Hakkâri Yöresi Oyunlarında Ters Adım Ve Sola Doğru Oynama Geleneğinin İncelenmesi
Özet
Bu çalışmada, Türkiye’nin doğusunda yer alan Hakkâri Yöresi Oyunlarında Ters Adım ve Sola Gitme Geleneğini incelenmiştir. Hakkâri coğrafik yapısı, Toplumsal yapısı ve kültürel kodları, bu yörenin Folkloruna ve yöreye özgü hareket biçimlerinin oluşmasında önemli rol oynar. Bu geleneksel figürlerin, sadece estetik bir tercih değil, aynı zamanda bölgenin tarihsel, sosyal ve sembolik dinamiklerini de yansıtır. Araştırmamızda Hakkâri yöresine genel bir bakış yapıp bölgenin sosyal yaşamı, aşiret ve aşiretçilik yapısı incelenmiştir. Yine Hakkâri de yaşayan din topluluklarının kültür içerisindeki farklılıklara olan etkilerinden söz edilmiştir. Oyun kavramı ve halk oyunlarının türlerinden olan halayı Hakkâri halk oyunları içerisinde incelendi. Son bölümde ise Hakkâri halk oyunlarının neden sola doğru gittiği hakkında alan araştırması yapılıp kaynakların yeterli olmaması nedeniyle kaynak kişiler ve yörede faaliyet gösteren eğitmen ve dansçılarla görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular sonuç kısmında değerlendirilmiştir.
Referanslar
Akış, S. (2009). Türk Halk Oyunlarında Tür Sorunu. Yüksek Lisans Tezi . Sakarya.
And, M. (1974). Oyun ve Bügü. İstanbul: İş Bankası Yayınları.
And, M. (2012). Oyun ve Bügü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Arvas, T. Z. (2010). Hakkâri Nasturileri (1836-1936). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Tarihi Bilim Dalı. Van.
Aytekin G. Ataş, Selda Öztürk, Vedat Yildirim; (2006). Geleneksek Hakkari Müziği. Folklora Doğru Dergisi Sayı 66, s. 178.
Bruinessen, M. V. (2003). Ağa, Şeyh ve Devlet. Ağa, Şeyh ve Devlet (s. 81). içinde İstanbul: İletişim Yayınları.
Canan, S. (2019, Masyıs). Hakkâri ve Çevresinde Geleneksel Halk Oyunları ve Bunların Müziksel Özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, 5. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çölemerikli, İ. (2006). Hakkari Sûretleri, Sümbül Dağı'nda Ayın Doğuşunu İzlerken. İ. Çölemerikli İçinde, Hakkari Sûretleri (s. 31). Diyarbakır: Lîs Yayınları.
Çölemerikli, İ. (2017). İ. Çölemerikli İçinde, Hakkari Sûretleri (s. 13). Diyarbakır: Lîs Yayınları.
Çölemerikli, İ. (2025). Hakkarî Halk Oyunları Sola Gitme Geleneği. (R. Ağaya, Röportaj Yapan)
Dalyan, M. G. (2009). 19. Yüzyılda Nasturiler (İdari Sosyal Yapı ve Siyasi İlişkileri). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı. Isparta.
Demirsipahi, C. (1975). Türk Halk Oyunları (s. 239). içinde Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Eroğlu, T. (1988). Türk Halk Oyunlarının Sahnelenmesinde Sahne Düzeni Uygulamasının Gerekliliği ve Ortaya Çıkan Problemler. Ankara.
Eroğlu, T. (1996). Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da Halk Oyunları ve Halayların İncelenmesi. Ankara.
Hakkâri Valiliği Hakkâri Tarihi İnternet Sitesi http://www.hakkari.gov.tr/ilimiz-tarihi erişim tarihi 01.05.2025
Heckmann, L. Y. (2002). Kürtlerde Aşiret ve Akrabalık İlişkileri. İstanbul: İletişim Yayınları.
https://hakkari.ktb.gov.tr/TR-160244/hakkari-ilinde-nufus.html Erişim Tarihi 11.05.2025
Huizinga, J. (2017). Homo Ludens (Oyunun Toplumsal İşlevi Üzerine Bir Deneme). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Kaplan, Y. (2025, Mayıs). Hakkari'de Aşiretlerin Oluşumu. (R. Ağaya, Röportaj Yapan)
Kaya, A. M. (2010). Hakkari Tarihi Konuşan Bir Kent. A. M. Kaya İçinde, Hakkari Tarihi Konuşan Bir Kent (s. 6-7). Ankara: Berikan Yayınevi.
Kaya, S. (2025, Mayıs). Hakkari Halk Oyunlarında Sola Gitme Geleneği. (R. Ağaya, Röportaj Yapan)
Nevzat Eminoğlu, M. T. (2014). Hakkâri Beyliği Dönemi Kürt Kültür ve Edebiyati. Uluslararası Tarihte Hakkari Sempozyumu (s. 360). Hakkari: Hakkari Üniversitesi Yayınları.
Özdemir, R. (2025, Mayıs). Hakkari Halk Oyunlarının Sola Gitme Geleneği. (R. Ağaya, Röportaj Yapan)
Sevin, V. (2015). Hakkari Taşları II Gizemin Peşinde. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Tan, H. (2017). Hakkâri Beyleri’nin Tarihi. Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, 5. Mardin.
Türk Dil Kurumu. (2025, Mayıs). TDK. [Link] adresinden alındı
Zerek, S. (2019, Ekim). Hakkari'de Halay Başı. (R. Ağaya, Röportaj Yapan)
Zerek, S. (2025, Mayıs). Hakkari Sola Gitme Geleneği. (R. Ağaya, Röportaj Yapan)
