Kas Krampları ve Kanıta Dayalı Tedavi Bakım Uygulamaları
Özet
Kronik böbrek hastalığı olan bireylerde hemodiyaliz en çok tercih edilen tedavi yöntemidir. Kronik böbrek hastalığı nedeniyle gelişen belirti ve bulgular hemodiyaliz tedavisi ile kontrol altına alınmaya çalışılırken, tedavi sürecine bağlı olarak da hastalarda farklı komplikasyonlar gelişmektedir. Hipotansiyon, kas krampları, yorgunluk, güçsüzlük, bulantı ve kusma en sık görülen komplikasyonlar arasındadır. Kas krampları hemodiyaliz tedavi sürecinde hastaların çok karşılaştıkları, ani başlayan, uzun süreli istemsiz kas kasılması olarak tanımlanmaktadır. Kas kramplarına bağlı olarak hastalarda şiddetli ağrı, fiziksel ve psikolojik sorunlar görülmektedir. Hemodiyaliz tedavisi sırasında ortaya çıkan kas kramplarını önlemek için farmakolojik ve nonfarmakolojik tedavi yöntemleri kullanılarak kanıt temelli çalışmalarla hemşirelik bakımı desteklenmelidir.
Referanslar
Ovayolu N ve Ovayolu Ö. Üriner Sistem Hastalıkları ve Hemşirelik Yönetimi, Temel İç Hastalıkları Hemşireliği ve Farklı Boyutlarıyla Kronik Hastalıklar. Adana: Çukurova Nobel Tıp Kitapevi. 2017. s.214-236.
Enç N, Polat Dünya C. ve Öz Alkan H. Üriner Sistem Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. Enç N, ed. İç Hastalıkları Hemşireliği. Genişletilmiş ve Güncellenmiş 3. Baskı, İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri. 2021. s.297-305.
Birol L, Çınar Pakyüz S. İdrar yolları- Böbrek hastalıkları, tedavisi ve hemşirelik bakımı. Akdemir N, ed. İç Hastalıkları ve Hemşirelik Bakımı. 7. Baskı. Ankara: Akademisyen Kitabevi. 2021. s.758-787.
Prabhakar, Singh RG, Singh S, Rathore SS, Choudhary TA. Spectrum of intradialytic complications during hemodialysis and its management: a single-center experience.Saudi J Kidney Dis Transpl 2015;26(1):168-72.
Ovayolu N, Ovayolu Ö. Hemodiyaliz hastalarında görülen kaşıntının yönetiminde tamamlayıcı yöntemler. Türkiye Klinikleri J Intern Med Nurs-Special Topics 2017;3(2):92-6.
Zolfaghari M, Asgari P, Bahramnezhad F, AhmadiRad S, Haghani H. Comparison of two educational methods (family-centered and patient-centered) on hemodialysis: Related complications. Iran J Nurs Midwifery Res2015;20(1):87-92.
Fujiwara M, Ando I, Yagi S, Nishizawa M, Oguma S, Satoh K, et al. Plasma Levels of Biotin Metabolites Are Elevated in Hemodialysis Patients with Cramps. Tohoku J Exp Med 2016;239(4):263-7.
Beladi Mousavi SS, Zeraati A, Moradi S, Mousavi MB. The effect of gabapentin on muscle cramps during hemodialysis: A double- blind clinical trial. Saudi J Kidney DisTranspl 2015;26(6):1142-8.
Topal M, Özdemir FN. Hemodiyalizin akut komplikasyonları. Turkiye Klinikleri J Int Med Sci 2006;2(4):24-9.
Ovayolu Ö. Hemodiyaliz, böbrek hastalıklarında hemşirelik bakımı. Karadakovan A, Çev. editörü. 4. Basımdan Çeviri, Nobel Akademik Yayıncılık Eğitim Danışmanlık Tic Ltd Şti; 2016. p.196-7.
Mohmadi K, Shahgholian N, Valiani M, Mardanparvar H. The effect of acupressure on muscle cramps in patients undergoing hemodialysis. Iran J Nurs Midwifery Res 2016;21(6):557-61.
Moledina DG, Perry Wilson F. Pharmacologic Treatment of Common Symptoms in Dialysis Patients: A Narrative Review. Semin Dial 2015;28(4):377-83.
Ghimire M, Sharma SK, Chimoriya R, Das GC. Intradialytic muscle cramp and its association with peripheral arterial disease in end stage renal disease patients on hemodialysis. JNMA J Nepal Med Assoc 2014;52(196):967-71.
Meira FS, Figueiredo AE, Zemiarcki J, Pacheco J, Poli-de-Figueiredo CE, d'Avila DO. Two Variable Sodium Profiles and Adverse Effects During Hemodialysis: a randomized crossover study. Ther Apher Dial 2010;14(3): 328-33.
Akgöz N, Arslan S. Hemodiyaliz tedavisi alan hastalarda yaşanan semptomların incelenmesi. Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2017;1(12):20-8.
Dijkstra JN, Boon E, Kruijt N, et al. Muscle cramps and contractures: causes and treatment. Pract Neurol. 2023;23(1):23-34. doi:10.1136/pn-2022-003574
Atkinson AJ Jr. Elucidation of the pathophysiology of intradialytic muscle cramps: pharmacokinetics applied to translational research. Transl Clin Pharmacol. 2019 Dec;27(4):119-122. doi: 10.12793/tcp.2019.27.4.119. Epub 2019 Dec 31. PMID: 32095478; PMCID: PMC7032968.
Tayebi Khosroshahi H, Habibi Asl B, Habibzadeh A, Chaichi P, Ghanbarpour A, Hossein Badie A. Comparison of vitamine and L-carnitine, Separately or in Combination in Patients with Intradialytic Complications.Nephrourol Mon 2013;5(4):862-5.
Koç Y, Ünsal A, Sakacı T, Baştürk T, Yılmaz M, Ahbap E, et al. L-karnitin tedavisi hemodiyaliz hastalarında rutin olarak kullanılmalı mı?. Türk Nefroloji Diyaliz ve Transplantasyon Dergisi 2010;19(1):29-34.
El-Hennawy AS, Zaib S. A selected controlled trial of supplementary vitamin E for treatment of muscle cramps in hemodialysis patients.Am J Ther 2010;17(5):455-9.
Hung CY, Chen YL, Chen CS, Yang CS, Peng SJ. Association of leptin with hemodialysis- related muscle cramps: a cross-sectional study. Blood Purif 2009;27(2):159-64.
Oguma S, Ando I, Hirose T, Totsune K, Sekino H, Sato H, et al. Biotin Ameliorates Muscle Cramps of Hemodialysis Patients:A Prospective Trial. Tohoku J Exp Med 2012;227(3):217-23.
Meredith DJ, Pugh CW, Sutherland S, Tarassenko L, Birks J. The relationship between symptoms and blood pressure during maintenance hemodialysis. Hemodial Int 2015;19(4):543-52.
Prabhakar, Singh RG, Singh S, Rathore SS, Choudhary TA. Spectrum of intradialytic complications during hemodialysis and its management:a single-center experience. Saudi J Kidney Dis Transpl 2015;26(1):168-72.
Ovayolu N, Ovayolu Ö, Güngörmüş Z, Karadağ G. Böbrek yetmezliğinde tamamlayıcı tedaviler. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 2015;40-6.
Blyton F, Chuter V, Walter KE, Burns J. Nondrug therapies for lower limb muscle cramps. Cochrane Database Syst Rev 2012;1:CD008496.
Özdemir G, Ovayolu N, Ovayolu Ö. The effect of reflexology applied on hemodialysis patients with fatigue, pain and cramps. International Journal of Nursing Practice 2013;19(3):265-73.
Poornazari M, Roshanzadeh M, Mohammadi S, Tajabadi A, Dehghani K, et al. Effect of Isotonic Exercise on the Frequency of Muscle Cramps in Hemodialysis Patients: A Clinical Trial Med Surg Nurs J. 2019;8(1):e85770. https://doi.org/10.5812/msnj.85770 .
Mastnardo D, Lewis JM, Hall K, Sullivan CM, Cain K, Theurer J, Huml A, Sehgal AR. Intradialytic Massage for Leg Cramps Among Hemodialysis Patients: a Pilot Randomized Controlled Trial. Int J Ther Massage Bodywork. 2016 Jun 3;9(2):3-8. doi: 10.3822/ijtmb.v9i2.305. PMID: 27257445; PMCID: PMC4868507
Laxmipriya Das and SA Raddi. Intradialytic Stretching Exercise for Muscle Cramps. International Journal of Research and Analytical Reviews.E-ISSN 2348-1269, P- ISSN 2349-5138, Volume.7, Issue 1, Page No pp.265-267, January 2020, Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=3677711
Dhudum B, Bhore N. Intradialytic Stretching Exercises on Muscle Cramps: A Systematic Review. Journal Of Crıtıcal Revıews. ISSN- 2394-5125. 2020;7(15):4390-4398. DOI: 10.31838/jcr.07.15.586
Kesik G, Ersoy N. The effect of nonpharmacologic interventions for muscle cramps and restless-leg syndrome in hemodialysis patients: A meta-analysis of randomized controlled trials. Ther Apher Dial. 2023;27:636–654. DOI: 10.1111/1744-9987.13968
Ceylan H, Yangöz ŞT. Haemodialysis Patients’ Experiences on Complementary and Alternative Therapies: A Qualitative Study. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2024;15(1), 117. Doi:10.22312/sdusbed.1451697
