Şizofreni Açılımı Kapsamında Psikozla Giden Diğer Bozukluklar/ Şizofreni ve Hemşirelik Bakımı
Özet
Bu bölümde, genç yetişkin bir erkek olgu üzerinden şizofreni spektrumunda yer alan psikotik belirtilerin klinik seyri ve hemşirelik bakımı ele alınmaktadır. Olgu, travmatik bir kayıp sonrasında içe çekilme, akademik ve sosyal işlevsellikte bozulma, giderek artan paranoid sanrılar ve işitsel/görsel varsanılar geliştirmiştir. DSM-5’e göre şizofreni tanı kriterleri ayrıntılı biçimde gözden geçirilmektedir. Hemşirelik bakımında güvenli çevre sağlanması, derecelendirme sistemlerinin kullanımı, sanrı ve varsanılara yönelik empatik yaklaşım, gerçeklik yönelimi ve semptom yönetimi, travmaya duyarlı bakım, öz bakımın desteklenmesi, sosyal becerilerin güçlendirilmesi ve taburculuk/nüks önleme planı odak noktalarını oluşturmaktadır. “Şiddet riski”, “Gerçeği değerlendirme yetisinde bozulma”, “Düşünce sürecinde bozulma”, “Sosyal etkileşimde bozulma” ve “Öz bakım eksikliği” gibi hemşirelik tanıları için hedefler ve kanıta dayalı girişimler ayrıntılı olarak yapılandırılmıştır. Bölüm, güncel literatür ışığında şizofreni tanılı bireylerle çalışan hemşireler için bütüncül, hak temelli ve iyileşme odaklı bir bakım çerçevesi sunmaktadır.
Referanslar
Jauhar S, Johnstone M, McKenna PJ. Schizophrenia. Lancet. 2022;399(10323):473-486. doi:10.1016/S0140-6736(21)01730-X
Javitt DC. Cognitive Impairment Associated with Schizophrenia: From Pathophysiology to Treatment. Annu Rev Pharmacol Toxicol. 2023;63:119-141. doi:10.1146/annurev-pharmtox-051921-093250
Faden J, Citrome L. Schizophrenia: One Name, Many Different Manifestations. Med Clin North Am. 2023;107(1):61-72. doi:10.1016/j.mcna.2022.05.005
Gebreegziabhere Y, Habatmu K, Mihretu A, Cella M, Alem A. Cognitive impairment in people with schizophrenia: an umbrella review. Eur Arch Psychiatry Clin Neurosci. 2022;272(7):1139-1155. doi:10.1007/s00406-022-01416-6
Róka ES, Bálint S, Tombor L. Szkizofréniával társuló Turner-szindróma [A case of Turner syndrome associated with schizophrenia]. Orv Hetil. 2023;164(19):753-757. Published 2023 May 14. doi:10.1556/650.2023.32764
Sun XN, Zhou JB, Li N. Poor Oral Health in Patients with Schizophrenia: a Meta-Analysis of Case-Control Studies. Psychiatr Q. 2021;92(1):135-145. doi:10.1007/s11126-020-09752-3
Çalışkan N, Göçmen Baykara Z, çev. ed. Hemşirelik Tanıları Rehberi. 7. baskı. Ankara: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri; 2025.
Utas-Akhan L, Avci D, Basak I. Art Therapy as a Nursing Intervention for Individuals With Schizophrenia. J Psychosoc Nurs Ment Health Serv. 2024;62(5):29-38. doi:10.3928/02793695-20231025-02
Kim SH, Park S. Effectiveness of family interventions for patients with schizophrenia: A systematic review and meta-analysis. Int J Ment Health Nurs. 2023;32(6):1598-1615. doi:10.1111/inm.13198
Köroğlu E, çev. DSM-5-TR Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı. Ankara: Esenkal Yayıncılık; 2022. ISBN: 9786057070555.
Meriç M. Şizofreni, Şizofreni Spektrum Bozuklukları ve Hemşirelik. In: Hiçdurmaz D, Akgün Çıtak E, eds. Psikiyatri Hemşireliği Akıl Notları. Ankara: Nobel Tıp Kitabevleri; 2020. ISBN: 9789752778153. Erişim: Nobel Tıp Kitabevleri 328 sayfa.
Avcı D. Şizofreni Açılımı Kapsamında ve Psikozla Giden Diğer Bozukluklar ve Hemşirelik Yaklaşımları. İn: Batmaz M. Gezgin Yazıcı H, eds. Ruh Sağlığı ve Hastalıkarı Hemşireliği. İstanbul. Nobel Tıp Kitabevleri;2021. ISBN: 9786053356417. 532 Sayfa.
Baysan Arabacı L, Taş G. Şizofreni Spektrum Bozuklukları ve Hemşirelik Bakımı. In:Baysan Arabacı L, eds. Ruh Sağlığı ve Hastalıklarında Temel Hemşirelik Bakımı. Ankara. Ankara Nobel Tıp Kitabevleri;2020. ISBN:9786257146203. 608 sayfa.
