Kültürel Mirasın İzinde: Kars’ta Kaybolmaya Yüz Tutmuş Kafkas Oyunlarının Dünden Bugüne Yolculuğu ve Yeniden Yaşatılması
Özet
Kars, Anadolu ve Kafkasya kültürlerinin kesişim noktasında yer alması nedeniyle zengin ve çok katmanlı bir halk oyunları repertuarına sahiptir. Bu repertuar içerisinde özel bir yere sahip olan Kafkas halk oyunları, zamanla modern yaşam, düğün organizasyonları, turizm faaliyetleri ve estetik kaygılar nedeniyle dönüşüme uğramış; bazı oyunlar ise unutulma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Bu araştırmada, geçmişte Kars ilinde oynanan ancak günümüzde unutulmaya yüz tutmuş Kafkas halk oyunlarının tespit edilmesi, kültürel belleğe yeniden kazandırılması ve bu oyunların geleneksel yapılarıyla yaşatılmasına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden biri olan durum çalışması modeliyle yürütülmüştür. Katılımcılar, amaçlı örnekleme yöntemlerinden uzman örnekleme tekniğiyle belirlenmiş ve görüşmeler yapılandırılmış görüşme formuyla yüz yüze gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler betimsel ve içerik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulgularına göre, Kars yöresinde birçok halk oyununun unutulduğu, bazılarının ise figürel ve anlam yapısında önemli değişiklikler yaşandığı belirlenmiştir. Ayrıca bazı oyunların tarihsel ve simgesel değer taşıdığı, özellikle kadınlara ait oyunların unutulmaya yüz tuttuğu ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, kültürel mirasın korunması, kuşaklar arası aktarımın sağlanması ve bölgesel kimlik bilincinin geliştirilmesi açısından önemli katkılar sunmaktadır.
Referanslar
Ay, E. (2019). Halk dansları eğitmenlerinin halk danslarını turizm açısından değerlendirmelerine ilişkin nitel bir çalışma. Folklor Akademi Dergisi, 2(1), 103–120.
Bastan, S. (2022). Cumhuriyet dönemi sosyo-politik uygulamaların Kars ili geleneksel danslarına etkisi ve popüler kültür bağlamında değerlendirilmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Cantekin, D. C., ve Elyağutu, A. A. (2021). Türkiye'de Uygulanan Kafkas Halk Danslarının “eski ve yeni danslar” tanımlanmasıyla yeniden tespit edilmesi (Kars ve Iğdır örneği). Eurasian Academy of Sciences , 19-31.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
Çağlar, G., Güler, M. Ş., Çakır, E. (ed), Tanyeri, L. (ed) (2024). Kafkas Halk Oyunları Sporcularının Psikolojik Beceri ve Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi. Özgür Publications.
Çağlar, G. (2021). Kafkas Halk Oyunları Sporcularının Psikolojik Beceri ve Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi .
Ekmekcioğlu, İ., Bekar, C., Kaplan, B. (2001). Türk Halk Oyunları. Esin Yayınevi.
Elyağutu, D., C. ve Elyağutu, A., A. (2021). Türkiye'de Uygulanan Kafkas Halk Danslarının "Eski Ve Yeni Danslar" Tanımlanmasıyla Yeniden Tespit Edilmesi (Kars Ve Iğdır Örneği), Eurasian Academy of Sciences Eurasian Studies / Avrasya Çalışmaları, (14) 19-31
Foster, S. L. (2019). Valuing Dance: Commodities and Gifts in Motion,Oxford University Press.
Gül, O., Yamaner, E., Türkmen, E., Özant, M. İ., & Çam, M. K. (2024). A comprehensive study of imagery practices in Turkish folk dances from a socio cultural perspective. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 48(1), 30–52.
Kafkasyalı, A. (1998). Kars’ın tarihsel ve kültürel yapısı. Kafkasya Araştırma Merkezi Yayını.
Kasapoğlu, P. (2024). Museology of folk dances in ICH museums: Problems, examples, suggestions. Milli Folklor Dergisi, 36(1), 78-95.
Kaeppler, A. L. (2006). Dans, (Haz. Gülin Öğüt Eker, Metin Ekici, M. Öcal Oğuz, Nebi Özdemir), Türk Halk Biliminde Kuram ve Yaklaşımlar 1, (Çev: F. K. Fay), ss. 246-249, Geleneksel Yayıncılık, Ankara.
Kültür Portalı. (2025, Haziran). Türkiye Kültür Portalı: https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/kars/genelbilgiler adresinden alındı
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. Sage Publications.
Özdemir, Ü. Ş. (2021). Conceptual framework of a transmission project for safeguarding Circassian dances in Turkey. Düzce Üniversitesi Yayınları.
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. Sage Publications.
Petkovski, F. (2023). Choreography as ideology: Dance heritage, performance politics, and the former Yugoslavia. Dance Research Journal. [https://doi.org/10.1017/S0149767723000043](https://doi.org/10.1017/S0149767723000043)
Shay, A. (1999). Parallel traditions: State folk dance ensembles and folk dance in “the field.” Dance Research Journal, 46(1), 29-56.
Turul, T. (2024). Kars yöresinin kültürel mirası: düğün geleneği, çalgıları, halk oyunları ve türkülerinin nota kataloğu perspektifinden incelenmesi, (Yüksek Lisans Tezi), Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ardahan.
Unesco. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. [https://ich.unesco](https://ich.unesco)
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri (11. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6th ed.). Sage Publications.
