Türk Halk Oyunlarının Sahneleme Modellerinin Yarışmalar Üzerinden Değerlendirilmesi
Özet
Bu çalışma, Türk halk oyunlarının sahneleme modellerini yarışmalar bağlamında ele alarak, otantiklik ile estetik dönüşüm arasındaki ilişkiyi kültürel performans kuramı çerçevesinde incelemektedir. Halk oyunları, tarihsel olarak ritüel kökenli bir toplumsal ifade biçimiyken, modern dönemde sahne estetiği, teknik standartlar ve rekabet unsurlarıyla yeniden biçimlenmiştir. Türk halk oyunları yarışmalarında belirlenen figür bütünlüğü, müzikal uyum, sahne disiplini ve kostüm uygunluğu gibi ölçütler, oyunların profesyonel sahne kimliği kazanmasına katkı sağlamış; ancak bu süreç yöresel çeşitliliğin azalmasına ve biçimsel standardizasyonun artmasına neden olmuştur. Araştırma, sahneleme pratiklerini otantik, yorumlayıcı ve kurgusal olmak üzere üç temel modelde sınıflandırmakta; her bir modelin kültürel kimliği temsil ve yeniden üretim biçimlerini tartışmaktadır. Yarışmalar, halk oyunlarını yalnızca bir rekabet alanı olmaktan çıkararak, kültürel kimliğin yeniden üretildiği, estetik bilincin şekillendiği bir performans sahası haline getirmiştir. Çalışma, teknik mükemmeliyetin kültürel anlamı gölgede bırakmaması gerektiğini, sahneleme süreçlerinde yerel bağlam ve sembolik derinliğin korunmasının önemini vurgulamaktadır. Sonuç olarak, Türk halk oyunları yarışmaları hem kültürel sürekliliğin hem de estetik yenilenmenin kesişim noktasında yer alan, “yaşayan miras” niteliğini sürdüren dinamik performans alanlarıdır.
Referanslar
Acar, A. (2011). Halk oyunlarının sahnelenmesinde dekor ve sahne düzeni. Akademik Bakış, 24.
Cuma, A., & Uğraş, M. (2007). A study on Turkish folk dance contests and evaluation of contests in computerized environment. Çukurova Üniversitesi Bölümü (yayınlanmamış rapor / çevrimiçi).
Demirbağ, İ. (2023). Transformation of traditional dances in its staging process with a specific example of Turkey. In M. Kaptan (Ed.), Güzel sanatlar üzerine güncel konular ve araştırmalar (ss. 52-60). Ankara: Özgür Yayınları.
Eroğlu, H. (2017). Türk halk oyunlarının tipolojisi ve bölgesel özellikleri. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
Kaeppler, A. L. (2001). Dance and the concept of style. Yearbook for Traditional Music, 33, 49–63.
Schechner, R. (2006). Performance studies: An introduction (2nd ed.). New York: Routledge.
Shay, A. (2002). Choreographic politics: State folk dance companies, representation and power. Middletown, CT: Wesleyan University Press.
Sümbül, M. (2012). A general view to staging problems of Turkish folk dance from Folkhouse to nowadays. (çevrimiçi bildiri).
Turner, V. (1982). From ritual to theatre: The human seriousness of play. New York: PAJ Publications.
Türkiye Halk Oyunları Federasyonu (THOF). (2023). Yarışma değerlendirme kılavuzu. Ankara: THOF Yayınları.
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. Paris: UNESCO Publishing.
