Genç Sporcuların Antrenman Modellerine Halk Oyunlarının Entegrasyonu: Disiplinlerarası Bir Yaklaşım
Özet
Halk oyunları, kültürel mirasın korunmasının ötesinde, genç sporcuların motor, bilişsel ve sosyo-duygusal gelişimini destekleyen işlevsel bir antrenman aracıdır. Bu çalışma, halk oyunlarının genç sporcu antrenman modellerine entegrasyonunu disiplinlerarası bir bakış açısıyla ele almaktadır. Spor bilimi, pedagojik yaklaşımlar ve dans çalışmalarından elde edilen bulgular ışığında, halk oyunlarının antrenman bilimine uyarlanabilirliğini açıklayan üç boyutlu bir model önerilmiştir: (1) nöromotor gelişim, (2) bilişsel-duygusal katılım ve (3) sosyo-kültürel bütünleşme. Modelin uygulama çerçevesi, araştırmacının yürüttüğü 8 haftalık halk oyunları egzersiz programına dayanmaktadır. Bu modelde Zeybek ve Üsküp halk oyunları temel alınarak denge, çeviklik, koordinasyon ve motivasyon parametreleri desteklenmiştir. Bulgular, halk oyunlarının uzun dönemli sporcu gelişimi (LTAD) ilkeleriyle uyumlu biçimde çok boyutlu kazanımlar sağladığını göstermektedir. Bu bağlamda, halk oyunları temelli antrenman yaklaşımlarının kültürel mirasın korunmasına katkı sunarken genç sporcuların performans gelişimini de destekleyen sürdürülebilir bir eğitim modeli olarak kullanılabileceği önerilmektedir.
Referanslar
Ağaoğlu Topçu, C. (2025). Türk halk danslarının fonksiyonel performans parametrelerine etkisi: U14 futbolcular örneği [The effects of Turkish folk dance training on functional performance parameters in U14 football players] Yayımlanmış doktora tezi, Marmara Üniversitesi. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
Akseki, D., Erduran, M., Özarslan, S., & Pınar, H. (2010). Patellofemoral ağrı sendromu saptanan hastalarda dizde vibrasyon duyusu, propriyosepsiyon duyusu ile paralel olarak algılanmaktadır: Pilot çalışma [Vibration and proprioception sensitivity are parallel in patients with patellofemoral pain syndrome: A pilot study]. Eklem Hastalıkları ve Cerrahisi, 21(1), 23–30.
Amiri-Khorasani, M., Sahebozamani, M., Tabrizi, K. G., & Yusof, A. B. (2010). Acute effect of different stretching methods on Illinois agility test in soccer players. Journal of Strength and Conditioning Research, 24(10), 2698–2704. https://doi.org/10.1519/JSC.0b013e3181bf0496
Côté, J., & Vierimaa, M. (2014). The developmental model of sport participation: 15 years after its first conceptualization. Science & Sports, 29(Suppl 1), S63–S69. https://doi.org/10.1016/j.scispo.2014.08.133
Delextrat, A., Dancey, A., & Roscoe, D. (2016). Effects of Zumba® fitness on cardiovascular health in healthy women. Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 56(5), 618–624.
Demir, S. (2020). Halk oyunlarının dikkat gelişimi üzerindeki etkisi [The effect of folk dance on attention development]. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 85–96.
Diamond, A., & Ling, D. S. (2016). Conclusions about interventions, programs, and approaches for improving executive functions that appear justified and those that, despite much hype, do not. Developmental Cognitive Neuroscience, 18, 34–48. https://doi.org/10.1016/j.dcn.2015.11.005
Jouira, G., Khacharem, A., & Ratel, S. (2024). Dance-based physical education improves balance and motor coordination in children. Journal of Motor Behavior, 56(3), 245–257. https://doi.org/10.1080/00222895.2023.2305143
Karadeniz, F. (2021). Halk oyunları eğitiminin empati gelişimine etkisi [The impact of folk dance education on empathy development]. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 200–215.
Kaya, S. (2018). Halk oyunlarının kültürel aidiyet üzerindeki etkisi [The impact of folk dance on cultural belonging]. Türk Kültürü Araştırmaları Dergisi, 25(2), 120–134.
Kızilet Topateş, T. (2019). Halk dansı temelli egzersizlerin denge ve çeviklik performansına etkisi [The effects of folk dance-based exercise on balance and agility performance]. Spor Bilimleri Dergisi, 30(4), 456–468.
Koch, S. C., Kunz, T., Lykou, S., & Cruz, R. (2014). Effects of dance movement therapy and dance on health-related psychological outcomes: A meta-analysis. The Arts in Psychotherapy, 41(1), 46–64. https://doi.org/10.1016/j.aip.2013.10.004
Koutedakis, Y., & Jamurtas, A. (2004). The dancer as a performing athlete: Physiological considerations. Sports Medicine, 34(10), 651–661. https://doi.org/10.2165/00007256-200434100-00003
Ljubojević, A., Milanović, Z., & Sporiš, G. (2020). Proprioceptive training and agility in young athletes. Physical Education and Sport, 18(1), 55–63.
Özdemir, H., & Kızilet, T. (2021). Halk oyunlarının öğrencilerde motivasyon ve sosyal uyuma etkisi [The effects of folk dance on motivation and social adjustment in students]. Milli Eğitim Dergisi, 50(231), 1100–1118.
Quiroga Murcia, C., Kreutz, G., Clift, S., & Bongard, S. (2010). Shall we dance? An exploration of the perceived benefits of dancing on well-being. Arts & Health, 2(2), 149–163. https://doi.org/10.1080/17533010903488582
Risner, D. (2007). Critical social issues in dance education. Journal of Dance Education, 7(3), 75–83. https://doi.org/10.1080/15290824.2007.10387340
Tarr, B., Launay, J., & Cohen, E. (2014). Synchrony and social bonding in group movement. Frontiers in Psychology, 5, 1096. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2014.01096
UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris: UNESCO.
