Beslenme ve Etik
Özet
Beslenme ve Etik başlıklı bu bölüm, beslenmenin yalnızca fizyolojik bir gereksinim değil, aynı zamanda etik değerlere, insan haklarına ve kültürel farklılıklara dayanan çok boyutlu bir bakım alanı olduğunu ele almaktadır. Bölüm, beslenme ile etik ilkeler arasındaki ilişkiyi kuramsal ve uygulamalı bir çerçevede inceleyerek malnütrisyon taraması, nütrisyon destek uygulamaları ve klinik karar süreçlerinde etik değerlendirmenin gerekliliğini vurgular. Beslenmenin reddi, yapay beslenme, yaşam sonu dönemde beslenme desteği, kültürel ve dini beslenme pratikleri, gıda güvencesizliği ve sürdürülebilir beslenme gibi konular etik ilkeler—özerklik, yararlılık, zarar vermeme ve adalet—doğrultusunda analiz edilmektedir.
Bu bölüm, sağlık profesyonellerine beslenme uygulamalarında ortaya çıkan etik ikilemleri tanımlama, bilimsel kanıtları birey değerleriyle bütünleştirme ve beslenme hakkı temelinde savunuculuk yapma becerisi kazandırmayı amaçlamaktadır. Böylece beslenme bakımı, teknik bir müdahale olmanın ötesinde etik bir sorumluluk ve insan onurunu merkeze alan bir profesyonel pratik olarak ele alınmaktadır.
Referanslar
Tosun H. Hemşirelik Etiğinin Doğası. In: Turan N, Aydın A (eds.). Hemşirelik ve Etik. Istanbul: Istanbul University Press; 2024. p. 3–20. doi:10.26650/B/CH17CH24.2024.002.01
Tosun H. Sağlık bakım uygulamalarında etik duyarlılık. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi. 2021;3(1):101–104. doi:10.33308/2687248X.202131212
International Council of Nurses (ICN). The ICN Code of Ethics for Nurses. Revised 2021. Available from: https://www.icn.ch
(27/09/2025 tarihinde erişilmiştir).
DuBois S, Spencer A, Nava A, et al. Nourish the mind: the need for nutrition-focused education in nursing to improve health outcomes. Journal of Professional Nursing. 2025; (ahead of print). doi:10.1016/j.profnurs.2025.08.002
Barrocas A, Schwartz DB, Guinhut M, et al. The ethical dimension of nutrition support teams and clinical nutrition professionals in dealing with disease-related malnutrition and access to nutrition care with The Troubling Trichotomy as a foundation. Clinical Nutrition Open Science. 2023;49:1–16. doi:10.1016/j.nutos.2023.03.007
Karaboue M, Lacasella G. The ethical implications of artificial nutrition and hydration in end-of-life care: a comprehensive review.
(29/09/2025 tarihinde https://mattioli1885journals.com/index.php/progressinnutrition/article/view/15795 adresinden erişilmiştir).
Balcı H, Yılmaz E, Başer G, et al. Hemşirelerin nütrisyonel değerlendirmede tutum, bilgi düzeyleri ve bakım kalitesi algıları. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi. 2025;27(2):117–130. doi:10.69487/hemarge.1604273
Çavuşoğlu EC, Altınbaş Akkaş Ö. Yoğun bakım hemşirelerinin enteral beslenme uygulamaları konusunda yapılan araştırmaların bibliyometrik analizi: Web of Science örneği. Sağlık Akademisyenleri Dergisi. 2025;15(1):127–135. doi:10.33631/sabd.1540265
United Nations Office of the High Commissioner for Human Rights (OHCHR). Right to Food. (29/09/2025 tarihinde https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-food adresinden erişilmiştir).
Statement on universal and equitable access to vaccines for COVID-19. (08/11/2025 tarihinde https://www.ohchr.org/en/documents/statements/statement-universal-and-equitable-access-vaccines-covid-19 adresinden erişilmiştir).
Popkin BM, Ng SW. The nutrition transition and food system ethics. Annual Review of Nutrition. 2022;42:345–368. doi:10.1146/annurev-nutr-062220-101634
Aydın D, Çiçek F. Beslenme hakkı ve etik ilkeler: Sağlık profesyonelleri için bir değerlendirme. (30/09/2025 tarihinde https://www.turkiyeklinikleri.com/ adresinden erişilmiştir).
Mora C, Tittensor DP, Sale PF, et al. Cultural influences on dietary practices and health outcomes: A global review. Global Health Action. 2023;16(2). (01/10/2025 tarihinde https://www.tandfonline.com/toc/zgha20/current adresinden erişilmiştir).
Lusk JL, McCluskey J. Ethical consumerism and food choice. Applied Economic Perspectives and Policy. 2021;43(1):32–51.
(01/10/2025 tarihinde https://academic.oup.com/aepp adresinden erişilmiştir).
Korthals M. A Moral Basis for Food Choices: Ethics of Eating in the 21st Century. Springer; 2020. Available from: https://link.springer.com/ (Erişim tarihi:02.10.2025)
McMichael P. The political economy and ethics of food systems. Journal of Agrarian Change. 2023;23(3):512–530.
(02/10/2025 tarihinde https://onlinelibrary.wiley.com/ adresinden erişilmiştir).
Harris J, Pérez-Escamilla R. Food equity and the ethics of nutrition policy. Public Health Nutrition. 2020;23(15):2642–2652. (02/10/2025 tarihinde https://www.cambridge.org/core/journals/public-health-nutrition adresinden erişilmiştir).
Development Initiatives. Global Nutrition Report.
(03/10/2025 tarihinde https://globalnutritionreport.org/ adresinden erişilmiştir).
The State of Food Security and Nutrition in the World (SOFI) 2023/2024. (04/10/2025 tarihinde https://www.fao.org/publications/sofi/en/ adresinden erişilmiştir).
Global Report on Food Crises 2023. (04/10/2025 tarihinde https://www.fsinplatform.org/ adresinden erişilmiştir).
Food and Agriculture Organization (FAO), World Health Organization (WHO). Ethical Principles for Healthy and Sustainable Diets.
(01/10/2025 tarihinde https://www.fao.org/publications/ adresinden erişilmiştir).
Position statements and ethical guidance resources.
(29/09/2025 tarihinde https://ojin.nursingworld.org/ adresinden erişilmiştir).
Özyer Güvener Y, Özcan E. Hemşirelerin bakımda etik tutumlarının değerlendirilmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi. 2024;11(3):434–441. doi:10.54304/SHYD.2024.68736
Sezer E, Kaya H. Hemşirelikte etik eğitimine yönelik ihtiyaç analizi: Sistematik bir inceleme. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2024;40(3):457–472. doi:10.53490/egehemsire.1242065
EAT–Lancet Commission. Sustainable diets and ethical food systems (2025 update). (30/09/2025 tarihinde https://www.thelancet.com/ adresinden erişilmiştir).
Food and Agriculture Organization (FAO). FAOSTAT – Food Insecurity Experience Scale (FIES) Data Set. (05/10/2025 tarihinde https://www.fao.org/faostat/en/#data/FS adresinden erişilmiştir).
United Nations. Sustainable Development Goal 2: Zero Hunger.
(05/10/2025 tarihinde https://sdgs.un.org/goals/goal2 adresinden erişilmiştir).
World Bank Group. Food affordability and agricultural market access indicators.
(05/10/2025 tarihinde https://www.worldbank.org/ adresinden erişilmiştir).
