Azerbaycan Halk Oyunlarının Tarihsel Süreci

Azerbaycan halk oyunları, asırlardır bu topraklarda yaşayan toplumun kültürel hafızasını, estetik anlayışını ve kolektif ruhunu yansıtan en güçlü sanat biçimlerinden biridir. Her bir oyun, yalnızca eğlence ya da ritüel değil, aynı zamanda tarihsel bir anlatı ve sosyokültürel bir belgedir. Bu makalede Azerbaycan halk oyunlarının tarihsel süreç içindeki gelişimi ele alınmaktadır. Öncelikle oyunların kökeni eski Türk boylarının dini ritüellerine, doğa ile kurdukları ilişkiye ve savaş danslarına kadar götürülmektedir. Daha sonra ortaçağ şehir kültüründe halk oyunlarının bayramlarda, düğünlerde ve toplumsal şölenlerde nasıl önemli bir yere sahip olduğu incelenmektedir. Özellikle “Yallı” ve “Köçəri” gibi oyunların halkın birlik ve dayanışma duygusunu pekiştirdiği görülmektedir. Makalenin ikinci bölümünde Sovyet dönemi etkisi ele alınmış; bu süreçte halk oyunlarının folklorik özelliğini kaybetmeden sahne sanatına nasıl uyarlandığı tartışılmıştır. Sovyet ideolojisi altında kültürel ögeler yeniden yorumlanmış, bir yandan kimlik vurgusu sınırlandırılmış, diğer yandan da halk oyunlarının profesyonel topluluklar aracılığıyla geniş kitlelere ulaşması sağlanmıştır. Bağımsızlık sonrası dönemde ise Azerbaycan halk oyunlarının ulusal kimliğin inşasında ve kültürel diplomasi faaliyetlerinde önemli bir rol oynadığı vurgulanmaktadır. Günümüzde bu oyunlar yalnızca folklorik miras olarak değil, aynı zamanda UNESCO Somut Olmayan Kültürel Miras listelerine aday gösterilen, Azerbaycan’ın dünyaya tanıtımında güçlü bir araç olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca müzik, kostüm ve sahneleme unsurlarıyla birlikte halk oyunları, modern kültürel projelere ve festivallere ilham vermektedir. Bu çalışma, Azerbaycan halk oyunlarının tarihsel gelişimini, kültürel süreklilik içindeki rolünü ve çağdaş dönemdeki yansımalarını inceleyerek, bu sanat biçiminin hem geçmişi anlamada hem de geleceği inşa etmede taşıdığı önemi ortaya koymayı amaçlamaktadır.