Orman Yangınları Sonrası İyileştirme Faaliyetleri ve Orman Varlıklarının İyileştirmesi
Özet
Afet yönetimi iyileştirme evresi sadece toplumun normale dönmesi açısından var olan afetin oluşturduğu zararın giderilmesini değil aynı zamanda afetlere dirençli bir toplum oluşturulması bakımından kritik öneme sahiptir. Orman yangınları sonrasında iyileştirme evresinde yangınların oluşturduğu zarar ve hasarın giderilip, hayatın normale dönmesi için atılacak adımlarda orman yangınlarına daha dirençli bir toplum oluşturmak gerekir. Orman yangınları sonrası iyileştirme evresini sosyal, ekonomik ve ekolojik olarak iyileştirme çalışmaları oluşturmaktadır. Bu iyileştirme çalışmaları uzun zamanlar alabilmektedir. Bu bağlamda bütünleşik afet yönetimi kapsamında iyileştirme evresine mevzuat açısından; 4 nolu cumhurbaşkanlığı kararnamesi, 7269 numaralı umumi hayata müessir afetler dolayısıyla alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlara dair kanun ve bu kanun kapsamında hazırlanan yönetmelik ve genelge değerlendirilmiştir. Bu yönetmelikler; afet ve acil durum harcamaları yönetmeliği, afetler sonrası bina hasar tespiti yapılmasına ilişkin genel kurallar hakkında yönetmelik, afet sebebiyle hak sahibi olanların tespiti hakkındaki yönetmelik, afetlerin genel hayata etkililiğine ilişkin temel kurallar hakkında yönetmeliktir. Konuyla ilgili hazırlanan genelge ise; yer seçimi çalışmaların yürütülmesi raporlanması ve onay süreci ile ilgili usul ve esaslardır. Ayrıca bütünleşik afet yönetimi iyileştirme evresi orman yangınları afetlerine; genel hayata etkili orman yangınları örnekleri, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), Ulusal Orman Yangınları Müdahale Planı (UOYMP) ve Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı (TASİP) çerçevesinde değerlendirilmiştir. Kamuoyuna ve araştırmacılara öneriler geliştirilmiştir.
Referanslar
Afetlerin genel hayata etkililiğine ilişkin temel kurallar hakkında yönetmelik (1968, 21 Eylül). Resmi Gazete (Sayı: 13007). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/13007.pdf
Afet sebebiyle hak sahibi olanların tespiti hakkındaki yönetmelik (1968, 28 Ağustos). Resmi Gazete (Sayı: 12988). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/12988.pdf
Afetler sonrası bina hasar tespiti yapılmasına ilişkin genel kurallar hakkında yönetmelik (2011, 6 Mart). Resmi Gazete (Sayı: 27866). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/06/20250622-1.htm
Afet ve acil durum harcamaları yönetmeliği (2011, 6 Mart). Resmi Gazete (Sayı: 27866). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2011/03/20110306-1.htm
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (t.y). İyileştirme. Afad.gov.tr Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü içinde. 13 Ekim,2025, tarihinde, https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (2025, 2 Temmuz). Orman yangınlarına müdahale çalışmaları aralıksız devam ediyor. https://afad.gov.tr/orman-yanginlarina-mudahale-calismalari-araliksiz-devam-ediyor
Alkın, R. C. (2022). Ateş, su ve sosyoloji: Türkiye’de 2021 yazında meydana gelen orman yangınları ve seller üzerine bir afet sosyolojisi analizi. Tezkire, 31, 73-85.
Ayanoğlu, S., Dölarslan, M., & Gül, E. (2017). Sadece bir yangın mı? Ekolojik ve sosyo-ekonomik açıdan orman yangınları. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 10(2), 32-35.
Bakanlıklara bağlı, ilgili, ilişkili kurum ve kuruluşlar ile diğer kurum ve kuruluşların teşkilatı hakkında cumhurbaşkanlığı kararnamesi (2018, 15 Temmuz). Resmi Gazete (Sayı: 30479). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.4.pdf
Bozok, M., & Bozok, N. (2022). Ormanlara, sıcaklara ve yangınlara dair: 2021 Köyceğiz orman yangınlarının sosyolojik izdüşümleri. ViraVerita E-Dergi, (15), 77-104.
Erdoğan, M. N. (2021, 7 Ağustos). Orman yangınlarından etkilenen bölgelere 72,5 milyon lira nakdi yardım gönderildi. Aa Haber Ajansı. Orman yangınlarından etkilenen bölgelere 72,5 milyon lira nakdi yardım gönderildi
Ergünay, O. (2009, Kasım 11–12). Doğal afetler ve sürdürülebilir kalkınma. Deprem Sempozyumu, Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu, Türkiye.
Federal Emergency Management Agency. (2024, Aralık). Ulusal Afet Sonrası İyileştirme Çerçevesi (3. baskı, taslak). https://eelp.law.harvard.edu/wp-content/uploads/2024/10/fema_national-disaster-recovery-framework-draft-compressed.pdf
Gökçe, O., Tetik, Ç. (2012). Teoride ve Pratikte Afet Sonrası İyileştirme Çalışmaları. Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
İçişleri Bakanlığı. (2025, 25 Temmuz). 27 Haziran–24 Temmuz tarihleri arasındaki orman yangınları hakkında basın açıklaması. https://www.icisleri.gov.tr/27-haziran-24-temmuz-tarihleri-arasindaki-orman-yanginlari-hakkinda-basin-aciklamasi
İletişim Başkanlığı. (2021, 31 Temmuz). Cumhurbaşkanı Erdoğan, orman yangınlarından etkilenen alanların “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” ilan edildiğini bildirdi. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogan-orman-yanginlarindan-etkilenen-alanlarin-genel-hayata-etkili-afet-bolgesi-ilan-edildigini-bildirdi adresinden erişilmiştir.
Kadıoğlu, M. (2020). Afet yönetimi: Beklenilmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek (3.baskı). Marmara Belediyeler Birliği.
Karaman, Z. T. (2016). Afet yönetimine giriş ve Türkiye’de örgütlenme. Z. T. Karaman, A. Altay (Ed.), Bütünleşik Afet Yönetimi, içinde (1. baskı, ss. 1-38). İzmir: İlkem Ofset.
Kemer, N. (2022). Orman Yangınları ve Sonrası: Orman Ekosistem Restorasyonu. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (33), 373-381.
Meyer, MD., Long, JW., Safford, H., 2021. Postfire restoration framework for national forests in California. U.S. department of Agriculture Forest Service, Pacific Southwest Research Station, General Technical Report PSW-GTR-270, 204 p, Albany, California
Özel, H. B., Ateşoğlu, A., Kırdar, E. (2021). Orman yangınları sonrası yanan alanların ağaçlandırılması, izleme ve değerlendirme. Kavzaoğlu T. (Ed.), Orman Yangınları Sebepleri, Etkileri, İzlenmesi, Alınması Gereken Önlemler ve Rehabilitasyon Faaliyetleri içinde (1. baskı, ss. 275–300). Türkiye Bilimler Akademisi. https://doi.org/ 10.53478/TUBA.2021.050
Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP). afad.gov.tr. 25 Ekim 2025 tarihinde https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Planlar/TAMP.pdf adresinden erişilmiştir.
Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı (TASİP). afad.gov.tr. 25 Ekim 2025 tarihinde https://afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Planlar/TASIP/23052025-TASIP.pdf adresinden erişilmiştir.
Ulusal Orman Yangınları Müdahale Planı. afad.gov.tr. 25 Ekim 2025 tarihinde https://www.afad.gov.tr/kurumlar/afad.gov.tr/e_Kutuphane/Planlar/Ulusal-Orman-Yanginlari-Mu%CC%88dahale-Plani.pdf adresinden erişilmiştir.
Umumi hayata müessir afetler dolayısıyla alınacak tedbirlerle yapılacak yardımlara dair kanun (1959, 15 Mayıs). Resmî Gazete (Sayı: 10213). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10213.pdf
United Nations Office for Disaster Risk Reduction. (2015). Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. https://www.preventionweb.net/files/43291_sendaiframeworkfordrren.pdf
WWF-Türkiye (Doğal Hayatı Koruma Vakfı) ve NATURA Doğa ve Kültür Koruma Derneği 2022. Akdeniz Bölgesi’ndeki büyük orman yangınlarının ekolojik ve sosyo-ekonomik etkileri. https://wwftr.awsassets.panda.org/downloads/ormanyangnlarweb.pdf
Yer seçimi çalışmaların yürütülmesi raporlanması ve onay süreci ile ilgili usul ve esaslar (2011, 23 Eylül). Genelge (Sayı: 6465). Erişim adresi: https://api2.jeofizik.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/8962631cca4260a_ek.pdf
