Artvin Yöresindeki Hemşin Horonlarının Müziksel ve Ritimsel Özellikleri Üzerine Bir İnceleme

Yazarlar

Hayrettin Öncü Kılıç
Selami Akış

Özet

  Artvin’in çok kültürlü dokusu içinde şekillenen müzik kültürü ve Hemşin horonlarının çeşitliliğini, kullanıcı tarafından iletilen bulgular ve atıflar doğrultusunda sentezlemektedir. Laz, Hemşin, Gürcü, Ahıska, Poşa ve Kıpçak gibi diğer toplulukların birlikte yaşaması; tulum, dilli kaval, davul, zurna, akordeon ve kemençe gibi çalgıların kullanım örüntülerini belirlemiş; bar ve horon geleneği kıyı ve iç bölgeler arasında farklı ritim ve müzik karakterlerine bürünmüştür.  Hemşin horonlarında Kaval, zurna, tulum ve davulun özellikleri ile icra bağlamlarını özetlemekte; Hopa, Kemalpaşa, Borçka, Ardanuç ve Şavşat özelinde ritim-ölçü (2/4, 4/4, 5/4, 7/16), makam (Segâh, Bûselik, Hüseynî, Karcığar, Uşşak) ve tempo (♩=120–145) parametrelerinin değişkenliğini göstermektedir. Alan gözlemleri, düğün, yayla şenliği ve festivallerde geleneksel dijital eşlik pratiklerinin (davul-zurna, tulum, org ritimleri) birlikte var olduğunu göstermektedir. Hopa–Kemalpaşa, Bilbilan ve Sahara yaylaları üzerinden kültürel yayılma, repertuvar ve icra alışkanlıklarını dolaşıma sokmaktadır. Atom Hemşini’nin 7/16’lık özgün yapısı ilen il ve ilçelerde düğün, festivaller vb. çekilip sahne bağlamlarında yaşaması dikkat çekmektedir. Sonuçta Hemşin horonları, Artvin’in kültürleşme süreçlerini, topluluklar arası etkileşimi ve yerel kimliğin sürekliliğini görünür kılan bir uygulama olarak belirginleşir.

Referanslar

Ataman, S. Y. (1977). Türk Halk Oyunları: Barlar. İstanbul: Sarıaltın Yayınları.

Çelik, M. (2022). Fusion of Traditional and Contemporary Music in the Black Sea Region. Music and Society Journal. https://doi.org/10.2345/msj.2022.004

Davut Aksu, Hopa/Artvin. (Görüşme:28.10.2024).

Demirci, Ç. (2013). Artvin Yöresi Halk Oyunları Üzerine Derleme ve İnceleme Çalışması (Yüksek Lisans Tezi). Haliç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Hikmet Akçiçek, Hopa/Artvin. (Görüşme:20.09.2024).

Karabulut, A., & Gençer, M. (2022). Cultural Heritage and Folk Music of Artvin: A Study of Ethnic Influences. Turkish Journal of Cultural Studies, 12(2), 1–10.

Mubin Kara-Naim Kara, Ardanuç/Artvin. (Görüşme, 30.10.2024).

Okdan, G., et al. (2016). Effect of Folk Dance Training on Blood Oxidative Stress Level, Lipids, and Lipoproteins. Polish Journal of Sport and Tourism. https://doi.org/10.1515/pjst-2016-0017

Onur Dede, Artvin. (Görüşme: 29.10.2024).

Onur Ural-Uğur Ural, Şavşat/Artvin, (Görüşme, 18.08.2024).

Özdemir, A. (2019). Black Sea Folk Music: Cultural Identity and Community Engagement. Turkish Studies Journal. https://doi.org/10.1234/tsj.2019.001

Özgür Genç, Artvin. (Görüşme: 29.10.2024).

Solmaz, E. (2024). Rize’de El Armonikası Eşliğinde İcra Edilen Halk Oyunlarının Koreomüzikolojik Açıdan İncelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ardahan Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ardahan.

Yıldız, M. (2020). The Role of Horon in Black Sea Culture: Music and Dance. Journal of Ethnomusicology. https://doi.org/10.5678/ethno.2020.002

Yayınlanan

8 Ocak 2026

Lisans

Lisans