Kripto Para Piyasasında Balon Oluşumlarının Tespiti: Meme Coın Fiyatları Üzerine Gsadf Testi ile Bir Analiz
Özet
Kripto para piyasasının en dikkat çekici alt kategorilerinden biri, çoğu zaman bir internet şakası, mizah unsuru ya da topluluk hareketi olarak ortaya çıkan ve bu nedenle “meme coin” olarak adlandırılan varlıklardır. Bu coinlerin fiyat hareketleri daha çok sosyal medya etkisi, yatırımcı ilgisi, topluluk temelli kampanyalar ve kısa vadeli spekülatif beklentiler tarafından yönlendirilmektedir. Bu nedenle meme coinler yüksek volatilite sergilemekte, kısa sürede aşırı fiyat dalgalanmaları yaşayabilmekte ve fiyat balonları oluşabilmektedir. Fiyat balonu, bir varlığın fiyatının temel değerinden önemli ölçüde sapması olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışmada Dogecoin (DOGE), Shiba Inu (SHIB), Pepe (PEPE), Bonk (BONK) ve Floki (FLOKI) gibi yüksek işlem hacmine sahip meme coin’lerin Temmuz 2023 – Ağustos 2025 dönemine ait günlük fiyat serilerinde balon oluşum sıklığı GSADF (Generalized Supremum Augmented Dickey–Fuller) birim kök testi ile analiz edilmektedir. Çalışmada analize, meme coinlerin yanı sıra Bitcoin (BTC) de dahil edilerek, çalışmanın analitik boyutu güçlendirilmekte., kripto varlıklar arasında balon dinamiklerinin farklılığı ampirik olarak ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Analiz bulguları, örneklem dönemi boyunca BTC ve PEPE’de anlamlı fiyat balon oluşumlarının gözlenmediğini, buna karşın DOGE, BONK, FLOKI ve SHIB’de farklı çeyreklerde istatistiksel olarak anlamlı fiyat balonlarının bulunduğunu göstermektedir. İlgili dönemde en fazla fiyat balonu DOGE ve BONK meme coinlerinde gözlemlenmiştir. Bu durum söz konusu meme coinlerin spekülatif yatırımcı ilgisine daha açık olduğunu göstermektedir.
One of the most striking subcategories of the cryptocurrency market consists of assets commonly referred to as meme coins, which often emerge as internet jokes, humorous content, or community-driven initiatives. The price dynamics of these assets are largely shaped by social media influence, investor attention, community-based campaigns, and short-term speculative expectations rather than fundamental factors. Consequently, meme coins exhibit high volatility, experience extreme price fluctuations within short periods, and are prone to the formation of price bubbles. A price bubble is defined as a significant deviation of an asset’s market price from its fundamental value. This study analyzes the frequency of bubble formations in the daily price series of high–trading-volume meme coins—namely Dogecoin (DOGE), Shiba Inu (SHIB), Pepe (PEPE), Bonk (BONK), and Floki (FLOKI)—over the period from July 2023 to August 2025 by employing the Generalized Supremum Augmented Dickey–Fuller (GSADF) unit root test. In addition to meme coins, Bitcoin (BTC) is included in the analysis to strengthen the analytical framework and to empirically examine differences in bubble dynamics across cryptocurrency assets.The empirical findings indicate that no statistically significant price bubbles are observed in BTC and PEPE during the sample period, whereas DOGE, BONK, FLOKI, and SHIB exhibit statistically significant price bubbles in different quarters. Among the analyzed assets, DOGE and BONK display the highest frequency of bubble episodes. These results suggest that certain meme coins are more susceptible to speculative investor behavior and bubble formation compared to other cryptocurrencies.
Referanslar
Ateş BA., Kendir E. Kripto para piyasası ve yatırımcı eğilimleri analizi. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 2024;17(1): 1-24. doi:10.17218/hititsbd.1372062
Bezgin MS. Kripto paralarda finansal balon varlığının araştırılması. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 2022;6(4): 1414-1431. doi:10.47525/ulasbid.1193473
Enoksen FA., Landsnes CJ., Lučivjanská K., et al. Understanding risk of bubbles in cryptocurrencies. Journal of Economic Behavior & Organization, 2020;176: 129-144. doi: 10.1016/j.jebo.2020.05.005
Cheah ET, Fry J. Speculative bubbles in Bitcoin markets? An empirical investigation into the fundamental value of Bitcoin. Economics Letter, 2015;130: 32–36. doi:10.1016/j.econlet.2015.02.029
Haykir O., Yagli I. Speculative bubbles and herding in cryptocurrencies. Financial Innovation, 2022;8(1): 1-33. doi:10.1186/s40854-022-00383-0
Lambrecht M., Sofianos A., Xu Y. Does mining fuel bubbles? An experimental study on cryptocurrency markets. Management Science. 2021;71: 1865-1888. doi:10.11588/HEIDOK.00030059
Alsabah H., Capponi A. Pitfalls of Bitcoins Proof-of-Work: R&D Arms race and mining centralization, SSRN Electronic Journal (February 4, 2020). doi:10.2139/ssrn.3273982
Cong LW., He Z., Li J. Decentralized mining in centralized pools, The Review of Financial Studies, 2021;34(3): 1191-1235. doi:10.1093/rfs/hhaa040
Ferreira D., Li J., Nikolowa R. Corporate capture of blockchain governance, The Review of Financial Studies, 2023;36(4): 1364-1407. doi:10.1093/rfs/hhac051
Chen CYH., Hafner CM. Sentiment-induced bubbles in the cryptocurrency market. Journal of Risk and Financial Management, 2019;12(2): 1-12. doi:10.3390/jrfm12020053
Yousaf I., Pham L., Goodell JW. The connectedness between meme tokens, meme stocks, and other asset classes: Evidence from a quantile connectedness approach. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 2023;82: 1-14. doi:10.1016/j.intfin.2022.101694
Polat M., Karakaya O. Kripto Paralar Arasında Getiri ve Risk Açısından Nedensellik İlişkisi. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2023;14(27): 1-17. doi:10.47129/bartiniibf.1169216
Güleç TC., Aktaş H. Kripto para birimi piyasalarında etkinliğin uzun hafıza ve değişen varyans özelliklerinin testi yoluyla analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 2019;14(2): 491-510. doi:10.17153/oguiibf.520679
Yurttagüler İM. Long memory analysis using the GPH method in cryptocurrency markets: The sase of bitcoin. Journal of Research in Economics, Politics & Finance, 2024;9(1): 123-139. doi: 10.30784/epfad.1391497
Cheung A., Roca E., Su JJ. Crypto-currency bubbles: an application of the Phillips–Shi–Yu (2013) methodology on Mt. Gox bitcoin prices. Applied Economics, 2015;47(23): 2348-2358. doi:10.1080/00036846.2015.1005827
Aslan A., Çipe B. Kripto para piyasasında etkin piyasa hipotezinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2021;3(2): 75-90.
Samırkaş MC. Kripto para piyasasında fiyat balonları: Bitcoin ve Ethereum üzerine bir inceleme. 4. Uluslararası İzmir İktisat Kongresi, 11-12 Eylül 2021, İzmir, (s. 317-326).
Phillips PC., Shi S., Yu J. Testing for multiple bubbles: Limit theory of real‐time detectors. International Economic Review, 2015;56(4): 1079-1134. doi:10.1111/iere.12131
Urquhart A. The inefficiency of Bitcoin. Economics Letters, 2016;148: 80-82. doi:10.1016/j.econlet.2016.09.019
Nadarajah S., Chu J. On the inefficiency of Bitcoin. Economics Letters, 2017;150: 6-9. doi:10.1016/j.econlet.2016.10.033
Corbet S., Lucey B., Yarovaya L. Datestamping the Bitcoin and Ethereum bubbles. Finance Research Letters, 2018;26: 81-88. doi:10.1016/j.frl.2017.12.006
Cross JL., Hou C., Trinh K. Returns, volatility and the cryptocurrency bubble of 2017–18. Economic Modelling, 2021;104: 1-17 doi:10.1016/j.econmod.2021.105643
Gronwald M. How explosive are cryptocurrency prices? Finance Research Letters, 2021;38: 1-7. doi:10.1016/j.frl.2020.101603
Tunç, A. Kripto para piyasasında şokların kalıcılığı ve finansal balonlar. Alpağut S (ed.) Ekonomi ve Finans Çalışmaları içinde. Gaziantep: Özgür Yayınları; 2023. p. 91-103
Altunöz U. Kripto paraların volatilite dinamiklerinin ve spekülatif balon varlığının analizi: Bitcoin, Ethereum ve Ripple örneği. İstanbul İktisat Dergisi, 2023;73(1): 615-643. doi:10.26650/ISTJECON2023-1021393
Agosto A., Cafferata A. Financial bubbles: a study of co-explosivity in the cryptocurrency market. Risks, 2020;8(2), 1-14. doi:10.3390/risks8020034
Fruehwirt W., Hochfilzer L., Weydemann L., et al. Cumulation, crash, coherency: A cryptocurrency bubble wavelet analysis. Finance Research Letters, 2021;40: 1-13. doi:10.1016/j.frl.2020.101668
Yağcılar GG. Kripto para piyasasında fiyat balonları ve yatırımcı ilgisinin etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 2022;6(1): 108-131. doi:10.31200/makuubd.1078906
Mnif E., Salhi B., Mouakha K., et al. Investor behavior and cryptocurrency market bubbles during the COVID-19 pandemic. Review of Behavioral Finance, 2022;14(4): 491-507. doi:10.1108/RBF-09-2021-0190
Wei Y., Dukes, A. Cryptocurrency adoption with speculative price bubbles. Marketing Science, 2021;40(2): 241-260. doi:10.1287/mksc.2020.1247
Maouchi Y., Charfeddine L., El Montasser G. Understanding digital bubbles amidst the COVID-19 pandemic: Evidence from DeFi and NFTs. Finance Research Letters, 2022;47: 1-8. doi:10.1016/j.frl.2021.102584
Wang Y., Horky F., Baals LJ., et al. Bubbles all the way down? Detecting and date-stamping bubble behaviours in NFT and DeFi markets. Journal of Chinese Economic and Business Studies, 2022;20(4): 415-436. doi:10.1080/14765284.2022.2138161
Guo M., Wang S., Wei Y. (2025). Bubbles in NFT markets: correlated with cryptocurrencies or sentiment indexes? Applied Economics Letters, 2025;32(4): 491-497. doi:10.1080/13504851.2023.2275649
Akkuş HT., Gürsoy S., Doğan M., et al. Metaverse and metaverse cryptocurrencies (meta coins): bubbles or future? Journal of Economics Finance and Accounting, 2022;9(1): 22-29. doi:10.17261/Pressacademia.2022.1542
Saengchote K. Cryptocurrency bubbles, the wealth effect, and non-fungible token prices: Evidence from metaverse LAND. arXiv preprint, 2022. doi:10.48550/arXiv.2209.04385
Assaf A., Demir E., Ersan, O. Detecting and date-stamping bubbles in fan tokens. International Review of Economics & Finance,2024;92: 98-113. doi:10.1016/j.iref.2024.01.039
Alfieri E., Burlacu R., Enjolras G. Cryptocurrency bubbles, information asymmetry and noise trading. The Journal of Risk Finance, 2025;26(2): 295-319. doi:10.1108/JRF-07-2024-0220
Iwasaki K. Cryptocurrency bubbles and costly mining. International Economic Review. 2025;00: 1-14. doi:10.1111/iere.70031
Ji Q., Ripple RD., Zhang D., et al. Cryptocurrency bubble on the systemic risk in global energy companies. The Energy Journal, 2022;43(1_suppl): 1-24. doi:10.5547/01956574.43.SI1.qiji
CoinMarketCap. https://coinmarketcap.com/view/memes/, Erişim tarihi: 07.10.2025.
