Evlat Edinme Konulu Araştırmaların Vosviewer ile Bibliyometrik Analizi
Özet
Bu bölüm, VOSviewer yazılımı kullanılarak yapılan çocuk evlat edinme ve aile çalışmalarıyla ilgili 544 ingilizce araştırmaların bibliyometrik analizini sunmaktadır. Analiz, yayın eğilimleri, atıflar, anahtar kelime birliktelikleri ve iş birliği ağları aracılığıyla evlat edinme çalışmalarının yapısını ortaya çıkartmaktadır. Yayın etkinliği 2001-2004 yılları arasında düşük seyrederken, ancak 2005’ten sonra düzenli olarak artmıştır. 2012’de (31 çalışma) belirgin bir artış, 2020 ve 2022’de ise en yüksek seviye (her birinde 38 yayın) görülmüştür. Bu artış, aile yapılarındaki değişimler ve çocuk refahı konusundaki farkındalığın etkisiyle, evlat edinmeye yönelik akademik ilginin yükseldiğini göstermektedir. En etkili çalışmalar (2021-2025) evlat edinme süreçleri ve erken yaşamda yaşanan olumsuzlukların çocuk gelişimine etkileri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Araştırmalarda gelişimsel ve psikolojik bakış açılarını vurgulanmaktadır. Amerika Birleşik Devletleri, Birleşik Krallık ve İsveç, küresel çapta araştırma iş birlikleri öne çıkmıştır. Anahtar kelime analizinde “evlat edinme”, “koruyucu aile bakımı”, “aile”, “bağlanma” ve “çocuk” terimleri öne çıkmakta, araştırmaların aile ilişkileri ve çocuk gelişimi sonuçları etrafında şekillendiğini göstermektedir. Eş-atıf ağ analizi ise biri daha yoğun temsile sahip olmak üzere iki ana küme ortaya koymuştur. Evlat edinme araştırmaları, önemli ölçüde genişleyerek çokdisiplinli bir bakış açısı kazanmıştır. Gelecekteki çalışmalar sosyal hizmet, psikoloji, hukuk, sosyoloji ve antropoloji alanlarından elde edilen çıkarımları bütünleştirmelidir. Bu bölüm, kimlik gelişimi, açık evlat edinme modelleri ve medyada temsillerin araştırılması gerektiğini ayrıca kanıta dayalı politikaların şekillendirilmesi için merkezi evlat edinme koordinasyon birimlerine ve araştırma uygulama ortaklıklarına ihtiyaç duyulduğunu önermektedir.
Referanslar
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2020). 2019 yılı yıllık faaliyet raporu. https://www.aile.gov.tr/media/49934/acshb_2019_yili_faaliyet_raporu.pdf
Altınoğlu-Dikmeer, D.İ., Erol, N. ve Gençöz, T. (2014). Evlat edinilmiş ve biyolojik ebeveyniyle yaşayan çocukların davranışsal ve duygusal sorunları ve bağlanma düzeyleri ile anne babalarının çocuk yetiştirme stillerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 25(4), 234- 243. https://www.turkpsikiyatri.com/PDF/C25S4/2_14002_Evlat_edinilmis.pdf
Akıntürk, T. (2004). Aile Hukuku. Beta Basım.
Aria, M., & Cuccurullo, C. (2017). Bibliometrix: An R-tool for comprehensive science mapping analysis. Journal of Informetrics, 11(4), 959–975. http://dx.doi.org/10.1016/j.joi.2017.08.007
Avcı N., Ölmez B. S., Kunt M., Pekince P. (2021). Evlat edinen ve koruyucu ailelerin bebek ve küçük çocuklarıyla ilgili eğitim ihtiyaçları. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 5(2), 410–444. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.1967202152375
Baden, A. L., ve Wiley, M. O. (2007). Counseling adopted persons in adulthood: Integrating practice and research. The Counseling Psychologist, 35(6), 868–901. https://doi.org/10.1177/0011000007303463
Balkar, S. (2004) Türk hukukunda evlat edinme. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2, 235-266.
Bağış, M. (2021). Bibliyometrik araştırmalarda kullanılan başlıca analiz teknikleri. O. Öztürk ve G. Gürler (Ed.), Bir literatür incelemesi aracı olarak bibliyometrik analiz (s. 97–108) içinde. Nobel Bilimsel Yayıncılık.
Bartholet, E. (2007). International adoption: The human rights position. Global Policy Journal, 1(1), 91–100. https://doi.org/10.1111/j.1758-5899.2009.00015.x
Beach, S. R., Brody, G. H., Todorov, A. A., Gunter, T. D., & Philibert, R. A. (2010). Methylation at SLC6A4 is linked to family history of child abuse: An examination of the Iowa adoptee sample. American Journal of Medical Genetics Part B: Neuropsychiatric Genetics, 153(2), 710. https://doi.org/10.1002/ajmg.b.31028
Börner, K., Chen, C., ve Boyack, K. W. (2003). Visualizing knowledge domains. Annual Review of Information Science and Technology, 37, 179–255.
Boswell, J. (1988). The kindness of strangers: The abandonment of children in Western Europe from Late Antiquity to the Renaissance. The University of Chicago Press.
Carp, E. W. (1998). Family matters: Secrecy and disclosure in the history of adoption. Harvard University Press.
Child Welfare Information Gateway. (2019). Working with birth and adoptive families to support open adoption. U.S. Department of Health and Human Services, Children’s Bureau. https://www.childwelfare.gov/pubs/f-open-adoption/
Chisholm, K. (1998). A three-year follow-up of attachment and indiscriminate friendliness in children adopted from Romanian orphanages. Child Development, 69(4), 1092–1106.
Christoffersen, M. N. (2012). A study of adopted children, their environment, and development: A systematic review. Adoption Quarterly, 15(3), 220–237. https://doi.org/10.1080/10926755.2012.700002
Cobo, M. J., López-Herrera, A. G., Herrera-Viedma, E., & Herrera, F. (2011). Science mapping software tools: Review, analysis, and cooperative study among tools. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 62(7), 1382–1402. https://doi.org/10.1002/asi.21525
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Dirik, D., Erhan, T., ve Eryılmaz, İ. (2024). Yapay zekâ ve örgüt temelli araştırmaların potansiyel eğilimleri üzerine bibliyometrik bir analiz. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 9(3), 669–698. https://doi.org/10.25229/beta.1487924
Duran, R. (2021). Türkiye aile yapısında evlat edinme üzerine bir değerlendirme. Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 5(1), 19–31. https://doi.org/10.46965/tushad.870492
Eck, N. J. V., ve Waltman, L. (2009). How to normalize cooccurrence data? An analysis of some well-known similarity measures. Journal of the American Society for Information Science and Technology, 60(8), 1635–1651.
Effendi, D. N., Irwandani, Anggraini, W., Jatmiko, A., Rahmayanti, H., Ichsan, I. Z., & Rahman, M. M. (2021). Bibliometric analysis of scientific literacy using VOS viewer: Analysis of science education. Journal of Physics: Conference Series, 1796(1), 012096. https://doi.org/10.1088/1742-6596/1796/1/012096
Egan, M., O’Connor, A. B., ve Egan, J. (2022). Creating a new narrative: A theory of how adopted individuals readjust their adoptive identity in parenthood. Adoption & Fostering, 46(1), 25–40. https://doi.org/10.1177/03085759221112449
Ersoy, H. Z., ve Tokur, B. (2024). Evlat edinme süreci ve dini tutum: Dezavantajlı aileler üzerine bir araştırma. ULUM Dinî Tetkikler Dergisi, 31(3), 1200–1210. https://doi.org/10.46928/iticusbe.786009
Farooq, R. (2023). Knowledge management and performance: A bibliometric analysis based on Scopus and WOS data (1988–2021). Journal of Knowledge Management, 27(7), 1948–1991. https://doi.org/10.1108/JKM-06-2022-0443
Gardner, J. F. (1998). Family and inheritance in classical Greece. Oxford University Press.Glänzel, W., ve Moed, H. F. (2002). Journal impact measures in bibliometric research. Scientometrics, 53(2), 171–193.
Glänzel, W., ve Schoepflin, U. (1999). A bibliometric study of reference literature in the sciences and social sciences. Information Processing ve Management, 35(1), 31–44.
Gökçearslan-Çifci, E. (2009). Türkiye’de ve dünyada korunmaya ihtiyacı olan çocuklara yönelik hizmetlerin tarihsel gelişimi. Aile ve Toplum, 11(5), 53–65.
Gunnar, M. R., Bruce, J., ve Grotevant, H. D. (2000). International adoption of institutionally reared children: Research and policy. Development and Psychopathology, 12(4), 677–693.
Gunnar, M. R., Morison, S. J., Chisholm, K., ve Schuder, M. (2001). Salivary cortisol levels in children adopted from Romanian orphanages. Development and Psychopathology, 13(3): 611–628.
Gupta, B. M., ve Bhattacharya, S. (2004). Bibliometric approach towards mapping the dynamics of science and technology. DESIDOC Journal of Library ve Information Technology, 24(1), 3–8.
Hebebci, M. T. (2021). The bibliometric analysis of studies on distance education. International Journal of Technology in Education, 4(4), 796–817. https://doi.org/10.46328/ijte.199
Hostinar, C. E., Stellern, S. A., Schaefer, C., Carlson, S. M., ve Gunnar, M. R. (2012). Associations between early life adversity and executive function in children adopted internationally from orphanages. Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(Suppl. 2), 17208–17212. https://doi.org/10.1073/pnas.1121246109
Howe, D. (2009). Adoption and looked after children: International perspectives. Jessica Kingsley Publishers.
Jones, C., ve Hackett, S. (2011). The role of ‘family practices’ and ‘display’ in adopting families’ lives. The British Journal of Social Work, 41(1), 40–56. https://doi.org/10.1093/bjsw/bcq017
Karataş, Z. (2020). Evlat edinme sürecinde biyolojik annenin hak arama mücadelesi: Vaka sunumu. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(3), 1394–1414. https://doi.org/10.33417/tsh.790393
Kılıç, K. M. (2019). Evlat edinilen çocuklarda bağlanma [Attachment in adopted children]. Mediterranean Journal of Humanities, 9(1), 223–240. https://doi.org/10.13114/MJH.2019.460
Kılınç, A. N. (2023). Türk hukukunda çocukların kurum aracılığı dışında evlât edinilmesi. Adalet Dergisi, 71, 879–914. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1391753
Koh, E. (2013). Open adoption: Adoptive parents’ experiences of birth family contact and talking to their child about adoption. Children and Youth Services Review, 35(3), 429–437. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2012.12.005
Miall, C. E. (2005). The social construction of adoption: Clinical and community perspectives. Family Relations, 54(4), 464–472. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2005.00332.x
Mulrow, C. D., Cook, D. J., ve Davidoff, F. (1997). Systematic reviews: Critical links in the great chain of evidence. Annals of Internal Medicine, 126(5), 389–391. https://doi.org/10.7326/0003-4819-126-5-199703010-0000
Nandiyanto, A. B. D., Biddinika, M. K., & Triawan, F. (2020). How bibliographic dataset portrays decreasing number of scientific publication from Indonesia. Indonesian Journal of Science and Technology, 5(1), 154–175.
Noyons, E. C. M., Moed, H. F., ve van Raan, A. F. J. (1999). Integrating research performance analysis and science mapping. Scientometrics, 46(3), 591–604.
O’Halloran, K. (2009). The politics of adoption: International perspectives on law, policy, and practice. Springer.
Özcan, D. (2017). Evlat edinmede rıza. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 75(2), 707-722. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuhfm/issue/36734/422638#article_cite
Öztürk, O., & Güler, G. (Eds.). (2022). Bibliyometrik analiz: Bir literatür tarama aracı (2. bs.). Nobel Bilimsel Yayıncılık.
Pak Güre, M. D., Aydeniz, Ü., & Uğurlu, Z. (2024). Türkiye’de koruyucu aile ve evlat edinme ile ilgili çalışmalar: Sistematik bir inceleme. Sosyal Çalışma Dergisi, 8(2), 52–66. https://doi.org/10.70989/scd.1587368
Peters, B. R., Atkins, M. S., ve McKay, M. M. (1999). Adopted children’s behavior problems: A review of five explanatory models. Clinical Psychology Review, 19(3), 297–328. https://doi.org/10.1016/S0272-7358(98)00028-2
Selman, P. (2009). The rise and fall of intercountry adoption in the 21st century: Global trends from 2001 to 2010. Adoption Advocate, 44, 1–16.
Selman, P. (2012). Global trends in intercountry adoption: 2001–2010. Adoption Advocate, 44, 1–15. https://adoptioncouncil.org/publications/adoption-advocate-no-44/
Smith, C., ve Logan, J. (2004). After Adoption: Direct Contact and Relationships. Routledge.
Stambaugh, J. E. (1988). The Ancient Roman City. Johns Hopkins University Press.
Şen Gökçeimam, P., Aşkın, R., Aydın Sünbül, E., Üstündağ, M., Kurban, R. D., Özel, M. E., ve Odabaşı, O.O. (2020). Evlat edinmek için başvuran bireylerle biyolojik engelleri olmamasına rağmen anne baba olma isteğine sahip olmayan bireylerin bağlanma şekli, mizaç özellikleri, dürtüsellik ve ruhsal dayanıklılık yönünden karşılaştırılması. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(39), 1200–1210. https://doi.org/10.46928/iticusbe.786009
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2025). Evlat edinme hizmeti. https://www.aile.gov.tr/sss/cocuk-hizmetleri-genel-mudurlugu/evlat-edinme-hizmeti
T.C. Resmî Gazete. (2005). 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu (Kabul Tarihi: 3.7.2005, R.G. Tarihi: 15.07.2005, Sayı: 25876). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2005/07/20050715-1.htm
Tekinay, S. S. (1990). Aile hukuku. Filiz Kitabevi Yayınları.
Tranfield, D., Denyer, D., ve Smart, P. (2003). Towards a methodology for developing evidence-informed management knowledge by means of systematic review. British Journal of Management, 14(3): 207–222.
Tuncer, B., & Erdoğan, T. (2018). Korunmaya muhtaç çocuklar ve korunmaya muhtaç çocuklara sağlanan bakım yöntemleri. Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi (IBAD), 3(2), 515–527. https://doi.org/10.21733/ibad.417251
Türk, M., ve Yılmaz, M. (2020). Evlat edinme süreçlerinde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri: Nitel bir çalışma. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(1), 35–54. https://doi.org/10.21560/spcd.664510
Türkiye Büyük Millet Meclisi. (2001). Türk Medeni Kanunu (Kanun No: 4721, Kabul Tarihi: 22.11.2001). Resmî Gazete: 08.12.2001, Sayı: 24607.
Vatansever Öztürk, M. (2023). Türk hukukunda evlat edinme müessesesinin tarihî gelişimi. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 8(2), 313–355.
VOSviewer. (t.y.). VOSviewer. https://www.vosviewer.com
Waltner, A. (1990). Getting an heir: Adoption and the construction of kinship in ancient Rome. University of Hawaii Press.
