Sağlık Hizmetlerinde Kriz Yönetimi Üzerine Bibliyometrik Bir İnceleme
Özet
Bu çalışma, sağlık hizmetlerinde kriz yönetimi alanında üretilen bilimsel bilginin kapsamını, eğilimlerini ve araştırma ağlarını bibliyometrik analiz yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Kriz yönetimi, sağlık sistemlerinin beklenmedik acil durumlar, salgınlar ve afetler sırasında hizmet sürekliliğini koruyabilmesi için kritik bir yönetim bileşeni hâline gelmiştir. Özellikle karmaşık örgütsel yapı, yoğun iş yükü, hızlı karar alma zorunluluğu ve çok disiplinli iş birliği gereksinimi, sağlık kurumlarında kriz yönetimini daha önemli kılmaktadır. Son yıllarda yaşanan küresel boyuttaki acil sağlık durumları, literatürde kriz yönetiminde liderlik, iletişim ve sağlık çalışanlarının psikososyal dayanıklılığı ile ilgili çalışmalarının belirgin şekilde artmasına yol açmıştır.
Bu araştırmada veri tabanı olarak Web of Science kullanılmış ve 20.11.2025 tarihinde “crisis management” AND “healthcare” anahtar kelimeleriyle bir tarama yapılmıştır . Çalışma, 2010–2025 yılları arasında yayımlanan bilimsel yayınları kapsamaktadır. İncelemeye dâhil edilen 534 akademik çalışma, bibliyometrik ilişkilerin görselleştirilmesi amacıyla VOSviewer programıyla analiz edilmiştir. Anahtar kelime eş-oluşum analizinde literatürde en sık kullanılan beş kavramın “COVID-19”, “crisis management”, “healthcare”, “pandemic” ve “leadership” olduğu belirlenmiştir. Bu bulgu, pandemi sonrası dönemde kriz yönetimi üzerine yapılan araştırmaların özellikle liderlik, karar alma ve sağlık hizmetlerinin kesintisiz yürütülmesi üzerine yoğunlaştığını göstermektedir. Elde edilen bulgular, sağlık hizmetlerinde kriz yönetimi üzerine yapılan çalışmaların arttığını ve özellikle COVID-19 sonrasında literatürün belirgin bir biçimde çeşitlendiğini göstermektedir.
Referanslar
Alay, D., & Eke, E. (2023). Sağlık Bakanlığı’nın Kriz İletişimi Üzerine Bir Araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (46), 317-337.
Alay, H.K., & Metin, N. (2023). Crisis Management in Health Institutions: A Public Hospital Case, Journal of Statistics and Applied Sciences, 7, 26-42. https://doi.org/10.52693/jsas.1298410
Babamiri, G., & Karimiankakolaki, Z. (2025). Investigating the impact of crisis management training on clinical decision-making and management of stress factors in the personnel of emergency medical services: randomized controlled trial. BMC Medical Education, 25(1), 1180. https://doi.org/10.1186/s12909-025-07730-6
Boin, A., & Hart, P. (2020). The crisis approach revisited: A framework for studying crisis management in public and private organizations. Journal of Contingencies and Crisis Management, 28(1), 1–10. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12308
Boin, A., McConnell, A., & ’t Hart, P. (2020). Governing after crisis: The politics of investigation, accountability, and learning. Cambridge University Press.
Buljac-Samardzic, M., Doekhie, K. D., & van Wijngaarden, J. D. H. (2020). Interventions to improve team effectiveness within health care: a systematic review of the past decade. Human resources for health, 18(1), 2. https://doi.org/10.1186/s12960-019-0411-3
Coccia M. (2022). Preparedness of countries to face COVID-19 pandemic crisis: Strategic positioning and factors supporting effective strategies of prevention of pandemic threats. Environmental research, 203, 111678. https://doi.org/10.1016/j.envres.2021.111678
Coccia, M., Benati, I. (2024). Design Resilient Health Systems to Face Crises: Learning from COVID-19 Pandemic Crisis in Europe to Avoid Learnings Lost (May 01, 2024). http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4851654
Coombs, W. T. (2015). Ongoing Crisis Communication: Planning, Managing, and Responding. Sage.
Demiroz, F., & Kapucu, N. (2012). The role of leadership in managing emergencies and disasters. European Journal of Economic and Political Studies, 5(1), 91–101.
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2021.04.070
Güreşçi, M. (2020). Covıd-19 salgınında Türkiye’de kriz yönetimi iletişimi: T.C. Sağlık Bakanlığı. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(5), 53-65.
Hermann, C. F. (1963). Some consequences of crisis that limit organizational viability. Administrative Science Quarterly, 8(1), 61–82. https://doi.org/10.2307/2391032
Kapucu, N. (2008). Collaborative emergency management: Better community organising, better public preparedness and response. Disasters, 32(2), 239–262. https://doi.org/10.1111/j.1467-7717.2008.01037.x
Latonen, S., Juppo, A. M., Seeck, H., & Airaksinen, M. (2025). Crisis management in Finnish hospital pharmacies during the COVID-19 pandemic. BMC Health Services Research, 25(1), 474. https://doi.org/10.1186/s12913-025-12643-7
Liu, Y., Lee, J. M., & Lee, C. (2020a). Challenges and opportunities of a global health crisis: Management and business implications of COVID-19 from an Asian perspective. Asian Business & Management, 19, 277–297. https://doi.org/10.1057/s41291-020-00119-x
Liu, Q., Luo, D., Haase, J. E., Guo, Q., Wang, X. Q., Liu, S., Xia, L., Liu, Z., Yang, J., & Yang, B. X. (2020b). Experiences of healthcare providers during the COVID-19 crisis in China: A qualitative study. The Lancet Global Health, 8(6), e790–e798. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(20)30204-7
Loeb, A. E., Rao, S. S., Ficke, J. R., Morris, C. D., Riley, L. H. III, & Levin, A. S. (2020). Lessons learned from the rapid introduction of telemedicine during the COVID-19 crisis. Journal of the American Academy of Orthopaedic Surgeons, 28(11), e469–e476. https://doi.org/10.5435/JAAOS-D-20-00380
Metin, N. (2023). Sağlık kurumlarında kriz yönetimi: Bir kamu hastanesi örneği (Yüksek lisans tezi, İstanbul Esenyurt Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü).
Patel, R. (2023). Crisis preparedness and resilience in health systems: Post-pandemic insights. Journal of Health Organization and Management, 37(1), 45–63.
Pearson, C. M., & Clair, J. A. (1998). Reframing crisis management. Academy of Management Review, 23(1), 59–76. https://doi.org/10.5465/amr.1998.192960
Pearson, C. M., & Clair, J. A. (2022). Revisiting crisis management: New organizational response perspectives. Journal of Management Studies, 59(3), 450–474.
Smith, L., & Riley, D. (2022). Healthcare leadership during pandemics: Lessons from COVID-19. Health Services Management Research, 35(4), 200–212. https://doi.org/10.1177/09514848221105698
Spinelli, A., & Pellino, G. (2020). COVID-19 pandemic: Perspectives on an evolving crisis. The British Journal of Surgery, 107(7), 785–787. https://doi.org/10.1002/bjs.11627
Tunç, A., & Atıcı, F. Z. (2020). Dünyada ve Türkiye’de Pandemilerle Mücadele: Risk ve Kriz Yönetimi Bağlamında Bir Değerlendirme. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 329-362. https://doi.org/10.31454/usb.808685
Walton, M., Murray, E., & Christian, M. D. (2020). Mental health support for medical staff and associated healthcare workers during COVID-19. European Heart Journal: Acute Cardiovascular Care, 9(3), 241–247. https://doi.org/10.1177/2048872620922795
World Health Organization. (2017). A strategic framework for emergency preparedness. World Health Organization. https://iris.who.int/handle/10665/254883
Williams, T. (2021). Organizational resilience and crisis management in healthcare settings. Journal of Contingencies and Crisis Management, 29(2), 90–105. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12300
