Farklı Ülkelerdeki Evlat Edinme Uygulamalarının Çocuk Merkezli Bir Yaklaşımla Değerlendirilmesi
Özet
Evlat edinme, en temelde çocuğun yüksek yararını gözeten ve çocuğa sürekli ve kalıcı bir bakım ortamı sağlamayı amaçlayan bir uygulamadır. Evlat edinme süreci, yalnızca çocuğu değil; biyolojik ebeveynleri ve evlat edinen ebeveynleri de kapsayan, çok boyutlu ve hassas bir yapıya sahiptir. Bu süreçte farklı dinamiklerin ve hak taleplerinin dengelenmesi gerekmektedir. Ancak evlat edinme sürecinde çocuk; duygularını, düşüncelerini ve tercihlerini ifade etme, karar alma süreçlerine katılma hakkına sahip bir özne ve sürecin merkezi aktörü olarak ele alınmalıdır. Zira çocuklar, gelişimsel özellikleri ve toplumsal kabuller nedeniyle taleplerini dile getirme ve kendilerini ifade etme konusunda yetişkinlere kıyasla daha güçsüz bir konumda bulunmaktadır. Bu nedenle sosyal hizmet disiplini, çocukların kırılganlığı ve güçsüzlüğünden hareketle, çocuğun yararının tüm hak taleplerinin üzerinde olduğu kabulüyle, evlat edinme gibi hayati ve kalıcı kararlar alınırken çocuğu merkeze alan bir uygulama anlayışını benimsemelidir. Bu doğrultuda bu kitap bölümü, Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’yi onaylamış ve evlat edinme uygulamasını aktif biçimde yürüten farklı ülkelerin mevzuat ve uygulamalarını çocuk merkezli bir perspektifle ele almakta; Türkiye’deki evlat edinme uygulamalarını bu çerçevede değerlendirmektedir.
Referanslar
Akyüz, E. (2018). Çocuk Hukuku: Çocukların Hakları ve Korunması. Ankara: Pegem Akademi.
Atılgan, A., ve Atılgan, E. Ü. (2009). Çocuk hakları paradigması ve çocuk ceza yargılamasına hâkim olan ilkeler açısından Türkiye’deki düzenleme ve uygulamaların değerlendirilmesi. Ankara: İnsan Hakları Ortak Platformu.
Aykaç, A. C. (2009). Çocukların Evlat Edinilmesine Dair Gözden Geçirilmiş Avrupa Konseyi Sözleşmesi'ne Dair. TBB Dergisi, 389-404. http://portal.ubap.org.tr/App_Themes/Dergi/2009-80-489.pdf
Barth, R. P., ve Miller, J. M. (2000). Building effective post-adoption services: What is the empirical foundation? Family Relations: Interdisciplinary Journal of Applied Family Studies, 447-455.
Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme (1989, Kasım 20). Erişim adresi: https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme
Cuthbert, D., Murphy, K. ve Quartly, M. (2009). Adoption and Feminism. Australian Feminist Studies, 395-419.
Çocukların Evlat Edinilmesine Dair Avrupa Sözleşmesi (2008, Kasın 27). Erişim adresi https://rm.coe.int/1680084823
Çocukların Korunması ve Ülkelerarası Evlat Edinme Konusunda İşbirliğine Dair Lahey Sözleşmesi (1993, 29 Mayıs). Erişim adresi: https://inhak.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/2812020153745turkce_lah33.pdf
Dumaret, A.-C. ve Rosset, D.-J. (2005). Adoption and child welfare protection in France. Early Child Development and Care , 661-670. https://doi.org/10.1080/0300443042000302636
Fenton-Glynn, C. (2014). The child’s voice in adoption proceedings: A European perspective. The International Journal of Children's Rights, 22(1), 135-163. https://doi.org/10.1163/15718182-55680018b
First 4 Adoption (t.y.). National informaton services in England. 23 Mayıs 2025 tarhinde https://www.first4adoption.org.uk/ adresinden alındı.
Fransa Cumhuriyeti Resmi Web Sitesi. (t.y.). Erişim adresi: https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F3151
Funderburk, C. (2013). Best interest of the child should not be an ambiguous term. Children’s Legal Rights Journal, 229-266. http://lawecommons.luc.edu/clrj/vol33/iss2/3
Gov.Uk. (t.y.). Child adoption. 30 Eylül 2025 tarihinde https://www.gov.uk/child-adoption adresinden alındı.
Hansen, M. E. (2008). The value of adoption. Adoption Quarterly, 67-87. https://doi.org/10.1300/J145v10n02_03
Ife, J. (2015). İnsan Hakları ve Sosyal Hizmet. Ankara: Nika Yyınevi.
Lefaucheur, N. (2004). The French tradition of anonymous birth: The lines of argument. International Journal of Law, 319-342. https://doi.org/10.1093/lawfam/18.3.319
Lloyd, E. C. ve Barth, R. P. (2011). Developmental outcomes after five years for foster children returned home, remaining in care, or adopted. Children and Youth Services Review, 1383-1391. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2011.04.008
Mignot, J. F. (2015). Adoption in France and Italy: a comparative history of law and practice (nineteenth to twenty-first centuries). Population, 70(4), 759-782. https://shs.cairn.info/journal-population-2015-4-page-759?lang=en
Mignot, J. F. (2017). Full adoption in England and Wales and France: A comparative history of law and practice (1926–2015). Adoption & Fostering, 41(2), 142-158. https://doi.org/10.1177/0308575917704551
Munoz-Perez, F., ve Prıoux, F. (2000). Children born outside marriage in France and their parents: Recognitions and legitimations since 1965. Population: An English Selection, 139-196. https://www.jstor.org/stable/3030247
Newton, M. A. (2010). Experiences of adoptive parents in Central Queensland: infertility, grief and the adoption journey. [Unpublished dissertation thesis]. CQ University: Faculty of Sciences, Engineering and Health.
Noordegraaf, M., Nijnatten, C. V. ve Elbers, E. (2008). Future talk discussing hypothetical situations with prospective adoptive parents. Qualitative Social Work: Research and, 310-329. https://doi.org/10.1177/1473325008093704
Özcan, D. (2017). Evlat Edinmede Rıza. İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 707-722. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/470626
Rafeedie, J., Hudson, S. M., Deavenport-Saman, A., Rao, S., Rogers, K., ve Roberts, S. (2019). Decision-making in Foster Care: A child-centered approach to reducing toxic stress in foster children. Children and Youth Services Review, 10-16. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.11.023
Rasmusson, B., Hyvönen, U., Nygren, L. ve Khoo, E. (2010). Child-centered social work practice — three unique meanings in the context oflooking after children and the assessment framework in Australia, Canada and Sweden. Children and Youth Services Review, 452–459. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2009.10.025
Rolock, N., Pérez, A. G., White, K. R. ve Fong, R. (2018). From foster care to adoption and guardianship: A twenty-first century challenge. Child and Adolescent Social Work Journal, 35(1), 11-20. https://psycnet.apa.org/doi/10.1007/s10560-017-0499-z
Şirin, M. C. (2019). Çocuğun yararı gözüyle çocuğun yüksek yararı ilkesine bakış. Çocuk ve Medeniyet, 219-240. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cm/issue/57214/807917
Thoburn, J. (2021). Adoption from care in England:Learning from experience. T. Pösö, M. Skivenes, ve J. Thoburn (Ed.) içinde, Adoption from Care International Perspectives on Children’s Rights, Family Preservation and State Intervention. s. 17-32. Bristol University Press. https://doi.org/10.56687/9781447351054-005
Topçuoğlu, R. A. (2019). Türkiye'de göçmen çocukların katılım hakkı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 408-430. http://dx.doi.org/10.15869/itobiad.468025
Toros, K., Tiko, A.ve Saia, K. (2013). Child-centered approach in the context of the assessment of children in need: Reflections of child protection workers in Estonia. Children and Youth Services Review, 1015-1022. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2013.03.011
Türk Medeni Kanunu (TMK). (2001, 12 Ağustos). Resmî Gazete (Sayı: 24607). Erişim Adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2001/12/20011208.htm#1
Van Bueren, G. (1995). The International Law On The Rights of The Child. Dordrecht: Martinus Nijhoff.
Villeneuve-Gokalp, C., ve Jacobs-Colas, A. (2011). Women who give birth “Secretly” in France, 2007-2009. Population, 66(1), 131-168. https://shs.cairn.info/journal-population-2011-1-page-131?lang=en
