Hemşirelik Etik Kodları, Hemşirelik Değerleri ve Uluslararası Hemşirelik Konseyi Temaları
Özet
Bu bölümde hemşirelik mesleğinin etik temelleri; hemşirelik etik kodları, mesleki değerler ve Uluslararası Hemşirelik Konseyi’nin (International Council of Nurses-ICN) belirlediği temalar çerçevesinde ele alınmaktadır. Öncelikle etik, değer ve kod kavramları kuramsal bir bağlamda açıklanarak hemşirelik uygulamalarındaki belirleyici rolleri ortaya konulmuştur. ICN Hemşireler İçin Etik Kodları temel alınarak hemşirelerin birey, aile, toplum ve küresel sağlık düzeyindeki sorumlulukları sistematik biçimde incelenmiştir. Bölümde insan onuru, adalet, eşitlik, özerklik, şefkat, dürüstlük ve profesyonel sorumluluk gibi hemşirelik değerlerinin etik karar verme süreçlerindeki yönlendirici işlevi vurgulanmaktadır. Ayrıca ICN tarafından 2020–2025 yılları arasında belirlenen temalar aracılığıyla hemşireliğin küresel sağlık politikaları, sürdürülebilir kalkınma hedefleri, ekonomik güç ve mesleki görünürlük üzerindeki etkisi tartışılmaktadır. Bu bağlamda bölüm, hemşirelik mesleğinin etik çerçevesini bütüncül bir yaklaşımla ele alarak mesleki uygulamalara ve akademik tartışmalara kuramsal bir rehber sunmayı amaçlamaktadır.
Referanslar
Dost A, Bahçecik AN: Developing a scale for the image of nursing profession. Journal of Academic Research in Nursing. 2015; 1(2), 51-59.
Nursingworld. Scope of practice. (09.11.2025 tarihinde https://www.nursingworld.org/practice-policy/scope-of-practice/ adresinden ulaşılmıştır.).
ICN. Current nursing definitions. (09.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/resources/nursing-definitions/current-nursing-definitions?utm adresinden ulaşılmıştır.).
Babadağ K. Hemşirelik araştırmalarında etik. Hemşirelik Bülteni. 1995; 9(38):1-11.
TDK. Kod. (09.11.2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr adresinden ulaşılmıştır.).
Dinç, L. Hemşirelik hizmetlerinde etik yükümlülükler. Hacettepe Tıp Dergisi. 2009; (40): 113-119.
ICN. The ICN code of ethics for nurses. (09.11.2015 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/2023-06/ICN_Code-of-Ethics_EN_Web.pdf?utm adresinden ulaşılmıştır.).
Fowler, M. D. (2015). Guide to the code of ethics for nurses: Interpretation and application. American Nurses Association.
Beauchamp, T. L., & Childress, J. (2019). Principles of biomedical ethics (8th ed.). Oxford University Press.
Dinç, L. Bakım kavramı ve ahlaki boyutu. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi. 2010: 74–82.
Karadakovan, A. Hemşirelikte etik kodlar ve etik sorunlar. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. Eylül-Aralık 2007, Ocak-Nisan 2008: 61-65.
Özsoy, S ve Dönmez, R. Hemşirelik mesleğinin ilk etik kodları: Geçmişten günümüze hemşirelik andı. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2017:33 (1):91-102.
Madenoğlu Kıvanç, M.; Türen, S.; Atakoğlu, R; vd. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine erişmede hemşirenin önemi. Sağlık ve Yaşam Bilimleri Dergisi. 2020 2 (2): 74-78
Tunca, N. İlköğretim öğretmenleri için mesleki değerler ölçeğinin geliştirilmesi ve ilköğretim öğretmenlerinin mesleki değerlerinin belirlenmesi. 2012; Eskişehir Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi.
Aydın, A. Dil-Tarih ve Coğrafya Fakültesi öğrencilerinin değer hiyerarşileri ile İlahiyat Fakültesi öğrencilerinin değer hiyerarşilerinin karşılaştırılması. 2005; Ankara Üniversitesi sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Psikoloji Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
Can, Ş. Hemşirelerin mesleki değerlerinin bireyselleştirilmiş bakım algıları ile ilişkisi. 2013; İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
Köktürk, B. Hemşirelerin kişisel değerleri ile etik duyarlılıkları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. 2013; İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
TDK. Değer. (11.11.2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr adresinden ulaşılmıştır.).
Potter, P.A. ve Perry, A.G. Caring in nursing practice. Fundamentals of Nursing. 2013; St. Louis: Mosby Elseiver.
Kaya, H., Işık, B., Şenyuva, E., Kaya, N. Hemşirelik öğrencilerinin bireysel ve profesyonel değerleri. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2012; 15(1): 19-26.
Tanrıverdi, H. Hemşirelerin profesyonel değerleri ile örgütsel vatandaşlık davranış düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi. 2017; 5(13): 1183-1204.
Can, Ş. ve Acaroğlu, R. Hemşirelerin mesleki değerlerinin bireyselleştirilmiş bakım algıları ile ilişkisi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2015; 23(1): 32-40.
Weis, D. ve Schank M.J. Development and psychometric evaluation of the nurses professional calues scale—revised. Journal of Nursing Measurement. 2009; 17(3): 221-31.
Fahrenwald, N.L., Bassett, S.D., Tschetter, L., et. Al. Teaching core nursing values. Journal of Professional Nursing. 2005; 21(1): 46–51.
Baykara, Z.G. ve Şahinoğlu, S. Hemşirelikte mesleki özerklik kavramının incelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2013; 16(3): 176-181.
Orak, N. Ş. İstanbul ilindeki hemşirelerin profesyonel hemşirelik değerleri ve etkileyen faktörlerin analizi. 2005; Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimler Enstitüsü, Hemşirelik Esasları Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi.
THD. Hemşireler için etik ilke ve sorumluluklar. (11.11.2025 tarihinde https://www.thder.org.tr/uploads/files/hemsire-brosur.pdf adresinden ulaşılmıştır.).
Dönmez, R. O., Özsoy, S. Factors influencing development of professional values among nursing students. Pakistan Journal of Medical Sciences. 2016; 32(4): 988-993.
Altun, I. Burnout and nurses’ personal and professional values. Nursing Ethics. 2022; 9(3): 269-278.
Orak, N. Ş. ve Alpar, Ş. E. Hemşirelerin profesyonel değerleri ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2012; 2(1): 22-31.
Bijani, M. ve Tehranineshat, B. Nurses’, nursing students’ and nursing instructors’ perceptions of professional values: A comparative study. Nursing Ethics. 2017: 1–14.
ICN 2020 Teması. Hemşireler dünya sağlığında öncü bir ses (09.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/Posters%20A2_ENG.pdf?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2020 Duyurusu. Nursing the world to health ICN announces theme for International Nurses Day 2020. (09.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/PR_48_ICN%20announces%20IND%202020%20theme%20and%20logo.pdf adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2021 Teması. Hemşireler geleceğin sağlık bakımı için öncü bir vizyon. (10.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/ICN_IND_2021_Posters_A3_EN.pdf?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2021 Duyurusu. International Council of Nurses announces international nurses day theme for 2021. (10.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/PR_50_IND2021themecall_FINAL.pdf adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2022 Teması. Küresel sağlığı güvence altına almak için hemşireliğe yatırım yapın ve haklara saygı gösterin. (10.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/inline-files/IND2022-posters-A3-lowres.pdf adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2022 Duyurusu. Investing in nursing and respecting nurses’ rights: key themes for International Nurses Day 2022. (11.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/news/investing-nursing-and-respecting-nurses-rights-key-themes-international-nurses-day-2022?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2023 Teması. Bizim geleceğimiz, bizim hemşirelerimiz. (11.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/international-nurses-day-2023?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2023 Duyurusu. International nurses day 2023 report-Our nurses, ourfFuture. (11.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/2023-07/ICN_IND_2023_Report_EN.pdf adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2024 Teması. Bakımın ekonomik gücü. (11.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/2024-05/ICN_IND2024_report_EN_A4_6.1_0.pdf?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2024 Duyurusu. Internatıonal nurses day 2024 the economic power of care. (12.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/2024-05/ICN_IND2024_report_EN_A4_6.1_0.pdf?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2025 Teması. Hemşirelere özen göstermek ekonomileri güçlendirir. (14.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/sites/default/files/2025-04/ICN_IND2025_report_EN_A4_FINAL_0.pdf?utm adresinden ulaşılmıştır.).
ICN 2025 Duyurusu. ICN, uluslararası hemşireler günü 2025’te hemşirelerin iyilik hâlini odak noktası yapıyor. (14.11.2025 tarihinde https://www.icn.ch/news/icn-puts-wellbeing-nurses-centre-international-nurses-day-2025 adresinen ulaşılmıştır.)
