Küresel ve Ulusal Perspektifte Sağlık Yönetimi: Sürdürülebilirlik, Eşitlik ve Dijital Dönüşüm

Küresel ve ulusal sağlık sistemleri, demografik değişiklikler, kronik hastalıkların yaygınlığının artması, teknolojik yenilikler ve artan toplumsal beklentiler sebebiyle sağlık sistemleri hızlı bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Yaşlanan nüfus ve çoklu hastalıklar, sağlık hizmetlerine olan talebi ve işgücü üzerindeki baskıyı artırarak sağlık sistemlerinin finansal sürdürülebilirliğini ve verimliliğini zorlamaktadır. Kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, kanser ve solunum bozuklukları gibi kronik hastalıklar, küresel olarak ve Türkiye'de önemli klinik ve ekonomik yükler oluşturmaktadır. Elektronik sağlık kayıtları, tele tıp, mobil sağlık hizmetleri  ve yapay zeka gibi dijital sağlık çözümleri, hasta odaklı bakımı geliştirmek, izlemeyi iyileştirmek ve veriye dayalı politika yapımını desteklemek için fırsatlar sunmaktadır, ancak benimsenme engelleri ve eşitsizlikler devam etmektedir. Değer temelli bakım, performansa bağlı finansman, kaliteyi ve sürdürülebilirliği artırmak için etkili yaklaşımlar olarak ortaya çıkmaktadır. Türkiye'nin Sağlıkta Dönüşüm Programı, e-Nabız platformu ve tele tıp girişimleri, bölgesel eşitsizlikler devam etse de, entegre bakım, koruyucu  hizmetler ve kronik hastalık yönetiminde önemli ilerlemeler  kaydedildiği görülmektedir. Bu bölümde, sürdürülebilirlik, eşitlik ve dijital dönüşüme odaklanarak çağdaş sağlık yönetimi incelenmekte ve özellikle Türkiye'deki deneyimlere dikkat çekilmektedir. Sağlık yöneticileri ve politika yapıcılar için stratejik öneriler öne çıkarılmakta ve sağlık sisteminin dayanıklılığını, eşitliğini ve verimliliğini artırmak için entegre bakım, dijital teknolojilerin benimsenmesi, adil kaynak tahsisi, işgücü gelişimi ve kanıta dayalı politika müdahalelerine vurgu yapılmaktadır.

This book chapter examines contemporary health management from both global and national perspectives, with a focus on sustainability, equity, and digital transformation. Global and Turkish health systems are undergoing rapid changes due to demographic shifts, increasing prevalence of chronic diseases, technological innovations, and rising societal expectations. Aging populations and multimorbidity increase healthcare demand and workforce pressure, challenging financial sustainability and efficiency. Digital health solutions, including electronic health records, telemedicine, mobile health applications, and artificial intelligence, offer opportunities to improve patient-centered care, monitoring, and evidence-based policymaking, though adoption barriers and inequalities persist. Value-based care and performance-linked financing have emerged as effective approaches to enhance quality and sustainability. Turkey’s Health Transformation Program, the e-Nabız platform, and telemedicine initiatives demonstrate progress in integrated care, preventive services, and chronic disease management, despite regional disparities. Strategic recommendations emphasize integrated care, digital adoption, equitable resource allocation, workforce development, and evidence-based policy interventions to strengthen health system resilience, equity, and efficiency.