Kültürel Kimlikten Bedensel Performansa: Halk Danslarında Kültür, Sanat ve Spor İlişkisi

Yazarlar

Zinnur Gerek

Özet

Kültür, içinden çıktığı toplumun özelliklerini üzerinde taşıyan tarihi birer belge olduğu kadar, sanatın ve sporun da kaynağını oluşturur.  Toplumu birbirine yaklaştıran, duyuş ve inanış itibariyle birleştiren, şahsına, ulusuna karşı güven duygularını yükselten müşterek bir değer ve tükenmez bir hazinedir. Halk dansları, kültürel kimliğin en güçlü yansıtıcılarından biridir. Gelenek, inanç ve toplumsal değerler dans yoluyla kuşaktan kuşağa aktarılır, böylece birey hem toplumsal kimliğini hem de aidiyet duygusunu pekiştirir. Bunun yanı sıra, sanatsal bir ifade aracı olarak estetiği ve yaratıcılığı ön plana çıkarır. Sahne düzenlemeleri, kostümler ve müziklerle birleşerek kültürün sanatla bütünleşmiş bir yansımasına dönüşür. Fiziksel aktivite ve egzersiz boyutuyla da sporla buluşur. Düzenli tekrar, ritim, dayanıklılık ve koordinasyon sayesinde fiziksel performansı geliştirir, bireyin sağlığını destekler. Neticede halk dansları günümüzde; kültürel kimliği koruyan, bedensel performansı geliştiren ve sanatsal ifadeyi güçlendiren çok yönlü bir olgudur. Halk dansları hangi koşulda ve hangi ortamda sergilenir ise sergilensin özünde bir kültür-sanat eseridir. Ancak bu eser anonim olması hasebiyle içinden çıktığı topluma aittir. Eseri geleneksel formuna bağlı kalarak tekrarı niteliğinde çok kez yeniden üreten kişi ürünün sahibi değil hissedarıdır. Geleneksel dans özelinde bir kültür ürününün teşhir edileceği mekân, ortam, üretimin amacı ve özgün formu eserle ilgili bir nitelendirme yapabilmemize imkân sağlar. Özünde kültür-sanat eseri olan ve kaynağını kültürden alan ancak sanatçının estetik zevk oluşturmak amacıyla hazırlamış olduğu özgün yapıyı sanatla, topluma faydalı olmak amacıyla çok kez aynısının yeniden üretimi olan ürünü zanaatla, kazanmak başarılı olmak amacıyla kuralları ve kriterleri önceden hazırlanmış olan, daha çok fiziksel performansa dayanan karma (kültürel, sanatsal ve sportif) nitelikte yapılandırılmış üretimi de sporla ilişkilendirebiliriz. 

Referanslar

Basım, N. ve Argan M. (2016). Spor Yönetimi. Ankara: Detay Anatolia Akademik Yayıncılık

Gasset, O. (1998). Tarihsel Bunalım ve İnsan, çev, N. G. Işık, İstanbul: Metis Yayınları.

Marcuse, H. (1979). La DimensionEsthetique. Ed.B. Dellaloğlu, Paris: Seuil.

Özbilgin, M. Ö. (2011). Cumhuriyet Döneminin İlk YıllarındaGeleneksel Zeybek Oyunlarının Sahnelenmesi Hakkında Halil Oğultürkle Yapılan Görüşme. Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı, 35-47.

Read, H. (1981). Sanat ve Toplum, Ümran Yayınevi, İstanbul

Yılmaz, K.C., Elyağutu, D.C. (2022). Türkiye’de Kültür Politikaları Ekseninde Türk Halk Oyunları Uygulama ve Yayma Pratikleri Üzerine Bir Değerlendirme, Eurasian Academy of Sciences Eurasian Studies / Avrasya Çalışmaları, Volume:15 S: 42-51

Yayınlanan

8 Ocak 2026

Lisans

Lisans