Sosyal Hizmet Yönetiminde Stratejik Yönetim
Özet
Bu bölüm, sosyal hizmet örgütlerinde stratejik yönetimin işlevini ve Türkiye’deki kurumsal çerçevesini incelemektedir. Stratejik yönetim; örgütün misyon ve vizyonunun belirlenmesi, iç ve dış çevrenin analiz edilmesi, amaç ve hedeflerin tanımlanması ile uygulama ve izleme–değerlendirme süreçlerinin bütüncül biçimde yürütülmesini sağlayan bir yönetim yaklaşımı olarak ele alınmaktadır. Özel sektörde gelişen strateji–yapı ve kurumsal büyüme tartışmalarından beslenen bu yaklaşımın, zamanla kamu kurumları ve sosyal hizmet örgütlerinde de benimsendiği vurgulanmaktadır. Günümüzde ekonomik krizler, afetler, göç, nüfusun yaşlanması ve toplumsal eşitsizlikler, sosyal hizmet kurumlarının yalnızca mevcut sorunlara tepki vermesi yerine, geleceğe dönük, kanıta dayalı ve katılımcı stratejiler geliştirmesini zorunlu kılmaktadır. Türkiye’de 5018 sayılı Kanun, stratejik planlamayı kamu idareleri için yasal bir yükümlülük haline getirerek sosyal hizmet alanında stratejik yönetim için önemli bir zemin oluşturmuştur. Bölüm, bu çerçevede stratejik yönetimin kurumsal dayanıklılığı güçlendirme, kaynak kullanımını iyileştirme ve hizmet kalitesini artırma potansiyelini tartışmaktadır.
Referanslar
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB). (2024a). T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2024–2028 Stratejik Planı. Erişim: 21 Eylül 2025, https://www.aile.gov.tr
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB). (2024b). T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2023 Yılı Yıllık Faaliyet Raporu (28.02.2024). Erişim: 21 Eylül 2025, https://www.aile.gov.tr
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (ASHB). (2025). T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2024 Yılı Yıllık Faaliyet Raporu (26.02.2025). Erişim: 21 Eylül 2025, https://www.aile.gov.tr
Andrews, R., Beynon, M. J., & Genc, E. (2017). Strategy implementation style and public service effectiveness, efficiency, and equity. Administrative Sciences, 7(1), 4. https://doi.org/10.3390/admsci7010004
Ansoff, H. I. (1965). Corporate strategy: An analytic approach to business policy for growth and expansion. McGraw-Hill.
Ansoff, H. I. (1987). Corporate strategy (Rev. ed.). Penguin.
Austin, M. J., Brody, R., & Packard, T. (2009). Managing the challenges in human service organizations: A casebook. Sage. Erişim (TOC/örnek): https://sk.sagepub.com/book/mono/managing-the-challenges-in-human-service-organizations/toc (Erişim: 22 Eylül 2025)
Barney, J. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99–120.
Birinci, M. (2021). Stratejik yönetim ve sosyal hizmet örgütleri açısından önemi. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 251–273. https://doi.org/10.33417/tsh.752732
Bryson, J. M. (2011). Strategic planning for public and nonprofit organizations: A guide to strengthening and sustaining organizational achievement (4th ed.). Jossey-Bass.
Bryson, J. M. (2018). Strategic planning for public and nonprofit organizations (5th ed.). Jossey-Bass.
Bryson, J. M., Crosby, B. C., & Bloomberg, L. (2014). Public value governance: Moving beyond traditional public administration and the New Public Management. Public Administration Review, 74(4), 445–456. https://doi.org/10.1111/puar.12238
Chandler, A. D. (1962). Strategy and structure: Chapters in the history of the American industrial enterprise. MIT Press. Erişim: 22 Eylül 2025, https://archive.org/details/strategystructur1962chan
Courtney, R. (2013). Strategic management in the third sector. Palgrave Macmillan.
Courtney, R. (2017). Strategic management for voluntary nonprofit organizations. Routledge.
Courtney, R. (2013). Strategic management in the third sector. (PagePlace önizleme). Erişim: 22 Eylül 2025, https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781137362329_A23583268/preview-9781137362329_A23583268.pdf
Cumhurbaşkanlığı. (2018). 1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (RG: 10.07.2018, 30474 Mükerrer). Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.mevzuat.gov.tr
Ferlie, E., & Ongaro, E. (2015). Strategic management in public services organizations. Routledge.
Ferreira, M. R., & Proença, J. F. (2015). Strategic planning and organizational effectiveness in social service organizations in Portugal. Management: Journal of Contemporary Management Issues, 20(2), 1–21. https://hrcak.srce.hr/file/221541
Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman.
Grant, R. M. (2016). Contemporary strategy analysis (9th ed.). Wiley.
Gürel, E., & Tat, M. (2017). SWOT analysis: A theoretical review. The Journal of International Social Research, 10(51), 994–1006. Erişim: 22 Eylül 2025, http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt10/sayi51_pdf/5iktisadi/idris_yuksel.pdf
Hardina, D., Middleton, J., Montana, S., & Simpson, R. A. (2006). An empowering approach to managing social service organizations. Springer Publishing. (Google Books önizleme). Erişim: 22 Eylül 2025, https://books.google.com/
Hazine ve Maliye Bakanlığı (HMB). (2003). 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu (RG: 10.12.2003, 25326). Erişim: 22 Eylül 2025, https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/01/I-1-5018-Say%C4%B1l%C4%B1-Kamu-Mal%C3%AE-Y%C3%B6netimi-ve-Kontrol-Kanunu.pdf
Hill, C. W. L., Jones, G. R., & Schilling, M. A. (2014). Strategic management: Theory: An integrated approach (11th ed.). Cengage Learning.
International Federation of Social Workers (IFSW). (2014). Global definition of social work. Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/
Kaufman, J. L., & Jacobs, H. M. (1987). A public planning perspective on strategic planning. Journal of the American Planning Association, 53(1), 23–33. Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.harveymjacobs.com/wp-content/uploads/2018/06/Kaufman-Jacobs-1987-Strategic-Planning-JAPA.pdf
Learned, E. P., Christensen, C. R., Andrews, K. R., & Guth, W. D. (1965). Business policy: Text and cases. Irwin.
Mintzberg, H. (1990). The design school: Reconsidering the basic premises of strategic management. Strategic Management Journal, 11(3), 171–195.
Mintzberg, H. (1994). The rise and fall of strategic planning. Free Press.
Mintzberg, H. (1994). The fall and rise of strategic planning. Harvard Business Review, 72(1), 107–114. Erişim: 22 Eylül 2025, https://hbr.org/1994/01/the-fall-and-rise-of-strategic-planning
Mintzberg, H., Ahlstrand, B., & Lampel, J. (2005). Strategy safari: A guided tour through the wilds of strategic management (2nd ed.). Free Press.
OECD. (2020). How’s life? 2020: Measuring well-being. OECD Publishing. Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2020/03/how-s-life-2020_b547d82c/9870c393-en.pdf
Patti, R. J. (Ed.). (2010). The handbook of human services management (2nd ed.). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781452232556
Poister, T. H., Aristigueta, M. P., & Hall, J. L. (2015). Managing and measuring performance in public and nonprofit organizations (2nd ed.). Jossey-Bass.
Poister, T. H., & Streib, G. (2005). Elements of strategic planning and management in municipal government: Status after two decades. Public Administration Review, 65(1), 45–56.
Porter, M. E. (1980). Competitive strategy: Techniques for analyzing industries and competitors. Free Press.
Porter, M. E. (2008). The five competitive forces that shape strategy. Harvard Business Review, 86(1), 78–93.
Resmî Gazete. (2013). Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği (RG: 09.02.2013, 28554). Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.resmigazete.gov.tr
Sayıştay Başkanlığı. (2024). T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 2023 Yılı Düzenlilik Denetim Raporu. Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.sayistay.gov.tr
Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB). (2021). Kamu İdareleri İçin Stratejik Planlama Kılavuzu (Sürüm 3.1). Erişim: 22 Eylül 2025, https://www.sp.gov.tr/tr/kutuphane/s/102/
Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533.
United Nations Development Programme. (2016). Human development report 2016: Human development for everyone. UNDP. Erişim: 22 Eylül 2025, https://hdr.undp.org/system/files/documents/2016humandevelopmentreport1.pdf
Webster, S. A., & Wylie, M. (1988). Strategic planning in human service agencies. The Journal of Sociology & Social Welfare, 15(3), 47–63.
Wernerfelt, B. (1984). A resource-based view of the firm. Strategic Management Journal, 5(2), 171–180.
Yüksel, İ. (2012). Developing a multi-criteria decision making model for PESTEL analysis. International Journal of Business and Management, 7(24), 52–66. https://doi.org/10.5539/ijbm.v7n24p52
