Multipl Skleroz Hastalarında Atak Tedavisi
Özet
Multipl skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen kronik inflamatuar, demiyelinizan ve nörodejeneratif bir hastalıktır ve genetik yatkınlık ile çevresel faktörlerin etkileşimi sonucunda gelişen immün aracılı bir patoloji olarak kabul edilmektedir. MS atakları, yeni nörolojik bulguların ortaya çıkması veya mevcut semptomların klinik olarak anlamlı düzeyde kötüleşmesiyle seyreder. Klinik yönetimde, gerçek atak ile psödo-atak ayrımının hızlı ve doğru şekilde yapılması ve tedavi gerektiren atakların zamanında belirlenmesi kritik öneme sahiptir. Akut MS ataklarının standart birinci basamak tedavisi yüksek doz intravenöz metilprednizolondur. Metilprednizolon, genomik ve non-genomik etki mekanizmaları aracılığıyla güçlü ve hızlı bir antiinflamatuar etki sağlar. Tedavi öncesi klinik ve laboratuvar değerlendirme, gebelik ve laktasyon dönemlerinde özel hasta yönetimi ve kortikosteroidlere bağlı advers etkilerin izlenmesi tedavinin güvenliği açısından zorunludur. Kortikosteroidlere yanıt alınamayan veya kontrendikasyon bulunan olgularda ACTH, plazmaferez ve intravenöz immünoglobulin gibi alternatif tedavi seçenekleri, kanıta dayalı yaklaşımlar doğrultusunda değerlendirilmelidir.
Referanslar
Eraksoy M. Multipl Skleroz. In: Öge AE, Baykan B, Bilgiç B (ed.). İstanbul Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı. İstanbul: İstanbul Tıp Fakültesi Yayınları; 2020.
Thompson AJ, Banwell BL, Barkhof F, Carroll WM, Coetzee T, Comi G, vd. Diagnosis of multiple sclerosis: 2017 revisions of the McDonald criteria. Lancet Neurology. 2018;17(2): 162–173. doi:10.1016/S1474-4422(17)30470-2
Siva A, Işık N, Demirci S, Saip S. Multipl Sklerozda Atak Tedavisi. In: Efendi H, Kuşcu DY (ed.). Multipl Skleroz Tanı ve Tedavi Kılavuzu. İstanbul: Galenos Yayınevi; 2018. p. 49–58.
Çilingir V, Demir S, Beckmann Y. Atak Fizyopatolojisi ve Tedavisi. In: Beckmann Y, Uzunköprü C (ed.). Multipl Skleroz Kitabı. Ankara: EMA Tıp Kitabevi; 2021. p. 413–426.
Rae-Grant A, Day GS, Marrie RA, Rabinstein A, Cree BAC, Gronseth GS, vd. Practice guideline recommendations summary: Disease-modifying therapies for adults with multiple sclerosis: Report of the Guideline Development, Dissemination, and Implementation Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology. 2018;90(17): 777–788. doi:10.1212/WNL.0000000000005347
Milligan NM, Newcombe R, Compston DA. A double-blind controlled trial of high dose methylprednisolone in patients with multiple sclerosis: 1. Clinical effects. Journal of Neurology, Neurosurgery, and Psychiatry. 1987;50(5): 511–516. doi:10.1136/jnnp.50.5.511
Le Page E, Veillard D, Laplaud DA, Hamonic S, Wardi R, Lebrun C, vd. Oral versus intravenous high-dose methylprednisolone for treatment of relapses in patients with multiple sclerosis: a randomised, double-blind, controlled trial. Lancet. 2015;386(9997): 974–981. doi:10.1016/S0140-6736(15)61137-0
Lühder F, Reichardt HM. Novel drug delivery systems tailored for improved administration of glucocorticoids. International Journal of Molecular Sciences. 2017;18(9): 1836. doi:10.3390/ijms18091836
Filippini G, Brusaferri F, Sibley WA, Citterio A, Ciucci G, Midgard R, vd. Corticosteroids or ACTH for acute exacerbations in multiple sclerosis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2000;(4): CD001331. doi:10.1002/14651858.CD001331
Queiroz ALG, Soares Neto HR, Kobayashi TT, Silva SMCA. Plasma exchange in inflammatory demyelinating disorders of the central nervous system: reasonable use in the clinical practice. Arquivos de Neuro-Psiquiatria. 2023;81(3): 296–307. doi:10.1055/s-0042-1758447
Lin Y, Oji S, Miyamoto K, Narita T, Kameyama M, Matsuo H. Real-world application of plasmapheresis for neurological disease: Results from the Japan-Plasmapheresis Outcome and Practice Patterns Study. Therapeutic Apheresis and Dialysis. 2023;27(1): 123–135. doi:10.1111/1744-9987.13906
Fazekas F, Lublin FD, Li D, Freedman MS, Hartung HP, Rieckmann P, vd. Intravenous immunoglobulin in relapsing-remitting multiple sclerosis: a dose-finding trial. Neurology. 2008;71(4): 265–271. doi:10.1212/01.wnl.0000318281.98220.6f
