Sinema ve Göstergebilim: Prensesin Uykusu Filmi Örneğinde Bir Çözümleme
Özet
Bu çalışma, sinemanın ardışık hareketli görseller ve işitsel unsurlar aracılığıyla kurduğu işaret sistemlerini, göstergebilimsel çözümleme perspektifinden incelemektedir. Özellikle Roland Barthes'ın göstergebilim yaklaşımı temel alınarak, Çağan Irmak'ın 2010 yapımı Prensesin Uykusu filminin çok katmanlı anlam dünyası analiz edilmektedir. Çağan Irmak'ın özellikle bu filmi, Türk kültüründen beslenen melodramatik unsurları (aile, baba figürü, Yeşilçam nostaljisi) masalsı ve gerçeküstü öğelerle harmanlayarak , modern toplumun getirdiği yalnızlaşma ve yabancılaşmaya karşı bir sığınak yaratır. Çalışmanın ana odağı, filmdeki "Kitaplar ve Masallar", "Uyanma Motifi" ve "Rüyalar ve Hayaller" gibi seçilmiş göstergeler üzerinden, karakterlerin içsel çatışmalarının, iyileşme arayışlarının ve idealize edilmiş geçmişe duyulan özlemin nasıl kodlandığını ortaya koymaktır. Prensesin Uykusu filminin afişindeki "Biri Uyudu, Öbürü Düş Gördü" sloganıyla özetlenen bu ikilik , gösteren ve gösterilen ilişkisi çerçevesinde filmin, salt bir hikaye anlatıcısı olmanın ötesinde, toplumsal ve insani değerler üzerine derin bir sorgulama sunduğunu göstermektedir. Çalışmanın analizinde Irmak'ın sinematik diliyle kurduğu, masumiyet ve samimiyet gibi kaybolan erdemleri yücelten, güçlü bir duygusal ve estetik evren okuyucuya sunulmaktadır.
Referanslar
Agocuk, P. (t.y.). Amarcord Filmi Özelinde Göstergebilimsel Film Çözümlemesi ve Anlamlandırma. Uluslararası Sosyal Ara tırmalar Dergisi, 7(31), www.sosyalarastirmalar.com.
Arıkan, R. N. (2010, 12). Prensesin Uykusu [Haber]. Milliyet Pembenar. https://www.milliyet.com.tr/pembenar/uzm-psikolog-psikoterapist-rusen-nur-arikan/prensesin-uykusu-1327280
Aylan, T. (2005). Göstergebilim ve Bir Söylem Biçimi Olarak Sinema [Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi]. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:178594822
Barthes, R. (1979). Göstergebilim İlkeleri (Meteksan). Kültür Bakanlığı.
Becerikli, R. (2017). Çağan Irmak Filmlerinde Yeşilçam Sinemasının İzleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 59.
Bircan, U. (2015). Roland Barthes ve Göstergebilim. Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi, 26.
Bozdemir, B. (2010, Aralık 27). Prensesin Uykusu [Sinema]. Cine Dergi. https://www.cinedergi.com/2010/12/27/prensesin-uykusu/
Derrida, J. (1994). Göstergebilim ve Gramatoloji (T. Akşin, Çev.; Özgün Ofset). Afa Yayıncılık.
Elçi, M. (2018). Türk sinemasında feminen kadın kimliği Yönetmen Çağan Irmak örneği. İstanbul Arel Üniversitesi.
Ertaş, R. M. (2016). Auteur Bir Yönetmen Olarak Çağan Irmak [Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
Girgin, Ü. (2017). Sen Aydınlatırsın Geceyi Filminin Göstergebilimsel Çözümlemesi The Semiotic Analysis of Sen Aydınlatırsın Geceyi Movie.
Gottdiener, M. (2005). Postmodern Göstergeler Maddi Kültür ve Postmodern Yaşam Biçimleri (E. Cengiz, H. Gür, & A. Nur, Çev.). İmge.
Guiraud, P. (1994). Göstergebilim (M. Yalçın, Çev.; Zirve Ofset). İmge Kitapevi.
Güner, G. A. K. (2019). Çağan Irmak filmlerinin halk bilimsel açıdan incelenmesi. Gazi Üniversitesi.
IMDB. (2025, Mayıs 8). [Sinema]. IMDB. https://www.imdb.com/name/nm1463981/bio/?ref_=nm_ov_bio_sm
Irmak, M. (2025, 08). Prensesin Uykusu [Sinema]. Film Eleştirisi. http://www.filmelestirisi.com/elestiri/prensesin-uykusu
Kılıç, I. Ö. (2016). Sinema Seyirci İlişkisi: Çağan Irmak Filmlerinin Alımlanması. Gazi Üniversitesi.
Özdemir, B. G. (2019). Dabbe Zehr-i Cin Filminin Türk Halk Bilimiyle Bağlantılılığının Charles Sanders Peirce’ın Göstergebilim Kuramıyla İncelenmesi. Milli Folklor, 16(124), 160-174.
Özdüzen, Ö. (2016). Popüler Sinemada Azınlık Nostaljisi: Çağan Irmak Örneği.
Prensesin Uykusu. (2010). [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=nuQNv6xhkQY
Sadakaoğlu, M. C. (2019). Yeni Türk Sinemasında Modern Melodram Geleneksel Söylem. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 12(28), 1183-1200. https://doi.org/10.12981/mahder.640504
Sayıcı, F. (2021). Kim Ki-Duk’un “Acı” Filminin Göstergebilimsel Çözümlemesi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2021(53), 77-92. https://doi.org/10.47998/ikad.843319
Şen, M. T. (2010, Kasım 24). Prensesin Uykusu (2010) [Sinema]. Öteki Sinema. https://www.otekisinema.com/prensesin-uykusu-2010/
Tamdoğan, D. (2012, Ekim 7). Prensesin Uykusu [Sinema]. deryatamdoğan.com. http://www.deryatamdogan.com/2012/10/film-27-prensesin-uykusu.html
Turgay, D. (2018). Çağan Irmak Filmlerinde Melodrom Unsurlarının Kullanımı. Gazi Üniversitesi.
Turgay, D. (2019). Melodram ve Tragedyanın Ahlaki Evreninin Çağan Irmak Filmlerindeki Dönüşümü. SineFilozofi, 396-414. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.511812
Vikipedi. (2025a, Mayıs 8). [Ansiklopedi]. Prensesin Uykusu.
Vikipedi. (2025b, Mayıs 8). [Ansiklopedi]. Prensesin Uykusu.
Yalçın, A. (2025). Çağan Irmak Sinemasında Kadın Temsili. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 631-641. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1341015
Yılmaz, T. (2020). Ulak Filmindeki Türk Anlatı Geleneği Motifleri. The Journal of International Scientific Researches, 5(2), 158-166. https://doi.org/10.23834/isrjournal.701351
