Türkiye'de Dansın Arşivlenmesi ve Aktarımında Bir Araç Olarak Kinetografi Laban: Eğitim, Arşiv ve Dijitalleşme Potansiyeli Üzerine Bir İnceleme
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de kültürel mirasın önemli bir unsuru olan halk danslarının belgelenmesi, analizi ve gelecek nesillere aktarılması sürecini hareket notasyonu sistemleri bağlamında ele almaktadır. Çalışma, notasyon öncesi dönemde bedensel hareketin metinsel tasvirlerinden başlayarak, modern dans notasyon sistemlerinin Türkiye'deki kullanımına evrilen tarihsel süreci incelemektedir. Bu kapsamda, Benesh Hareket Notasyonu ile yapılan ilk çalışmalara değinildikten sonra, temel odak noktası olan Kinetografi Laban Hareket Notasyonu Sisteminin arşivleme, dijitalleşme ve eğitim materyali geliştirme gibi alanlardaki potansiyelleri ayrıntılı olarak tartışılmaktadır. Çalışmanın amacı, Kinetografi Laban'ın Türk halk danslarının korunması ve aktarılmasındaki rolünü bilimsel bir çerçevede ortaya koymaktır.
Referanslar
Ağrılı, A. (1994). Erzurum yöresi halk oyunları ve giysileri. Kuban Matbaacılık.
Aktaş, G. (2006). Halk oyunlarında notasyonun öğretim ve arşivleme açısından değerlendirilmesi. Folklor/Edebiyat, 12(454), 49–59.
And, M. (1964). Türk köylü dansları. İzlem Yayınları.
And, M. (1976). A pictorial history of Turkish dancing: From folk dancing to whirling dervishes – belly dancing to ballet. Dost Yayınları.
And, M. (2012). Oyun ve büyü: Türk kültüründe oyun kavramı. Yapı Kredi Yayınları.
Arbeau, T. (2008). Orchésographie [PDF]. Walter Cosand.
http://waltercosand.com/CosandScores/Composers%20ªD/Arbeau,%20Thoinot/Orch%C3%A9sographie.pdf (Erişim tarihi: 24.11.2023)
Arslan, Y. (2019). Laban hareket analiz (LMA) yöntemi ile 3 boyutlu bilgisayar animasyonu hareket analizi: “Rafadan Tayfa” TV serisi incelemesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
Aydın, C. (2002). Lise halk oyunları ders kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı.
Bilgen, G. (2017). Liminalite kavramı ve koreografik dönüşüm: Laban hareket analizi efor prensipleri üzerinden değerlendirme [Yayımlanmamış sanatta yeterlik tezi]. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
Çetinkaya, A., Cömert, N. (2024). Halay danslarında kullanılan alt ekstremite temel hareketlerinin Laban dans notasyon (Labanotation) sistemi ile kayıt altına alınması.
Çetinkaya, A., Cömert, N. (2024). Zeybek danslarında kullanılan alt ekstremite temel hareketlerinin Laban dans notasyon (Labanotation) sistemi ile kayıt altına alınması.
Coyle, K., & Calvert, T. (2014). Choreography and animation: Tools for visualization of dance and notation. International Conference on Computer Graphics and Interactive Techniques.
Demirsipahi, C. (1975). Türk halk oyunları. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Eden Şenel, S. (1990). Hareket notasyonu halk oyunları yazımı (Cilt 1).
Elyağutu, C. D. (2016). Türk halk dansları eğitiminde notasyon ve analize dayalı bilişsel öğretimin gerekliliği. 2. Uluslararası Dans ve Müzik Kongresi 2016 Bildirileri. Muğla: Müzik Eğitimi Yayınları.
Elyağutu, C. D., Hazar, M. (2017). Comparison of movement notation (Laban) and traditional methodological learning success in teaching folk dances. Educational Research and Reviews, 12(7), 425–431.
Elyağutu, C. D. (2020). Geçmişten günümüze Macar etnokoreolojik tarihine kısa bir bakış: PhD Janos Fügedi röportajı. N. Sazak (Ed.), Müzik kültürüne dair çeşitli görüşler–IV. Eğitim Yayınevi.
Elyağutu, C. D. (2020). Records of Turkish folk dances from the Hungarian Academy of Sciences, Research Center for Humanities, Institute for Musicology. Musicologist: An International Journal of Music Studies, 4(1), 78–101.
Elyağutu, A. A., Elyağutu, D. C. (2021). Etnokoreolojik ve etnomüzikolojik kaynaklar bağlamında Kasım Ülgen örneğinde eleştiriler ve düzenlemeler. VII. Uluslararası Müzik ve Dans Kongresi e-bildiriler kitabı.
Erkan, S. (2014). Türk halk oyunlarının Benesh hareket notasyonu ile hareket ve müzik analizi. Musiqi Dünyası, 2(59), 7138–7145.
Eroğlu, T. (1988). Türk halk oyunlarında sahne düzeni uygulamasının gerekliliği ve ortaya çıkan problemler. Türk halk oyunlarının sahnelenmesinde karşılaşılan problemler sempozyumu bildirileri–1987 (s. 123–134). Kültür Bakanlığı, Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Başkanlığı.
Eroğlu, T., Cantekin, D. (2017). Laban hareket notasyonunun Türk halk danslarında kullanılması. 8. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Bildirileri, Müzik, Oyun ve Eğlence. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları 3521, Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü Yayınları:380, Seminer, Kongre, Bildiriler Dizisi: 78, Ezgi Ofset Matbaacılık.
Fügedi, J. (2016). Basics of Laban kinetography for traditional dancers. Institute for Musicology, Research Centre for the Humanities, Hungarian Academy of Sciences.
Karademir, A. (1991). Halk oyunlarımızın öğretiminde karşılaşılan problemler. Türk halk oyunlarının öğretiminde karşılaşılan problemler sempozyumu (s. 125–128). T.C. Kültür Bakanlığı Halk Kültürlerini Araştırma Daire Başkanlığı.
Koçkar, M. T. (1998). Çağlar boyunca beden dilinde sanat ve kültür iletişimi, dans ve halk dansları. Spor Kitabevi.
Okan, S. (2022). Looking forward with Kineography Laban: Studies from Turkey. Thirty Second Biennial Conference Proceedings (s. 169–175).
Ödemiş, S. (2018). Geleneksel danslar alanında yapılan sistematik çalışmalar [Doktora tezi]. İstanbul Teknik Üniversitesi.
Özbilgin, M. Ö. (2012). İzmir zeybek oyunları. Ege Üniversitesi Devlet Türk Musikisi Konservatuvarı.
Saçan, A. (1974). Milli oyunlarımız. Önder Matbaa.
Tan, N. (1991). Mahmut Ragıp Gazimihal’in halk oyunu tarifleri ışığında halk oyunları öğretimi problemimiz. Türk halk oyunlarının öğretiminde karşılaşılan problemler (s. 135–138). T.C. Kültür Bakanlığı, Milli Folklor Araştırmalar Dairesi.
Tan, N., Turhan, S. (1998). Ankara halk müziği. Ankara Büyükşehir Belediyesi Eğitim ve Kültür Dairesi Başkanlığı Yayınları.
Ülgen, K. (1944). Doğu Anadolu oyunları ve havaları kitap–1: Erzurum oyunları. Kars Halkevi Yayımları.
Ünal, Ş. (1995). 1900–1950 yıllarında Türk halk oyunları üzerine yapılan teorik ve pratik çalışmaların karşılaştırmalı değerlendirmesi [Yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
Wilke, L., et al. (2005). From dance notation to human animation: The LabanDancer Project. IEEE Computer Graphics and Applications, 25(4), 24–33.
Yılmaz, K. C., Elyağutu, C. D. (2020). Türk halk oyunları anasanat dalları için dijital dönüşüm sürecinde uzaktan eğitim model önerileri: SAÜ DK THO örneklemi. N. Sazak (Ed.), Müzik kültürüne dair çeşitli görüşler–IV. Eğitim Yayınevi.
