Uyku-Uyanıklık Bozuklukları / Narkolepsi ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Narkolepsi, uyku uyanıklık döngüsü olan sirkadyen ritmin kontrolünü etkileyen kronik nörolojik bir bozukluktur. Narkolepside bireyin uyanık olduğu zamanlarda uyku ataklarının gelişmesiyle aşırı gündüz uykululuğu tabloya eşlik etmektedir. Gün içinde sık sık uykuya dalan, katapleksinin eşlik ettiği 44 yaşındaki bir kadın hastanın öyküsü ve tanıyı alma süreci bu olgu sunumunda ele alınmıştır. Hastanın fiziksel ve ruhsal muayenesine yönelik değerlendirme yapılmıştır. Tanının belirlenmesinde beyin omurilik sıvısında hipokretin değeri, Çoklu Uyku Latansı Testi (ÇULT), polisomnografide uykuya dalmak için gereken süre ölçümü ve REM uykusundaki gecikmeler incelenmiştir. Olguda Tip 1 narkolepsi tanısıyla izlenen hastaya konulabilecek hemşirelik tanıları belirlenmiştir. Ayrıca hemşirelik sürecindeki tüm basamaklar kapsamlı olarak değerlendirilmiştir. Narkolepsi tanılı bireyin değerlendirildiği bu olguda izlenen süreçler, benzer vakaların hemşirelik bakımının planlanması ve uygulanmasında katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Referanslar
Ackley JB, Ladwig GB, Flynn Makic MB. Hemşirelik Tanıları El Kitabı. In: Gürhan N, Görgülü Polat Ü, Eren Fidancı B (eds). 1. Basım. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitapevleri; 2019.
American Psychological Association (APA). Narcolepsy. (05.05.2025 tarihinde https://dictionary.apa.org/narcolepsy adresinden ulaşılmıştır).
Amerikan Psikiyatri Birliği. Psikiyatride Hastalıkların Tanımlanması Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM-V-TR). Ankara: Hekimler Yayın Birliği; 2013.
Bulechek GM, Butcher HK, Dochterman JM, Wagner C. Nursing Interventions Classification (NIC) [Hemşirelik Girişimleri Sınıflaması (NIC)]. Erdemir F, Kav S, Akman Yılmaz A, Çeviri Editörleri. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2017.
Compton-McBride S. Sleep-Wake Disorders. In: Boyd M.A ed. Psychiatric nursing: Contemporary practice. 6th ed. China: Wolters Kluwer; 2018.
Dhafar HO, BaHammam AS. Body weight and metabolic rate changes in narcolepsy: current knowledge and future directions. Metabolites. 2022;12(11):1120. doi: 10.3390/metabo12111120.
Dunne L, Patel P, Maschauer EL. et al. Misdiagnosis of narcolepsy. Sleep and Breathing; 2016; 20: 1277-1284. doi: 10.1007/s11325-016-1365-5
Keogh J. Psychiatric and Mental Health Nursing Demystified. McGraw-Hill Education. United States; 2014.
Kornum BR, Knudsen S, Ollila HM et al. Narcolepsy. Nature reviews Disease primers; 2017; 3(1): 1-19. doi:10.1038/nrdp.2016.100
Herdman, T., Kamitsuru, S., Lopes, C.T. Nursing diagnoses - Definitions and classification 2021-2023. Twelfth Edition. New York: Thieme; 2021.
Humphreys CJ, Liu RR, Simms TM. Narcolepsy. CMAJ. 2024;196(1):E17. doi: 10.1503/cmaj.230650.
Miskoff JA, Chaudhri M. A case of a sleepy taxi driver presenting with narcolepsy. Cureus. 2019;11(6):e4901. doi: 10.7759/cureus.4901.
National Instıtute of Neurological Disorders and Stroke (NIH). “Narcolepsy”. (05.05.2025 tarihinde https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/narcolepsy adresinden ulaşılmıştır).
Redeker NS, Heaney B. Sleep Disorders. Psychiatric–Mental Health Nursing: Evidence Based Concepts, Skills, and Practices. 8th Ed. Lippincott Williams & Wilkins; 2013.
Shen Z, Shuai Y, Mou S et al. Case report: Cases of narcolepsy misdiagnosed as other psychiatric disorders. Frontiers in Psychiatry; 2022; 13: 942839. doi:10.3389/fpsyt.2022.942839.
Thorpy MJ, Siegel JM, Dauvilliers Y. REM sleep in narcolepsy. Sleep Med Rev. 2024; 77:101976. doi: 10.1016/j.smrv.2024.101976.
Wilkinson JM, Barcus L. Pearson Hemşirelik Tanıları El Kitabı. Kapucu S, Akyar İ, Korkmaz F (çeviri ed.). Ankara: Pelikan Yayınevi; 2024.
