler

Türk halk oyunları, Anadolu’nun farklı bölgelerinde tarihsel, sosyal ve coğrafik koşulların etkisiyle biçimlenmiş; toplumsal yaşamın estetik ve sembolik bir yansıması olarak kültürel belleğin en güçlü taşıyıcılarından biri haline gelmiştir. Halay, horon, zeybek, bar ve karşılamalar gibi türler, eğlencenin ötesinde, toplumsal değerlerin aktarımı, kimlik inşası ve kuşaklar arası sürekliliğin sağlanmasında işlevsel bir rol üstlenmiştir. Anadolu merkezli bu zengin repertuar, tarihsel süreçte farklı coğrafyalara taşınarak yeniden yorumlanmıştır. Kıbrıs adası, Akdeniz’in kesişim noktası olması nedeniyle çok katmanlı bir kültürel yapıya sahiptir. Latin, Bizans, Türk, Rum ve daha pek çok farklı topluluk etkilerinin birleştiği ada kültürü, müzik ve dans geleneklerinin sürekli dönüşümüne zemin hazırlamıştır. 1571’de Osmanlı hâkimiyetinin başlamasıyla birlikte Anadolu’dan gerçekleşen göçler sonucunda Türk kültürü bu çeşitliliğe eklemlenmiş; Oğuz/Türk boylarının taşıdığı müzik ve oyun repertuarı ada halkı tarafından benimsenerek özgünleşmiştir. Böylece ritmik ve melodik yapıda Anadolu ile sürekliliğini koruyan, ancak çalgı, figür ve giysi tercihlerinde yerel çeşitlilik yansıtan Kuzey Kıbrıs Türk halk oyunları ortaya çıkmıştır. Müzikal yapı bakımından her iki coğrafyada da ortak ritmik ve melodik özelliklerin yanı sıra benzer çalgı tercihleri öne çıkmaktadır. Oyunların hareket repertuarı incelendiğinde ise iki kültürde ortak figürlerin bulunması yanında icra sürecinde farklılaşan hareketlerin de dikkati çektiği görülmektedir. Giysi ve kostümler her iki coğrafyada da kültürel kimliği yansıtan ve oyunun estetik yönünü destekleyen unsurlar olarak önem taşımaktadır. Bu çalışma, Kıbrıs’ın kendi tarihsel-kültürel dinamikleri içinde şekillenen oyun repertuarının, Anadolu Türk halk oyunlarıyla etkileşim sürecini ele almakta ve iki coğrafya arasındaki ortak ve farklı değerleri müzikal yapı, oyun hareketleri ve giysi bakımından karşılaştırmalı olarak ortaya koymayı amaçlamaktadır.