Kentlerde Toplumsal Sorunlar ve Çözümler
Özet
Kentlerde meydana gelen nüfus yoğunlaşması, kentleri sosyal, ekonomik ve çevresel boyutları olan çok sayıda sorunla karşı karşıya bırakmıştır. Yoksulluk, işsizlik, suç oranlarının artması, altyapı yetersizlikleri, çevre kirliliği ve ekolojik tahribatın yanı sıra, kentsel kaynakların adaletsiz dağılımı, toplumsal eşitsizlikler, sosyal dışlanma, kentsel yaşama katılım ve temel hizmetlere erişimde yaşanan güçlükler kentlerin geleceğine ilişkin kaygıları artırmıştır. Bu sorunların derinleşmesiyle birlikte, kentlerin yönetim düzeyinde etkili politikalar geliştirme, planlama süreçlerini güçlendirme ve somut uygulamalar üretme ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Kentsel sorunların çözümünde merkezi yönetim politikalarının yanı sıra yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası ağların dâhil olduğu çok paydaşlı yaklaşımlar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çerçevede, sosyal belediyecilik, toplum destekli polislik, kentsel dayanıklılık ve kadın dostu kent uygulamaları kent sorunlarıyla mücadelede önemli mekanizmalar olarak işlev görmektedir.
Referanslar
Akman, E. (2018). Türkiye’deki Yavaş Şehirlerin Politika Uygulamaları Üzerinden Bir Analiz. EKEV Akademi Dergisi, (76), 79-107.
Arap, İ. (2017). Güncel Gelişmeler Işığında Türkiye’de Toplum Destekli Polislik. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 56-82.
Aygen, M. (2014). Sosyal Belediyecilik Üzerine Bir İnceleme: Elâzığ Belediyesi Örneği. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 1(1), 173-192.
Baker, J., & Schuler, N. (2004). Analyzing Urban Poverty. A Summary of Methods and Approaches. World Bank Policy Research Paper.
Becker, H. S. (1966). Outsiders: Studies in the Sociology of Deviance. New York: Free Press.
Belli, A., & Çelik, Z. E. (2022). Sürdürülebilir çevre örneği: Türkiye’de yavaş şehirler (cittaslow). Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 63-89.
Bıçkı, D. (2007). Analysis of urban poverty by cultural factors: an overview on Bursa case. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(13), 211-233.
Brodziński, Z., & Kurowska, K. (2021). Cittaslow idea as a new proposition to stimulate sustainable local development. Sustainability, 13(9), 5039.
Buğra, A., & Keyder, Ç. (2003). Yeni yoksulluk ve Türkiye’nin değişen refah rejimi. Ankara: UNDP.
Burgess, E. W. (1925). The Growth of the City: An Introduction to a Research Project. In: Robert E. Park, Ernest W. Burgess, & Roderick D. McKenzie (Eds.), The City. Chicago: University of Chicago Press
Crutzen, P.J. (2006). The “Anthropocene”. In: Ehlers, E., Krafft, T. (eds) Earth System Science in the Anthropocene. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/3-540-26590-2_3
Cumur, Ş., & Topçu, K. (2022). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği: kadın ve kentsel mekân. Artium, 10(2), 112-130.
Curley, A. (2005). Theories of urban poverty and implications for public housing policy. J. Soc. & Soc. Welfare, 32, 97.
Dal, R. ve Temiz, N. (2023) Türkiye’de Yoksullukla Mücadelede Sosyal Yardım Kurumlarının Etkinliği, Çalışma ve Toplum, 2(77), 1287-1322.
Durkheim, E. (2020). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). İzmir: Cem yayınevi.
Es, M., Başkurt, M., & Zengin, E. (2013). Kentsel Yoksulluğun Önlenmesinde Sosyal Belediyecilik Uygulamaları. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(1), 21-39.
European Environment Agency. (2023). Urban sustainability in Europe. Retrieved from https://www.eea.europa.eu/themes/sustainability-transitions/urban-environment/urban-sustainability-in-europe.
Gökulu, G. (2010). Kent güvenliği kentleşme ve suç ilişkisi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(1), 209-226.
Işıklı, E. İ. (2025). Türkiye'de Evsizlere Yönelik Sosyal Politikaların İncelenmesi. Kent Akademisi, 18(5), 3091-3113.
Kadın Dostu Kentler, Kadın Dostu Kentler Birleşmiş Milletler Ortak Programı. Erişim Adresi: http://www.kadindostukentler.com/proje.php. Erişim Tarihi: 28 Eylül 2025.
Karasu, M. A. (2008). Türkiye’de kentleşme dinamiklerinin suça etkisi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 57(4), 255-281.
Kavuk, G. M. (2024). Az konuşulan bir kent hakkı olarak kamusal tuvaletlere erişimde cinsiyet temelli eşitsizlikler. lnternational Journal of Geography and Geography Education, (53), 204-227.
Kulak, H. (2023). Kentleşme ile Suç Oranları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences (IJSHS), 7(3), 189-223.
Işık, O., & Pınarcıoğlu, M. M. (2009). Nöbetleşe yoksulluk. Gecekondulaşma ve kent yoksulları: Sultanbeyli örneği. İstanbul: İletişim Yayınları.
Işıktaç, Y., & Koloș, U. (2015). Hukuk Sosyolojisi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
McCormick, K., Neij, L., & Anderberg, S. (2012). Sustainable Urban Transformation and the Green Urban Economy. In R. Simpson, & M. Zimmermann (Eds.), The Economy of Green Cities: A World Compendium on the Green Urban Economy. Springer.
Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and urban planning, 147, 38-49.
Meerow, S., Pajouhesh, P., & Miller, T. R. (2019). Social equity in urban resilience planning. Local Environment, 24(9), 793-808.
Mert, M. K. (2021). Avrupa ve Türkiye’den örnekleriyle kadın dostu kentler. EURO Politika, (11), 122-129.
Payam, M. M. (2019). Dirençli kentlerde belediyelerin suç önlemedeki rolüne yeni bir bakış. İdealkent, 10(28), 1020-1049.
Ribeiro, P. J. G., & Gonçalves, L. A. P. J. (2019). Urban resilience: A conceptual framework. Sustainable cities and society, 50, 101625.
Sampson, R. J., & Laub, J. H. (1994). Urban Poverty and the Family Context of Delinquency: A New Look at Structure and Process in a Classic Study. Child Development, 65(2), 523–540. https://doi.org/10.2307/1131400
Shaw, C. R., & McKay, H. D. (1942). Juvenile delinquency and urban areas. University of Chicago Press.
Şenol, N (2008). Kadın Dostu Kentler: Avrupa’dan Örnekler, Erişim Adresi: http://www.kadindostukentler.com/content/docs/outputs/avrupadan-ornekler.pdf
Şentürk, M. (2014). Türkiye’de kamunun ve STK’ların sosyal yardım uygulamaları: Yeni eğilimler ve ihtiyaçlar. Sosyoloji Dergisi, 3(28), 285-307.
T.C. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, Toplum Destekli Polislik, Erişim Adresi: https://www.egm.gov.tr/toplum-destekli-polislik. Erişim Tarihi: 25 Eylül 2025.
Tekeli, İ. (2023). Antakya’nın deprem sonrası kent planlaması için bir strateji̇ önerisi. Eskiz: Şehir ve Bölge Planlama Dergisi, 5(01), 96-105.
Tosun, M., & Hiçdurmaz, Z. (2022). Toplumsal Cinsiyet Bağlamında Kadınların Kent Hakkı Üzerine Bir Değerlendirme. İdealkent, 13(37), 2152-2174.
T.C. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları, Erişim Adresi: https://www.aile.gov.tr/sygm/genel-mudurluk/sosyal-yardimlasma-ve-dayanisma-vakiflari/. Erişim Tarihi: 25 Eylül 2025.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Sosyal Koruma İstatistikleri, 2023. Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Sosyal-Koruma-Istatistikleri-2023-53560. Erişim Tarihi: 4 Eylül 2025.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2024. Erşim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2024-53783#:~:text=%C4%B0l%20ve%20il%C3%A7e%20merkezlerinde%20ya%C5%9Fayanlar%C4%B1n,6%2C6'ya%20d%C3%BC%C5%9Ft%C3%BC. Erişim Tarihi: 3 Ekim 2025.
Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (TGA). Türkiye'nin tablo güzelliğindeki asırlık kasabaları ‘Safranbolu ve Daday’ da artık Cittaslow ağında. Erişim Adresi: https://tga.gov.tr/basin-odasi/basin-bultenleri/turkiyenin-tablo-guzelligindeki-asirlik-kasabalari-safranbolu-ve-daday-da-artik-cittaslow-aginda. Erişim Tarihi: 20 Eylül 2025.
United Nations, Erişim Adresi: https://www.un.org/en/desa/68-world-population-projected-live-urban-areas-2050-says-un#:~:text=Calendar-,68%25%20of%20the%20world%20population%20projected%20to%20live%20in%20urban,increase%20to%2068%25%20by%202050.
United Nations Habitat, Safer Cities. Erişim Adresi: https://unhabitat.org/programme/safer-cities. Erişim Tarihi: 10 Eylül 2025.
United Nations Habitat (2019). Social Resilience Guide. Erişim Adresi: https://unhabitat.org/sites/default/files/download-manager-files/Social-Resilience-Guide-SMALL-Pages.pdf. Erişim Tarihi: 10 Eylül 2025.
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC) (2016). Governing Safer Cities: Strategies for a Globalised World. Erişim Adresi: https://www.unodc.org/documents/justice-and-prison-reform/SaferCities.pdf. Erişim Tarihi: 20 Eylül 2025.
World Economic Forum (2025). Sustainable Urban Behaviour: the missing piece for nature-positive transformation in cities. Erişim Adresi: https://www.weforum.org/stories/2025/08/sustainable-urban-behaviour-cities-urban/. Erişim Tarihi: 15 Eylül 2025.
Yüksel, K. U., & Karaçor, E. (2021). Afet Riskleri ile İlgili Kentsel Dayanıklılık Çalışmalarının Yöntemsel Olarak İncelenmesi. İdealkent, 12(34), 1531-1558.
Zorlutuna, Ş. (2024). Türkiye’de İllerin Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Göre Sınıflandırılması. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 16(30), 19-35.
