Kalp Tamponadı, Kardiyopulmoner Arrest ve Kanıta Dayalı Tedavi Bakım Uygulamaları
Özet
Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda kardiyovasküler hastalık ve kardiyovasküler komplikasyon görülme sıklığı oldukça yüksektir. Atriyal ve perikardiyal basınçlarda eşit yükselme, inspirasyonla sistolik kan basıncında aşırı düşme ve hipotansiyonla karakterize hemodinamik durum olarak tanımlanana kalp tamponadı, hemodiyaliz hastalarında genellikle üremik perikardit ve diyalizle ilişkili perikardit sonucu meydana gelmektedir. Kalp tamponadı hızlı tanı konulup, gerekli müdahalenin acil yapılarak kardiyopulmoner arrestin önlenmesi gereken acil bir durumdur. Kalp tamponadı obstrüktif şokun bir şekli olduğundan; bu durum tipik olarak şokla tutarlı semptomlarla ortaya çıkmaktadır. Hayatı tehdit eden bir durum olduğu için hastalar hızlı bir şekilde değerlendirilmeli ve acil olarak tedavi altına alınmalıdır.
Referanslar
Fatima T, Afzal A, Ashraf S. Chronic kidney disease; acute intradialytic complications in chronic kidney disease patients on hemodialysis. Professional Med J. 2018;25(6): 887-891. doi:10.29309/TPMJ/18.4418
Şanlıtürk D, Ovayolu N, Kes D. Hemodiyaliz hastalarında sık karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri. Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2018;1(13): 17-25.
Kalaycı B, Onan E, Paydaş S, et al.The effect of hemodialysis adequacy on ventricular repolarization in end-stage kidney disease. Turk Kardiyol Dern Ars. 2019;47(7): 572-580. doi: 10.5543/tkda.2019.64359
Alpert M.A. Sudden cardiac arrest and sudden cardiac death on dialysis: Epidemiology, evaluation, treatment, and prevention. Hemodialysis International. 2011;15(Suppl 1): 22-29. https://doi.org/10.1111/j.1542-4758.2011.00598
Ardahanli İ, Akyuz O. The effect of hemodialysis treatment on ventricular arrhythmogenesis parameters in electrocardiography. Selcuk Med J. 2021;37(1): 5-10. doi: 10.30733/std.2021.01491
Shastri S, Sarnak MJ. Cardiovascular disease and CKD: Core curriculum 2010. Am J Kidney Dis. 2010;56(2): 399-417. DOI:https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2010.03.019
Dedeli Çaydam Ö, Çınar Pakyüz S. Hemodiyalizin kronik komplikasyonları ve bakım. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2016;1: 60-72.
Burmeister JE, Mosmann CB, Costa VB, et al. Prevalence of cardiovascular risk factors in hemodialysis patients – The CORDIAL Stud. Arq Bras Cardiol. 2014;102(5): 473-480.
Özkan G., Ulusoy Ş. Acute complications of hemodialysis. Goretti Penido M (Ed.), Technical Problems in Patients on Hemodialysis. InTech China; 2011. p. 251-294 Available from: http://www.intechopen.com/books/technical-problems-in-patients-on-hemodialysis/acute-complications-of-hemodialysis.
Chen S-H, Cheng Y-Y, Lin C-H. An early predictive scoring model for in-hospital cardiac arrest of emergent hemodialysis patients. J. Clin. Med. 2021;10: 3241. https:// doi.org/10.3390/jcm10153241.
Momeni A. Cardiovascular complications of renal failure in hemodialysis patients. Ann Res Dial. 2016;1(1): e05.
Pun PH, Lehrich RW, Honeycutt EF, et al. Modifiable risk factors associated with sudden cardiac arrest within hemodialysis clinics. Kidney Int. 2011;79(2): 218-227. https://doi.org/10.1038/ki.2010.315
Pun PH, Lehrich RW, Smith SR, et al. Predictors of survival after cardiac arrest in outpatient hemodialysis clinics. Clin. J. Am. Soc. Nephrol. 2007;2(3): 491-500. doi: 10.2215/CJN.02360706
Nguyen OK, Vazquez MA, Charles L, et al. Association of scheduled vs emergency-only dialysis with health outcomes and costs in undocumented immigrants with end-stage renal disease. JAMA Intern. Med. 2019;179(2): 175-183. doi:10.1001/jamainternmed.2018.5866
Erkuş G. Acil hemodiyaliz endikasyonu olan acil servis hastalarında mortalite üzerine etkili faktörlerin araştırılması. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıpta Uzmanlık Tezi. İzmir, 2020.
Akbulut M, Özbay Y. Kardiyak tamponad. Turkiye Klinikleri J Int Med Sci. 2005;1(7): 35-42.
Ersoy M. Açık kalp cerrahisi sonrası kardiyak tamponad gelişen hastalarda klinik değerlendirme ve radyolojik görüntülemenin önemi. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Tıpta Uzmanlık Tezi. Adana, 2021.
Chu A, Yee J. Cardiac tamponade. Journal of Education and Teaching in Emergency Medicine. 2020;5(4): 84-87. https://doi.org/10.21980/J81D1D
Appleton C, Gillam L, Koulogiannis K. Cardiac tamponade. Cardiol Clin. 2017;35(4): 525-537. doi:10.1016/j.ccl.2017.07.006.
Javed N, Molina M, Nasr R, et al. Uremic pericarditis with cardiac tamponade in a patient on hemodialysis. Hindawi Case Reports in Cardiology. 2023;4 pages. Article ID 5099005, https://doi.org/10.1155/2023/5099005
Rosen RJ, Valeri AM. Management of patients with kidney failure and pericarditis. Clinical Journal of the American Society of Nephrology. 2023;18(2): 270-272. doi: 10.2215/CJN.07470622
Rehman KA, Betancor J, Xu B, et al. Uremic pericarditis, pericardial effusion, and constrictive pericarditis in end-stage renal disease: Insights and pathophysiology. Clinical Cardiology. 2017;40(10): 839-846. https://doi.org/10.1002/clc.22770
Abu-Abaa M, Hassan M, Mousa A, et al. Cardiac tamponade risk associated with anticoagulation for atrial fibrillation in dialysis-associated pericarditis: A case report. Cureus. 2023;15(5): e39072. doi: 10.7759/cureus.39072
Dikenova M. Covid-19 pandemi döneminde bezmiâlem vakıf üniversitesi acil servisine başvuran ve 112 ambulans ekipleri tarafından getirilen kardiyopulmoner arrest vakalarının retrospektif analizi. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü YL Tezi. (Danışmanı: Doç. Dr. Ertan SÖNMEZ). İstanbul, 2023.
Watase H, Oka K, Yamane F, et al. Hemodialysis-related pericarditis with cardiac tamponade. Cureus. 2022;14(5): e24748. doi: 10.7759/cureus.24748
Adler Y, Charron P, Imazio M, et al. “2015 ESC guidelines for the diagnosis and management of pericardial diseases: the task force for the diagnosis and management of pericardial diseases of the European Society of Cardiology (ESC) endorsed by: the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS).” European Heart Journal. 2015;36(42): 2921-2964.
Altınbilek E, Çalık M, Tümer M, ve ark. Acil serviste kardiyopulmoner resüsitasyon uygulanan hastaların geriye dönük olarak değerlendirilmesi. J Acad Res Med. 2020;10(3): 264-268. DOI: 10.4274/jarem.galenos.2020.3764
Herzog CA, Mangrum M, Passman R. Sudden cardiac death and dialysis patients. Semin Dial. 2008;21(4): 300-307. doi: 10.1111/j.1525-139X.2008.00455.x.
Jager DJ, Grootendorst DC, Jager KJ, et al. Cardiovascular and noncardiovascular mortality among patients starting dialysis. JAMA. 2009;302(16): 1782-1789. doi:10.1001/jama.2009.1488
Makar MS, Pun PH. Sudden cardiac death among hemodialysis patients. American Journal of Kidney Diseases. 2017;69(5): 684-695. https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2016.12.006
Flythe JE, Li N-C, Lin S-F, et al. Associates of cardiopulmonary arrest in the perihemodialytic period. Int J Nephrol. 2014; Article ID 961978: 12 pages. http://dx.doi.org/10.1155/2014/961978
Pun PH, Dupre ME, Starks MA, et al. Outcomes for hemodialysis patients given cardiopulmonary resuscitation for cardiac arrest at outpatient dialysis clinics. J Am Soc Nephrol. 2019;30: 461-470. doi: https://doi.org/10.1681/ASN.2018090911.
Davis TR, Young BA, Eisenberg MS, et al. Outcome of cardiac arrests attended by emergency medical services staff at community outpatient dialysis centers. Kidney International. 2008;73(8): 933-939. https://doi.org/10.1038/sj.ki.5002749
Lehrich RW, Pun PH, Tanenbaum ND, et al. Automated external defibrillators and survival from cardiac arrest in the outpatient hemodialysis clinic. Journal of the American Society of Nephrolog. 2007;18(1): 312-320. doi: 10.1681/ASN.2006040392
Kartal H. Acil ve yoğun bakım kliniğindeki hemşirelerin kardiyopulmoner resüsitasyon uygulamaya yönelik mevcut durumlarının değerlendirilmesi. Jaren. 2021;7(1): 1-9. doi:10.55646/jaren.2021.92905
Yazıcı H, Yıldız A. Kalp ve dolaşım. In: Diyaliz El Kitabı. Ankara: Güneş Tıp Kitabevleri 3. Baskı; 2020. p.583.
Cheung AK, Sarnak MJ, Yan G, et al. Cardiac diseases in maintenance hemodialysis patients: Results of the HEMO Study. Kidney International. 2004;65(6): 2380-2389. https://doi.org/10.1111/j.1523-1755.2004.00657.x
Çakas M. Arrest Hastaya Yaklaşım. In: Alatlı T, Kocaoğlu S (ed.) Semptomdan Tanıya Aciller. Ankara: Akademisyen Yayınevi; 2023. P. 27-28.
Araç S, Zengin Y, İçer M, ve ark. Acil serviste kardiyopulmoner resüsitasyon yapılan hastaların değerlendirilmesi; retrospektif çalışma. Abant Tıp Dergisi. 2021;10(1): 142-153.
Tezcan Keleş G, Çevikkalp E, Açıkel A, ve ark. Hastane içi kardiyak arrest olgularının değerlendirilmesi. JARSS 2019;27(1): 44-50. doi: 10.5222/jarss.2019.33043
National Kidney Foundation: Kidney disease outcomes quality ınitiative (kdoqı) clinical practice guidelines for cardiovascular disease in dialysis patients: guideline 8 external defibrillation. [Online]http://kidneyfoundation.cachefly.net/professionals/KDOQI/guidelines_cvd/index.htm. [Accessed: 12th April 2024]
Ata E, Demir P, Doruk N, ve ark. Kardiyak arrest sonrası bakım ve rehabilitasyonun önemi. TJR 2022;1(3): 154-159.
Geri G, Dumas F, Bonnetain F, et al. Predictors of long-term functional outcome and health-related quality of life after out-of-hospital cardiac arrest. Resuscitation. 2017;113: 77-82. doi:10.1016/j.resuscitation.2017.01.028
Perkinsa GD, Gra¨snerc J-T, Semeraro F, et al. European Resuscitation Council Guidelines 2021: Executive summary. Resuscitation. 2021;161: 1-60. https://doi.org/10.1016/j.resuscitation.2021.02.003
Geri G, Dumas F, Bonnetain F, et al. Predictors of long-term functional outcome and health-related quality of life after out-of-hospital cardiac arrest. Resuscitation. 2017;113: 7782. doi:10.1016/j.resuscitation.2017.01.028
Kalkan Uğurlu Y, Türen S, Öz Alkan H. Ani kardiyak ölüm kalp hastalıkları ve hemşirelik bakımı. In: Enç N (ed.) Kardiyovasküler Hemşirelik. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2019. p.119.
Tayaz E, Koç A. Hemodiyaliz tedavisi alan kronik böbrek yetmezliği hastalarında semptom yönetimi ve hemşirelik. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;23(1): 147-156. DOI: 10.17049/ataunihem.441384.
Çiçekçioğlu H, Ergün İ, Uçar Ö, et al. Cardiac complications of secondary hyperparathyroidism in chronic hemodialysis patients. Turk J Med Sci 2011;41(5): 789-794. doi:10.3906/sag-1002-588
