Spa Turizmi Üzerine Yapılan Çalışmaların Vosviewer Aracılığıyla Analizi
Özet
Bu araştırmanın amacı Web of Science (WOS) veri tabanında bulunan “SPA turizmi” kavramını ele alan makalelerin bibliyometrik analizinin yapılmasıdır. Verilerin elde edilme sürecinde “SPA Tourism” anahtar kelimesi ile “Topic” başlığı seçilerek arama yapılmış ve dışlanma kriterleri uygulanmıştır. Kalan 164 makale araştırmanın örneklem grubunu oluşturmuştur. Verilerin analizi Web of Science analiz sonuçlarından yararlanılarak yapılmış ve VOSviewer 1.6.20 sürümü kullanılarak veriler haritalandırılmıştır. Araştırma çerçevesinde ele alınan makaleler Web of Science bilim kategorilerine göre, 2009- 2025 yılları arasındaki makale ve atıf sayısına göre, en çok yayın yapan yazarlara, ülkelere, kurumlara göre sınıflandırılmıştır. Araştırmaların yayınlandığı dergiler ise en çok yayının yapıldığı ve en çok atıf alan dergilere göre sınıflandırılmıştır. Ayrıca, en çok alıntı yapılan on makale ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Araştırma bulgularına göre Web of Science bilim kategorileri içerisinde en çok makalenin “Eğitim Araştırmaları” ve “Spor Bilimleri” alanlarında yazıldığı tespit edilmiştir. Belirlenen tarih aralığında yapılmış çalışmaların en fazla 2021 ve 2023 yıllarına ait olduğu ve en çok atıfın 2024 yılına ait olduğu belirlenmiştir. En çok yayın yapan yazarların Anaya – Aguilar C., Anaya – Aguilar R. ve Gemar G. (beşer adet) olduğu; ülke bazında ise İspanya, Sırbistan, Polanya ve Romanya olduğu tespit edilmiştir. Dergilere göre sıralamaya bakıldığında ise en fazla makalenin “Sustainability” dergisinde yayınlandığı belirlenmiştir.
Referanslar
Carballo-Cruz, E., Maroto-Martos, J. C. ve Pinos-Navarrete, A. (2024). Overview of touristic innovation in Spain spa tourism. International Journal of Spa and Wellness, 1–21. https://doi.org/10.1080/ 24721735.2024.2406173
Choudhary, B., & Qadir, A. (2021). Impact of COVID-19 on wellness and spa industry. International Journal of Spa and Wellness, 4(2-3), 193-203.
Çoban, M., Öztürk, N. ve Ekinci, E. (2020). A bibliyometric analysis of the 100 top-cited publications in health tourism. International Journal of Health Management and Tourism, 5(3), 315–335. https:// doi.org/10.31201/ijhmt.790108
Dahanayake, S., Wanninayake, B. ve Ranasinghe, R. (2023). Memorable experience studies in wellness tourism: Systematic review & bibliometric analysis. International Journal of Spa and Wellness, 6(1), 28–53. https://doi.org/10.1080/24721735.2022.2145417
De la Hoz-Correa, A., Muñoz-Leiva, F. ve Bakucz, M. (2018). Past themes and future trends in medical tourism research: A co-word analysis. Tourism Management, 65, 200–211. https://doi.org/10.1016/ j.tourman.2017.10.001.
Del Río-Rama, M. d. l. C., Maldonado-Erazo, C. P. ve Álvarez-García, J. (2018). State of the art of research in the sector of thermalism, thalassotherapy and spa: A bibliometric analysis. European Journal of Tourism Research, 19, 56–70.
Demir Sarıipek, A. ve Sarıipek, S. (2020). Sağlık Turizmi İşletmelerinde Fizyoterapi ve Rehabilitasyon Uygulamaları. S. Karacan (Ed.), Turizm Okumaları IV içinde (s. 209-221). Umuttepe Yayınları: Kocaeli.
Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N., ve Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296.
Erdem, B., Gülcan, B. ve Chykynov, S. (2015). Konaklama İşletmelerinde SPA & Wellness Hizmetlerinde Çalışan İşgörenlerin Profili: Antalya'daki Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde Bir Araştırma. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (48), 238-257.
Frost, J. H., Ooi, N. ve Van Dijk, P. A. (2022). ‘Is he going to be sleazy? ’Women’s experiences of emotional labour connected to sexual harassment in the SPA tourism industry. Journal of Sustainable Tourism, 30(12), 2765–2784. https://doi.org/10.1080/09669582.2021.1942892
Global Wellness Institue (2025). Global Wellness Market, https://globalwellnessinstitute.org/press-room/statistics-and-facts/ E.T. 25.06.2025
Gözgeç Mutlu, H. (2025). Bibliometric Mapping of Documents on Spa Tourism in the Scopus Database Between 1990 and 2024. International Journal of Health Management and Tourism, 10(1), 27 44.
Ladičorbić, M. M., Dragin, A. S., Surla, T., Tešin, A., Amezcua-Ogáyar, J. M., Calahorro-López, A., ... ve Anđelković, Ž. (2024). Towards Healthy and Sustainable Human Settlement: Understanding How Local Communities Perceive and Engage with Spa Tourism Development Initiatives in Rural Areas. Land, 13(11), 1817.
Majeed, S. ve Kim, W. G. (2022). Emerging trends in wellness tourism: A scoping review. Journal Of Hospitality And Tourism Insights, 6(2), 853–873. https://doi.org/10.1108/jhti-02-2022-0046
Neacșu, N. A., ve Popescu, A. (2024). Quality Strategies and Sustainability Measures in Romanian Spa Tourism. Ovidius University Annals, Series Economic Sciences, 24(1).
Oral, S. (2023). Turizm teknolojileri ile ilgili araştırmalarının kavramsallaştırılması: VOSviewer ile bibliyometrik analiz. Journal of Global Tourism And Technology Research, 4(2), 115-128.
Qu, M. (2025). Exploring tourist perceptions and expectations of spa tourism in Mile City, China: A grounded theory approach. Journal of the Geographical Institute “Jovan Cvijić” SASA, 75(1), 51-66.
Rehn, C., Gornitzki, C., Larsson, A. ve Wadskog, D. (2014). Bibliometric handbook for Karolinska Institutet. Karolinska Institutet University Library Publications.
Sarıipek, S. ve Zengin, B. (2024). Uluslararası Sağlık Turizmi: Ülkeler, Uygulamalar. Paradigma Akademi: Çanakkale.
Siner, G. ve Torun, N. (2020). Sağlık turizminde termal turizm ve Spa-Wellness turizminin yeri ve önemi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (48), 517-533.
Suban, S. A. (2022). Wellness tourism: A bibliometric analysis during 1998–2021. International Journal of Spa and Wellness, 5(3), 250 270.
Suban, S. A. (2023). Bibliometric analysis on wellness tourism–citation and co-citation analysis. International Hospitality Review, 37(2), 359-383.
Van Eck, N. J. ve Waltman, L. (2010). Software Survey: Vosviewer, a Computer Program for Bibliometric Mapping. Scientometrics, 84(2), 523-538.
Van Eck, N. J. ve Waltman, L. (2023). VOSviewer manual for VOSviewer version 1.6.20. Universiteit Leiden: CWTS.
Yurcu, G. (2022). Wellness & SPA Turizmi. Y. Yılmaz, G. Yurcu ve D. H. Aybar (Eds.), Sağlık Turizmi Disiplinlerarası Yaklaşım içinde (s. 23-42). Detay Yayıncılık: Ankara.
Yücel, C. (2003). Spa Turizminde Büyük Olanaklar, TURSAB Dergisi, Eylül 2003.
Zupic, I. ve Čater, T. (2015). Bibliometric methods in management and organization. Organizational Research Methods,18(3), 429-472.
