Mizansen Eleştirisi: Filmin Görsel Anlamının Çözümlenmesi
Özet
Sinema, kitlelere mesajını hem görsel hem de işitsel araçlarla aktarabilen çok yönlü bir sanat dalıdır. Bu zengin araçlarla filmlerde anlam, yalnızca hikâyeyle değil, izleyicinin gördüğü tüm unsurlarla ortaya çıkar. Sahneleme anlamına gelen mizansen, hikâyenin izleyiciye aktarılmasındaki en güçlü araçlardan biri olarak öne çıkar. Mizansen; ışık, dekor, kostüm, oyunculuk ve kamera gibi temel ögelerin sahnenin anlamını güçlendirecek biçimde düzenlenmesini ifade eder. Mizansen Eleştirisi: Filmin Görsel Anlamının Çözümlenmesi başlıklı bu eser, sinemada verilmek istenen mesajı pekiştiren mizanseni yorumlamanın ne kadar gerekli olduğunu gözler önüne serer. Mizansen eleştirisi, filmin hem biçimsel yapısını hem de bu yapının içerikle kurduğu ilişkiyi inceleyen sistematik bir yöntemdir. Görsel unsurların "nasıl" kullanıldığını ve bu tercihlerin "nedenlerini" sorgulayarak, yönetmenin sanatsal kararlarının ardındaki anlam üretim süreçlerini görünür kılmayı amaçlar. Bu yöntem, biçimsel çözümlere odaklanarak yönetmenin estetik tercihleri doğrultusunda nasıl bir anlam meydana getirdiğini analiz eder. Kitap, bu çözümleme yaklaşımını Rus yapımı fantastik türdeki “Usta ve Margarita” (2023) filmi üzerinden somut bir örnekle detaylandırarak, izleyici algısını yönlendiren yapısal düzeni anlamanıza olanak tanır. Bu çalışma, mizansenin estetik bir düzenlemenin ötesinde, anlatı, duygu ve ideoloji arasında köprü kuran merkezi bir eleştiri aracı olduğunu gösterir.
Referanslar
Aytekin, P. E. (2019). Kompozisyon Sinema Anlatısına Özel Bir Tasarım Unsuru Olarak Kompozisyon Bağlamında Mizansen. Içinde B. A. Aytekin (Ed.), Temel Tasarım Kavramlarını Disiplinlerarası Okumak - I. Nobel.
Bayram, N. (2019). Film Dili. Içinde N. Gürses (Ed.), Film ve Video Kültürü (ss. 2-31). Anadolu Üniversitesi.
Ceran, M. (2023). Sıkıştıran Manzaralar: “Kız Kardeşler” Filminin Mizansen Eleştirisi. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 11, 309-326. https://doi.org/10.56676/kiad.1164972
Ceyhan, M., & Sancar, M. K. (2023). Gerçeklik ve Mizansen Arasında Bir Tanıklık Hikâyesi: “İki Şafak Arasında” Filminin Mizansen Eleştirisi. Türkiye Medya Akademisi Dergisi, 3(5), 195-215.
Çöm, Ş., & Toydemir, H. H. (2022). Bir Savaş Yarası Olarak Dilsizlik: Çamur ve Flaşbellek Filmlerindeki Sessizliğe İdeolojik Bir Bakış. İDİL, 11(96), 1151-1161.
Dix, A. (2020). Seeing Film Mise-en-scène. Içinde Beginning Film Studies (second edition) (ss. 12-45). Manchester University Press. https://doi.org/10.7765/9781784997304.00008
Gibbs, J. (2003). Mise-En-Scene: Film Style and Interpretation. Wallflower.
Günevi Uslu, E. (2024). Reha Erdem Sinemasında Mizansen Yaratımı: “A Ay”. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1), 203-229. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1407883
Kabadayı, L. (2018). Film Eleştirisi Kuramsal Çerçeve ve Sinemamızdan Örnek Çözümlemeler. Ayrıntı Yayınları.
Küçükcan, U. (1999). Film Biçeminde Mizansen Çözümlemeleri: Göstergebilimsel Bir Çözümleme [Doktora Tezi]. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Masdar, F., & Çağıl, F. (2023). Bozkırda Bir Düş: “Karpuz Kabuğundan Gemiler Yapmak” Filminde Mizansen. Akdeniz İletişim, 43, 117-133. https://doi.org/10.31123/akil.1366715
Middents, J. (2009). Writing National Cinema: Film Journals and Film Culture in Peru. Dartmouth College Press : Published by University Press of New England. https://doi.org/10.1349/ddlp.702
O’Brien, A. (2015). Mise en Scène and Film Style: From Classical Hollywood to New Media Art, by Adrian Martin (Basingstoke: Palgrave Macmillan, 2014). Quarterly Review of Film and Video, 32(8), 737-741. https://doi.org/10.1080/10509208.2015.1061877
Özden, Z. (2004). Film Eleştirisi Film Eleştirisinde Temel Yaklaşımlar ve Tür Filmi Eleştirisi. İmge Kitabevi.
Sikov, E. (2010). Film Studies: An Introduction. Columbia University Press.
Topcu, K. (2021). Etnosentrizm ve Biz-Öteki Karşıtlığı Arakesitinde Seçim Gecesi (1998) Filminin Mizansen Eleştirisi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 7(2), 158-166. https://doi.org/10.46442/intjcss.1023917
Toydemir, H. H. (2020). Gölgeler ve Rüyaların Avant-Garde Anlatıcısı Maya Deren. Içinde A. Can, M. Aytaş, & N. A. Konya (Ed.), Deneysel Sinema: Dünya ve Türk Sinemasında Deneysel Akımlar, Filmler ve Yönetmenler (ss. 107-121). Tablet Kitabevi Yayınları.
Toydemir, H. H., Sevimli, M. A., & Güngör, M. (2025). Hodolojik Mekanlar Üzerine Tipomorfolojik Çözümleme: Poor Things Filmi Örneği. Kent Akademisi, 18(1), 446-475. https://doi.org/10.35674/kent.1515607
Tuğan, N. H. (2018). Wes Anderson Sinemasında Görüntü Düzenlemesi ve Mizansen. Turkish Studies, 13(3), 753-763. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13136
Türkel, T. (2025). Muğlak Bir Ölümün İzleyiciye Sunumu: Bir Düşüşün Anatomisi Filminin Mizansen Eleştirisi. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 14, 306-320. https://doi.org/10.56676/kiad.1548296
Yılmaz, S. S., & Yolal, U. (2023). Görsel Hikâye Anlatımı ve Mizansen : “Gölgeler İçinde” Filmi Örneği. İNİF E - Dergi, 8(1), 47-68. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1242228
Yolcu, P., & Şimşek, S. (2020). Gölgeler ve Suretler Filmi Bağlamında Mizansen Film Eleştirisi. JOURNAL OF INSTITUTE OF ECONOMIC DEVELOPMENT AND SOCIAL RESEARCHES, 6(25), 750-759. https://doi.org/10.31623/iksad062508
