Kent Sosyolojisinin Problemleri ve Araştırma Yöntemleri
Özet
Kent sosyolojisi, kentsel mekân dinamiklerini ve kentsel mekânda ortaya çıkan sosyal problemleri eleştirel bir gözle incelemeyi amaçlar. Metnimizde kent sosyolojisinin temel sorunlarını yapısal, politik, kültürel ve ekolojik çerçevede ele almayı amaçladık. Yapısal sorunların başında plansız ve denetimsiz büyümeyi ifade eden hızlı ve çarpık kentleşme gelirken; politik sorunlar ise kentsel dönüşüm, yerinden etme ve kentsel rantın adaletsiz dağılımından kaynaklanan kentsel eşitsizlik ve kentsel yoksulluk kavramları çerçevesinde tartışıldı. Kültürel ve ekolojik problemler bağlamında ise, kültürel mirasın tahribi ve doğal alanların azalmasının, kentli kimliğine ve kent ekosistemine verdiği zararlar ele alındı. Kent sosyolojisi, kentsel gerçekliğin ilişkisel ve karmaşık doğası nedeniyle, sorunları sadece betimlemekle yetinmez; kentsel dinamikleri ve toplumsal kesişimleri de analiz eder. Bu durum, kentsel olguların çözümlemesi için farklı araştırma yöntemlerinin kullanımını gerekli kılar. Nicel yöntem ve teknikler geniş ölçekli, yapısal ve genellenebilir örüntüleri ortaya çıkararak, kentsel sorunların makro boyutunu inceler. Nitel yöntem ve teknikler ise bireylerin kentsel mekânla kurduğu mikro deneyimleri, yaşantıların anlamını ve sosyal bağlamı derinlemesine anlamayı hedefler. Son olarak, karma yöntem ile; her iki yöntemin güçlü yönleri tek bir çalışmada birleştirilerek, hem yapısal örüntüler hem de bu örüntülerin ardında yatan bireysel dinamikler yakalanır ve kentsel olgulara bütünsel yanıtlar sağlanmaya çalışılır.
Referanslar
Akalın, M. (2016). Kentsel dönüşümün karanlık yüzü: soylulaştırma, yerinden edilme ve mekânsal dışlanma. Bartın Üniversitesi İİ BF Dergisi, 7(14), 287-320.
Aslan, Ş. (Ed.). (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Nicel, nitel ve karma tasarımlar için bir rehber. Ankara: Eğitim Yayınevi.
Aytaç, Ö. (2013). Kent mekânları ve kimlik/farklılık sorunu. İdealkent, 4(9), 138-169.
Bal, H. (2002). Kent sosyolojisi. Fakülte Kitabevi.
Balcı, İ., Çoban, H., & Eker, M. (2000). Coğrafi bilgi sistemi. Turkish Journal of Forestry, 1(1), 115-132.
Bannister, J., & O’Sullivan, A. (2021). Big Data in the city. Urban Studies, 58(15), 3061-3070.
Bilsel, F. C. (2006). Kentsel dönüşüm çözülen kentler ve parçalanan kamusal alan. Mimarlık, http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=41&RecID=1014 (Erişim tarihi: 02.09.2025).
Boccagni, P., & Schrooten, M. (2019). Göç çalışmalarında katılımcı gözlem: genel bir bakış ve yeni beliren bazı meseleler. İçinde, Avrupa göç çalışmalarında nitel araştırmalar, 245-265.
Boslaugh, S. (2007). An introduction to secondary data analysis. Secondary data sources for public health: A practical guide, 2-10.
Burgess, E. W. (1925) The growth of the city: an introduction to a research project.’ In R.E. Park, E.W. Burgess and R.D. McKenzie (eds.), The City. Chicago : University of Chicago Press.
Creswell, J. W. (1999). Mixed-method research: Introduction and application. In Handbook of educational policy (pp. 455-472). Academic press.
Creswell, J. W. (2003). Research Design: Qualitative, Quantitative, And Mixed Methods Approaches. California: Sage Publications.
Doyle, L., Brady, A. M., & Byrne, G. (2009). An overview of mixed methods research. Journal of research in nursing, 14(2), 175-185.
Erman, T. (2010). Kent çalışmalarının geçmişi ve bugünü: Hâkim paradigmalar ve yeni sorunsallar. İdealkent, 1(1), 32-43.
Geniş Ş (2018). Barınma Hakkını Savunmak. Mülkiye Dergisi, 42 (3), 481-488.
Güzey, Ö. (2012). Türkiye’de kentsel dönüşüm uygulamaları: Neo-liberal kent politikaları, yeni kentsel aktörler ve gecekondu alanları. İdealkent, 3(7), 64-83.
Halcomb, E., & Hickman, L. (2015). Mixed methods research. Nursing Standard (2014+), 29(32), 41-47.
Hussain, M., & Imitiyaz, I. (2018). Urbanization concepts, dimensions and factors. International Journal of Recent Scientific Research, 9(1), 23513-23523.
Johnson, J. M., & Rowlands, T. (2012). The interpersonal dynamics of in-depth interviewing. The SAGE handbook of interview research: The complexity of the craft, 99-113.
Kaplan, D. (Ed.). (2004). The Sage handbook of quantitative methodology for the social sciences. Sage Publications.
Karakoç, A. G. D. F. Y., & Dönmez, L. (2014). Ölçek geliştirme çalışmalarında temel ilkeler. Tıp Eğitimi Dünyası, 13(40), 39-49.
Çimen, ü. (2020). İktidar teknoloji ilişkisine distopik bir yaklaşım: kent güvenlik yönetim sistemi merkezleri eleştirisi. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 219-240.
Bozoğlu, T. (2018). Teknoloji, yönetim ve mekân: gözetim, denetim, mahremiyet ve mekânsal yapılandırmayla pratiklerinin kurumsallaşması. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 3(3), 259-288.
Kaya, T. (2011). Chicago Okulu: Chicago'ya özgü bir perspektif. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, 3(22), 365-381.
Punch, K. F. (2014). Sosyal araştırmalara giriş. Ankara: Siyasal Kitapevi.
Keleş, R. (2004). Kentleşme politikası. Ankara: İmge.
Keleş, R. (1980). Kentbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: TDK.
Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
Kurtuluş, H. (2012). Kentsel dönüşüme modern kent mitinin çöküşü çerçevesinden bakmak, Planlama Dergisi, 3(4), 49-53.
Labrinidis, A., & Jagadish, H. V. (2012). Challenges and opportunities with big data. Proceedings of the VLDB Endowment, 5(12), 2032-2033.
Lefebvre, H. (2015), Şehir hakkı, (Çev. Işık Ergüden), (1. baskı), İstanbul: Sel Yayıncılık.
Marshall, G. (1999). Sosyoloji sözlüğü. Oxford University Press.
Mason, J. (2002). Qualitative Researching. Sage Publications.
Harvey, D. (2013). Asi şehirler: Şehir hakkından kentsel devrime doğru, (Çev. Ayşe Deniz Temiz), İstanbul: Metis Yayıncılık.
Lefebvre, H. (2018). Şehir Hakkı. (Çev. Canan Ergüden), İstanbul: Sel Yayıncılık.
Kıray, M. (1982). Toplumsal Değerler ve kentleşme, Kentsel Bütünleşme içinde, Türkiye Gelişme Araştırmaları Vakfı Yayınları, 57-66.
Kaya, G. (2014). Kentleşmenin toplumsal boyutları: Adıyaman örneği. Ankara: Ütopya Yayınevi.
Mills, J., & Birks, M. (2014). Qualitative methodology: A practical guide. Thousand Oaks: Sage Publications.
Morva, O. (2017). Chicago Sosyoloji Okulu’nun Etnografik mirasını yeniden okumak: Dijital etnografi çağında sembolik etkileşimcilik. Moment Dergi, 4(1), 135-154.
Nacak, İ. (2017). Kent sosyolojisinde temel kavramlar. K. Alver içinde, Kent Sosyolojisi, 99-118.
Negiz, N. (2017). Kentlerin tarihsel sürdürülebilirliğinde kültürel miras: önemi ve değeri üzerine düşünmek. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi, 3(1), 159-172.
Neuman, W. L. (2007). Basics of Social Research: Qualitative and Quantitative Approaches (3rd ed.). Pearson.
Neuman, W. L. (2012). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nicel ve nitel yaklaşımlar I‐II. Cilt (5. Basım). İstanbul: Yayın Odası.
Nişancı, R., Yıldırım, V., & Çolak, H. E. (2010). Coğrafi bilgi sistem uygulamaları. Bilim ve Teknik, 514, 58-63.
Odabaşı, Y. (1999). Anket yöntemi. Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri içinde ed. Ali Atıf Bir. Eskişehir: TC Anadolu Üniversitesi Yayınları.
Oğur, R., & Tekbaş, Ö. F. (2003). Anket nasıl hazırlanır?. Sted, 12(9), 336-340.
Öktem, B. (2011). İstanbul'da neoliberal kentleşme modelinin sosyo-mekansal izdüşümleri. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (44), 23-40.
Osborne, N., & Grant-Smith, D. (2021). In-depth interviewing. In Methods in urban analysis (pp. 105-125). Singapore: Springer Singapore.
Plano Clark, V. L. (2017). Mixed methods research. The Journal of Positive Psychology, 12(3), 305-306.
Saçlı, A. (2019). Türkiye’de kentsel yoksulluk olgusu üzerine bir değerlendirme. Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 2(2), 1-21.
Sagiroglu, S., & Sinanc, D. (2013, May). Big data: A review. In 2013 international conference on collaboration technologies and systems (CTS) (pp. 42-47). IEEE.
Şimşek, A. (2018). Araştırma modelleri. Ali Şimşek (Ed.). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri içinde (80106). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedurs and tecniques. Newbury Park, C. A.: Sage Publications.
Tatlıdil, E. (1992). Kent sosyolojisi kuram ve kavramlar. Sosyoloji Dergisi, (3), 25-44.
Tatlidil, E. (2009). Kent ve kentli kimliği; İzmir örneği. Ege Akademik Bakış Dergisi, 9(1), 319-336.
Tecim, V. (2008). Coğrafi bilgi sistemleri: Harita tabanlı bilgi yönetimi. İzmir: Renk Form Ofset Matbaacılık.
Tekin, H. H. (2006). Nitel araştırma yönteminin bir veri toplama tekniği olarak derinlemesine görüşme. İstanbul University Journal of Sociology, 3(13), 101-116.
Tosun, E. K. (2017). Sürdürülebilirlik bağlaminda ekolojik kent söylemi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(4), 169-189.
Turoğlu, H. (2016). Coğrafi bilgi sistemlerinin temel esaslar. İstanbul: Çantay Yayınları.
Uslu, F., & Demir, E. (2023). Nitel bir veri toplama tekniği: Derinlemesine görüşme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 40(1), 289-299.
Vartanian, T. P. (2010). Secondary data analysis. Oxford University Press.
Wirth, L. (1938). Urbanism as a way of life. American journal of sociology, 44(1), 1-24.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (6. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Yu, D., & Fang, C. (2023). Urban remote sensing with spatial big data: A review and renewed perspective of urban studies in recent decades. Remote Sensing, 15(5), 1307.
Tuna, M. (2024). Çevre ve sosyoloji. Içinde Cumhuriyetin 100. Yılında Çevre ve Toplum Endişe De Var, Umut Da, Ankara: Eğitim Yayınevi, 73-91.
Creswell, J.W. (2023). Nitel araştırmacılar için 30 temel beceri (Çev Edt: Özcan, H.) Ankara: Anı yayıncılık.
Sart, G. (2017). Fenomenoloji ve yorumlayıcı fenomenolojik analiz. In F. N. Seggie & Y. Bayyurt (Eds.), Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları (70-81). Ankara: Anı yayıncılık.
