Sağlık İşletmelerinde Dijital Dönüşümün Sürdürülebilirlik Stratejilerine Entegrasyonu: Borsa İstanbul Üzerine Nitel Bir Araştırma

Bu çalışma, Borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören dört hastane işletmecisinin (MLP Care, Lokman Hekim, Nasmed ve TAPDİ Oksijen) 2022–2024 yılları arasında yayımladıkları faaliyet ve sürdürülebilirlik raporlarını inceleyerek, dijital dönüşüm (DT) süreçlerinin kurumsal sürdürülebilirlik stratejileriyle ne ölçüde ve nasıl bütünleştirildiğini analiz etmektedir. Sağlık sektöründe dijitalleşme uygulamaları sıkça tartışılsa da, bu dönüşümün sürdürülebilirlik stratejileriyle ilişkisini sistematik, uzunlamasına (longitudinal) ve nitel bir analizle inceleyen çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu nedenle araştırma hem teorik hem de sektörel olarak önemli bir boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.
Araştırmada nitel içerik analizi yöntemi kullanılmış; dört şirketin üçer yıllık faaliyet ve sürdürülebilirlik/entegre raporlarından oluşan toplam 19 doküman sistematik biçimde incelenmiştir. Kodlama süreci, dijital dönüşüm (teknoloji yatırımları, dijital hizmetler, süreç otomasyonu) ve sürdürülebilirlik (çevresel, sosyal ve yönetişim) başlıkları altında yapılandırılmıştır. Dijitalleşme ve sürdürülebilirlik arasındaki entegrasyonun tespiti, iki kategoriye ait anahtar kelimelerin aynı stratejik bağlam, uygulama veya hedef cümlelerinde eş zamanlı yer almasıyla yapılmıştır. Çalışma, bu yönüyle Türkiye’de sağlık işletmelerinin raporlama pratiklerinden türetilen özgün bir stratejik entegrasyon değerlendirmesi sunmaktadır.
Bulgular, şirketler arasında belirgin bir "entegrasyon hiyerarşisi" olduğunu göstermektedir. En güçlü entegrasyon, ölçek, finansal kapasite ve kurumsal olgunluk açısından sektörde öne çıkan MLP Care’de gözlenmiştir. Şirket, dijitalleşmeyi yalnızca operasyonel verimlilik sağlayan bir araç olarak değil, aynı zamanda sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal ve yönetişim boyutlarını destekleyen stratejik bir kaldıraç olarak konumlandırmaktadır. GES projeleri, yeşil tahvil ihraç kararı, yapay zekâ destekli klinik karar algoritmaları, tele-tıp altyapısı ve bankosuz hastanecilik modeli; MLP Care’in dijitalleşmeyi kurumsal sürdürülebilirlik çerçevesine en geniş anlamıyla entegre ettiğini göstermektedir. Şirketin 2024 yılında TSRS uyumlu entegre rapor yayımlaması ve BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'ne giren ilk sağlık hizmeti sağlayıcısı olması, bu kurumsallaşma düzeyinin somut göstergeleridir.
Lokman Hekim ve Nasmed ise daha orta düzeyde bir entegrasyon sergilemektedir. Lokman Hekim’de dijitalleşme, daha çok hizmet erişimini artırma, sağlık turizmi süreçlerini güçlendirme ve enerji verimliliği sağlamaya yönelik uygulamalar üzerinden sürdürülebilirlikle kesişmektedir. HYSET platformu, dijitalleşmenin sosyal sürdürülebilirlik boyutuna dolaylı katkı sunarken; GES yatırım kararı çevresel sürdürülebilirliğin dijital izleme ve verimlilik stratejileriyle uyumlu hâle geldiğini göstermektedir. Nasmed’de ise sürdürülebilirlik entegrasyonunun temel belirleyicisi regülasyondur. Şirketin TSRS kapsamına girmesi, Kapsam 1–2–3 emisyon envanterlerine yönelik hazırlıkları ve Net Sıfır Yol Haritası oluşturma planları, düzenleyici baskının entegrasyonu hızlandıran bir dışsal motivasyon olduğunu göstermektedir.
TAPDİ Oksijen (Tınaztepe) dijitalleşmeyi daha çok klinik inovasyon eksenli (robotik cerrahi, YZ destekli erken tanı) uygulamalar üzerinden benimsemekte olup, bu yönüyle sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliğe dolaylı katkılar sunmaktadır. Ancak şirketin çevresel göstergeleri henüz kurumsal raporlama standardına kavuşmadığından, dijitalleşme–sürdürülebilirlik entegrasyonunun kurumsallaşma düzeyi diğer şirketlere kıyasla daha sınırlıdır.
Genel olarak bulgular, dijital dönüşümün en güçlü entegrasyonunun Sosyal Sürdürülebilirlik (hasta güvenliği, kalite, erişilebilirlik) alanında gerçekleştiğini; çevresel entegrasyonun daha çok enerji verimliliği, karbon azaltımı ve dijitalleşme temelli kaynak yönetimi projelerine dayandığını; yönetişim entegrasyonunun ise veri güvenliği, ISO 27001 uygulamaları, dijital raporlama ve şeffaflık süreçleri üzerinden şekillendiğini göstermektedir.
Bu yönleriyle çalışma, Türkiye sağlık sektöründe dijitalleşme–sürdürülebilirlik ilişkisinin çok boyutlu, ölçek ve motivasyon temelli bir entegrasyon yapısına sahip olduğunu ortaya koymakta ve literatüre niteliksel bir stratejik analiz katkısı sunmaktadır.