Parafili Bozuklukları / Fetişizm Bozukluğu ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Bu bölüm, parafili bozuklukları kapsamında ele alınan bir fetişizm bozukluğu olgusunu ve hemşirelik bakım sürecini konu edinmektedir. Kadın iç çamaşırlarına yönelik yineleyici ve yoğun cinsel uyarılma davranışları nedeniyle değerlendirilen yirmi altı yaşındaki erkek olgunun öyküsünde, çocukluk ve ergenlik döneminde yaşanan cinsel istismar, aile içi şiddet ve duygusal ihmal gibi travmatik yaşantıların bulunduğu belirlenmiştir. Bu travmatik deneyimler, olgunun parafilik davranış örüntüsünün ve dürtü kontrolündeki güçlüklerin anlaşılmasında önemli ipuçları sunmaktadır. Psikiyatrik değerlendirmede, DSM-5’e göre fetişizm bozukluğu ve eşlik eden kleptomani tanı ölçütlerini karşılayan bulgular saptanmıştır. Tedavi sürecinde seçici serotonin geri alım inhibitörü (SSRI) ve bilişsel davranışçı terapi (BDT) kullanılmıştır. Hemşirelik bakım sürecinde cinsel davranışta bozulma, etkisiz duygu kontrolü ve durumsal düşük benlik saygısı gibi hemşirelik tanılarından hareketle hemşirelik girişimleri belirlenmiş ve yapılandırılmış bir bakım planı oluşturulmuştur. Bu çerçevede bölüm, hemşirenin yargılayıcı olmayan tutum, terapötik iletişim ve mahremiyete saygıyı içeren bütüncül bakım rollerini öne çıkaran anahtar noktalar aracılığıyla klinik uygulamaya rehberlik etmektedir.
Referanslar
Soraya H, Efffendy E, Amin MM. Fetishistic disorder and kleptomania. Open Access Maced J Med Sci. 2021;9(T3):209-211.
American Psychiatric Association. Mental bozuklukların tanısal ve sayımsal el kitabı (DSM-5). Köroğlu E, trans. Ankara: Hekimler Yayın Birliği; 2013.
Utaş Akhan L. Parafililer ve hemşirelik yaklaşımı. In: Batmaz M, Gezgin Yazıcı H, eds. Ruh sağlığı ve hastalıkları hemşireliği. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021:387-396.
Baysan Arabacı L, Mutlu Satıl E. Psikoseksüel bozukluklar ve hemşirelik bakımı. In: Baysan Arabacı L, ed. Ruh sağlığı ve hastalıklarında temel hemşirelik bakımı. 2nd ed. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2022:391-420.
Çam O. Sağlıklı yakın ilişkiler, cinsel yaşam ve psikoseksüel bozukluklar. In: Çam O, Engin E, eds. Ruh sağlığı ve hastalıkları: Psikiyatri hemşireliği bakım sanatı. 3rd ed. İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevleri; 2021:540-569.
Seki Öz H. Psikoseksüel bozukluklarda hemşirelik bakımı. In: Baysan Arabacı L, ed. 500 soru-yanıt psikiyatri hemşireliği. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2021:327-345.
Narzary J, Ghosh S. Psychological and social correlation of fetishism among young adults. Int J Health Sci (Qassim). 2022;6(S2):6627-6637. doi:10.53730/ijhs.v6nS2.6620
Wdowiak K, Maciocha A, Wąż J, Witas A, Chachaj W, Winsyk A, Gardocka E. Frotteuristic disorder - a specific paraphilia. Qual Sport. 2025;37:57305. doi:10.12775/qs.2025.37.57305
First MB. DSM-5 and paraphilic disorders. J Am Acad Psychiatry Law. 2014;42(2):191-201.
Harrison MA, Murphy BE. Sexual fetishes: sensations, perceptions, and correlates. Psychol Sex. 2021;12(3):1-20. doi:10.1080/19419899.2021.1915368
Ertekin H, Özayhan HY, Eren İ, Ertekin YH. Fetishism and voyeurism comorbidity: a case report. Turk J Fam Pract. 2013;17(2):70-72. doi:10.2399/tahd.13.39974
Fisher KA, Marwaha R. Paraphilia. In: StatPearls. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; March 6, 2023. Accessed September 4, 2025. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK562275/
Atlı Özbaş A, Mert Karadaş M. İnsan cinselliği ile ilgili konular. In: Yüksel A, Bahadır Yılmaz E, eds. Ruh sağlığı ve hastalıkları hemşirelik bakım ilkeleri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2023:597-622.
Cinsel uyum sorunları ve cinsel işlev bozuklukları. In: Öztürk MO, Uluşahin NA, eds. Ruh sağlığı ve bozuklukları. 18th ed. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2023:431-461.
Oğuz N, Uygur N. Bir olgu nedeniyle bebek bezi fetişizmi. Türk Psikiyatri Dergisi. 2005;16(2):133.
Culos C, Di Grazia M, Meneguzzo P. Pharmacological Interventions in Paraphilic Disorders: Systematic Review and Insights. J Clin Med. 2024;13(6):1524. Published 2024 Mar 7. doi:10.3390/jcm13061524
Seto MC, Kingston DA, Bourget D. Assessment of the paraphilias. Psychiatr Clin North Am. 2014;37(2):149-161. doi:10.1016/j.psc.2014.03.001
Firoz K, Nidheesh Sankar V, Rajmohan V, Manoj Kumar G, Raghuram TM. Treatment of fetishism with naltrexone: a case report. Asian J Psychiatr. 2014;8:67-68. doi:10.1016/j.ajp.2013.11.006
Velayudhan R, Khaleel A, Sankar N, Kumar M, Kazhungil F, Raghuram TM. Fetishistic transvestism in a patient with mental retardation and psychosis. Indian J Psychol Med. 2014;36(2):198-200. doi:10.4103/0253-7176.130995
Ventriglio A, Bhat PS, Torales J, Bhugra D. Sexuality in the 21st century: Leather or rubber? Fetishism explained. Med J Armed Forces India. 2019;75(2):121-124. doi:10.1016/j.mjafi.2018.09.009
Fuss J, Jais L, Grey BT, Guczka SR, Briken P, Biedermann SV. Self-Reported Childhood Maltreatment and Erotic Target Identity Inversions Among Men with Paraphilic Infantilism. J Sex Marital Ther. 2019;45(8):781-795. doi:10.1080/0092623X.2019.1623355
Turner D, Petermann J, Harrison K, Krueger R, Briken P. Pharmacological treatment of patients with paraphilic disorders and risk of sexual offending: An international perspective. World J Biol Psychiatry. 2019;20(8):616-625. doi:10.1080/15622975.2017.1395069
Seto MC, Curry S, Dawson SJ, Bradford JMW, Chivers ML. Concordance of Paraphilic Interests and Behaviors. J Sex Res. 2021;58(4):424-437. doi:10.1080/00224499.2020.1830018
Şahin D. Cinsellik ve cinsel işlev bozuklukları. In: Tükel R, Çakır S, Ertekin E, eds. Psikiyatri. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2017:131-138.
