Küçüklerin Evlat Edinilmesinde Biyolojik Anne ve/veya Babanın Rızası
Özet
Evlat edinme kurumu, çocuğun üstün yararı doğrultusunda korunmaya muhtaç küçüklerin güvenli ve destekleyici bir aile ortamında yetişmesini amaçlayan, biyolojik bağa dayanmaksızın kurulan bir hukukî soybağı ilişkisidir. Türk Medeni Kanunu’na göre küçüklerin evlat edinilmesinde biyolojik anne ve/veya babanın rızası kural olarak temel bir koşul olmakla birlikte, çocuğun üstün yararı gereği bazı istisnai hâllerde bu rızanın aranmayacağı kabul edilmektedir. Bu çalışma, küçüklerin evlat edinilmesinde rıza koşulunu ana hatlarıyla ortaya koymakta; esas olarak, TMK m. 311 kapsamında düzenlenen rızanın aranmaması hâllerini ayrıntılı biçimde incelemektedir. Ana ve/veya babanın kimliğinin ya da uzun süredir nerede olduğunun bilinmemesi, ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun bulunması ve çocuğa karşı yükümlülüklerin ağır biçimde ihlal edilmesi gibi durumlar, doktrindeki görüşler ve uygulamadaki yargı kararları ışığında değerlendirilmektedir. Ayrıca İsviçre, Alman ve Avusturya hukukundaki düzenlemelerle karşılaştırmalı analiz yapılarak Türk hukukundaki mevcut sistem eleştirel bir bakışla incelenmekte; uygulamada ortaya çıkan sorunların giderilmesine yönelik kanuni değişiklik önerilerine yer verilmektedir.
Referanslar
Akyüz, E. (2020). Çocuk hukuku: Çocukların hakları ve korunması (1. bs.). Pegem Akademi.
Alman Medeni Kanunu (BGB) (t.y). Erişim adresi: https://www.gesetze-im-internet.de
Aydoğdu, M. (2010). Çağdaş hukuki gelişmeler ışığında evlat edinme (2. bs.). Adalet Yayınevi.
Balkar, S. (2002). Türk hukukunda evlat edinme. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2, 235–266.
Baygın, C. (2003). Evlât edinmenin koşulları. Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(3–4), 591-626.
Baygın, C. (2010). Soybağı hukuku. Beta Yayıncılık.
Dural, M., Öğüz, T., ve Gümüş, M. A. (2008). Türk özel hukuku: Cilt III, Aile hukuku (2. bs.). Filiz Kitabevi.
Er, A. (2020). 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre küçüklerin evlat edinilmesi. On İki Levha Yayıncılık.
Fedlex (t.y.). Erişim adresi: https://www.fedlex.admin.ch/
Feyzioğlu, F. N. (1986). Aile hukuku. Filiz Kitabevi.
Gençcan, Ö. U. (2011). Aile hukuku. Yetkin Yayınları.
Işık, M. (2005). Yeni Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre evlât edinme. Adalet Yayınevi.
İçtihat Bülteni. (Erişim: 16.04.2025). https://ictihatbulteni.com/
İsviçre Medeni Kanunu (ZGB). Erişim: adresi: https://www.fedlex.admin.ch/eli/cc/24/233_245_233/en#art_265_d
Karakaş, F. T. (2015). Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar. Turhan Kitabevi.
Kılıçoğlu, A. M. (1995). İsviçre Medeni Kanunu’nun evlat edinmeye ilişkin değiştirilen yeni hükümleri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 2, 165–207.
Kılıçoğlu, A. M. (2019). Aile hukuku. Filiz Kitabevi.
Kırmızı, M. (2016). Yargıtay kararları ışığında aile hukuku davaları. Adalet Yayınevi.
Koçoğlu, S. (2019). Evlat edinmede ana ve babanın rızasının aranıp aranmaması sorununun, özellikle yetkili kurum aracılığı ile evlat edinme açısından incelenmesi. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 11(38), 239–265.
Pinedo Caro, P. (2024). Evlat edinmede rıza. Turhan Kitabevi.
Ruhi, A. C. (2003). Türk hukukunda evlât edinme ve evlât edinme ile ilgili yabancı mahkeme kararlarının Türkiye’de tanınması (2. bs.). Seçkin Yayıncılık.
Serozan, R. (2005). Çocuk hukuku. Beta Yayıncılık.
Şıpka, Ş. (1999). 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun “evlât edinme”ye ilişkin hükümlerinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 57(1–2), 301–322.
Şirin, M. C. (2019). Çocuğun yararı gözüyle çocuğun yüksek yararı ilkesine bakış. Çocuk ve Medeniyet Dergisi, 4(8), 219–240.
Uyar, T., Uyar, A., ve Uyar, C. (2017). Türk Medeni Kanunu (Bibliyoğrafyalı-Gerekçeli-İçtihatlı): Aile hukuku (Cilt 4). Bilge Yayınevi.
Yargıtay Karar Arama (t.y.). Erişim adresi: https://karararama.yargitay.gov.tr/
Yılmaz, E. (2010). (Öğrenciler için) Hukuk sözlüğü (4. bs.). Yetkin Yayınları.
