Çocuklarda Ağrı Yönetimi: Gelişimsel Dönemlere Göre Kanıta Dayalı Hemşirelik Uygulamaları
Özet
Çocuklarda ağrı yönetimi, pediatri hemşireliğinin en temel ve en sık karşılaşılan bakım alanlarından biridir. Pediatri hemşireleri, çocuklarda ağrıyı yalnızca fizyolojik bir belirti olarak değil; aynı zamanda çocuğun gelişimsel düzeyi, bilişsel kapasitesi, duygusal durumu ve sosyal çevresiyle yakından ilişkili çok boyutlu bir olgu olarak ele almaktadır. Her gelişim döneminde çocuğun ağrıya verdiği tepki, ağrıyı ifade etme biçimi ve baş etme stratejileri farklılık gösterir. Bu nedenle pediatri hemşireleri, her yaş grubuna özgü ağrı değerlendirme araçlarını kullanarak, bireyselleştirilmiş bakım planları oluştururlar. Ağrının azaltılmasında farmakolojik olmayan yöntemler anne sütü ile rahatlatma, kanguru bakımı, müzik terapisi, oyun, dokunma, dikkati başka yöne çekme ve çevresel düzenlemeler hem etkinlikleri hem de yan etkisiz oluşları nedeniyle öne çıkmaktadır. Bu yöntemler, yalnızca ağrıyı hafifletmekle kalmaz; aynı zamanda çocuk ile hemşire, aile ve bakım ortamı arasında güvene dayalı bir ilişki kurulmasına da katkı sağlar. Pediatri hemşiresi; çocuğun gelişimsel düzeyini, kültürel özelliklerini ve psikososyal gereksinimlerini göz önünde bulundurarak ağrıyı bütüncül bir yaklaşımla ele alır. Böylece hem çocuğun konforunu artırır hem de kanıta dayalı hemşirelik uygulamalarıyla bakım kalitesini güçlendirir.
Pain management in children is one of the most fundamental and frequently encountered areas of pediatric nursing care. Pediatric nurses consider pain in children not only as a physiological symptom but also as a multidimensional phenomenon closely related to the child’s developmental level, cognitive capacity, emotional state, and social environment. Each developmental stage differs in the child’s response to pain, expression of pain, and coping strategies. Therefore, pediatric nurses develop individualized care plans by using pain assessment tools specific to each age group.
Non-pharmacological methods such as breastfeeding for soothing, kangaroo care, music therapy, play, touch, distraction, and environmental regulation stand out due to their effectiveness and lack of adverse effects. These methods not only help relieve pain but also contribute to establishing a trust-based relationship among the child, nurse, family, and care environment.
By considering the child’s developmental level, cultural characteristics, and psychosocial needs, the pediatric nurse addresses pain through a holistic approach. In doing so, the nurse enhances the child’s comfort and strengthens the quality of care through evidence-based nursing practices.
Referanslar
Altuntaş, D., & Efe, E. (2022). Çocuklarda ağrı yönetiminde müzik: Lisansüstü tezler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi, 5(2), 234–242. https://doi.org/10.38108/ouhcd.929799
Aydın, B., & Bektaş, M. (2024). Pediatrik ağrıya yaklaşım. Ankara: Nobel Tıp Kitabevi.
Büyükgönenç, L., & Törüner, E. (2012). Çocuk sağlığı: Temel hemşirelik yaklaşımları. Ankara: Gökçe Ofset.
Dağoğlu, T., & Ovalı, F. (2008). Neonatoloji. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi.
Gomella, T. L. (2012). Neonatoloji (6. baskı, A. Çoban & Z. İnce, çev.). İstanbul: İstanbul Tıp Kitabevi.
Hockenberry, J. M., & Wilson, D. (2011). Wong’s nursing care of infants and children (9. baskı, s. 315). St. Louis, MO: Elsevier Health Sciences.
International Association for the Study of Pain. (2025). IASP terminology. https://www.iasp-pain.org/resources/terminology/
Karakuş Türker, T. (2024). Kan alma sırasında 3–6 yaş çocuklara akvaryum balıkları izletmenin fizyolojik parametreler, ağrı ve anksiyeteye etkisi [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü]. Danışman: Prof. Dr. Suzan Yıldız.
Karcz, M., Abd-Elsayed, A., Chakravarthy, K., Aman, M. M., Strand, N., Malinowski, M. N., … Deer, T. (2024). Pathophysiology of pain and mechanisms of neuromodulation: A narrative review (A Neuron Project). Journal of Pain Research, 17, 3757–3790. https://doi.org/10.2147/JPR.S475351
Keskin, E., Buldur, E., & Bal Yılmaz, H. (2021). Pediatrik hastalarda ağrı yönetiminde sanal gerçeklik uygulamalarının etkinliği: Sistematik derleme. Güncel Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 1(3), 96–106.
Ovalı, F. (2008). Yenidoğanda ağrının önlenmesi. In T. Dağoğlu & G. Görak (Eds.), Temel neonatoloji ve hemşirelik ilkeleri (2. baskı, s. 725–732). İstanbul: Nobel Tıp Kitabevi.
Woolf, C. J. (2011). Central sensitization: Implications for the diagnosis and treatment of pain. Pain, 152(3 Suppl), S2–S15. https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.09.030
Xu, C., Yu, Y., Li, Y., Zhao, L., Liu, R., Zhang, J., et al. (2024). Pain perception: A complex physiological process involving multiple systems. Signal Transduction and Targeted Therapy, 9(1), 68. https://doi.org/10.1038/s41392-024-01845-w
