Çocukluk Çağı Obezitesinde Pediatri Hemşireliği Yaklaşımları: Pender’in Sağlığı Geliştirme Modeli
Özet
Referanslar
WHO. Obesity and overweight. World Health Organization; 2025. Erişim Tarihi: 12.08.2025. Erişim Adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight
Oudat, Q., Messiah, S. E., & Ghoneum, A. D. A multi-level approach to childhood obesity prevention and management: Lessons from Japan and the United States. Nutrients. MDPI; 2025; 17(5): 838. doi:10.3390/nu17050838
Lister, N. B., Baur, L. A., Felix, J. F., Hill, A. J., Marcus, C., Reinehr, T., Summerbell, C., & Wabitsch, M. Child and adolescent obesity. Nature Reviews Disease Primers. Springer Nature; 2023; 9(1): 24. doi:10.1038/s41572-023-00435-4
Firman, N., Wilk, M., Harper, G., & Dezateux, C. Are children with obesity at school entry more likely to have a diagnosis of a musculoskeletal condition? Findings from a systematic review. BMJ Paediatrics Open. BMJ Publishing; 2022; 6(1): e001528. doi:10.1136/bmjpo-2022-001528
Delikan, E., & Pedük, K. Çocukluk çağı obezitesinin ağız ve diş sağlığına etkisi. In: Altay, A. N. (ed). Özel sağlık bakımı gerektiren çocuklarda ağız ve diş sağlığı ve tedavi seçenekleri. Türkiye Klinikleri; 2022; 1. Baskı: 63–66.
Rupp, K., & McCoy, S. M. Bullying perpetration and victimization among adolescents with overweight and obesity in a nationally representative sample. Childhood Obesity. 2019; 15(5). doi:10.1089/chi.2018.0233
Aguilar-Cordero, M. J., León Ríos, X. A., Rojas-Carvajal, A. M., Latorre-García, J., Expósito-Ruiz, M., & Sánchez-López, A. M. Effects of physical activity on quality of life in overweight and obese children. Nutricion Hospitalaria. 2021; 38(4): 736–741. doi:10.20960/nh.03373
T.C. Sağlık Bakanlığı, T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. Türkiye çocukluk çağı obezite araştırması. T.C. Sağlık Bakanlığı; 2022. Erişim Tarihi: 18.08.2025. Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/saglikli-beslenme-ve-hareketli-hayatdb/Dokumanlar/Kitaplar/Turkiye_Cocukluk_Cagi_Obezite_Arastirmasi_2022.pdf
T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye obezite ile mücadele ve fiziksel aktivite eylem planı 2025–2028. T.C. Sağlık Bakanlığı; 2025. Erişim Tarihi: 18.08.2025. Erişim Adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/media/attachments/2025/06/17/turkiye-obezite-ile-mucadele-ve-fiziksel-aktivite-eylem-plani-2025-2028-13.05.2025-yayin-numaralari-eklenmis.pdf
World Obesity Federation. World Obesity Atlas 2024. World Obesity Federation; 2024. Erişim Tarihi: 18.08.2025. Erişim Adresi: https://www.worldobesity.org/news/world-obesity-atlas-2024
Whitehead, L., Kabdebo, I., Dunham, M., Quinn, R., Hummelshoj, J., George, C., & Denney-Wilson, E. The effectiveness of nurse-led interventions to prevent childhood and adolescent overweight and obesity: A systematic review of randomised trials. Journal of Advanced Nursing. Wiley; 2021; 77(12): 4612–4631. doi:10.1111/jan.14928
Flynn, A. C., Suleiman, F., Windsor-Aubrey, H., Wolfe, I., O'Keeffe, M., Poston, L., & Dalrymple, K. V. Preventing and treating childhood overweight and obesity in children up to 5 years old: A systematic review by intervention setting. Maternal & Child Nutrition. Wiley; 2022; 18(3): e13354. doi:10.1111/mcn.13354
Bhakare, S. S. Role of nurses in promoting child health. International Journal of Nursing Research. 2025; 32–35.
T.C. Sağlık Bakanlığı. Hemşirelik yönetmeliğinde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik. T.C. Sağlık Bakanlığı; 2010. Erişim Tarihi: 18.08.2025. Erişim Adresi: https://www.hemed.org.tr/dosyalar/pdf/yasa-ve-yonetmelikler/Hemsirelik_Yonetmeligi_19_Nisan_2011.pdf
Enö Persson, J., Leo Swenne, C., von Essen, L., Bohman, B., Rasmussen, F., & Ghaderi, A. Experiences of nurses and coordinators in a childhood obesity prevention trial based on motivational interviewing within Swedish child health services. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being. Taylor & Francis; 2022; 17(1): 2096123. doi:10.1080/17482631.2022.2096123
Schroeder, K., Travers, J., & Smaldone, A. Are school nurses an overlooked resource in reducing childhood obesity? A systematic review and meta-analysis. Journal of School Health. Wiley; 2016; 86(5): 309–321. doi:10.1111/josh.12386
Çarıkçı, F. Kistik fibrozisli çocuk hastalarda hemşirelik bakımı: Pender’in sağlığı geliştirme modeli. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2024; 7(2): 209–217. doi:10.54189/hbd.1327629
Büyükbaş, Z. Okul hemşiresinin sağlığı geliştirme modeli temelli çocukluk obesitesini önlemeye yönelik uygulamaları, öz etkililik düzeyleri, algıladıkları yarar ve engeller. Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2019.
Jalali, A., Ziapour, A., Ezzati, E., Kazemi, S., & Kazeminia, M. The impact of training based on the Pender Health Promotion Model on self-efficacy: A systematic review and meta-analysis. American Journal of Health Promotion. SAGE; 2024; 38(7): 918–929.
Byra, S., Zubrzycka, R., & Wójtowicz, P. Positive orientation and posttraumatic growth in mothers of children with cystic fibrosis – mediating role of coping strategies. Journal of Pediatric Nursing. Elsevier; 2021; 57: e1–e8.
Eren Fidancı, B., Akbayrak, N., & Arslan, F. Assessment of a Health Promotion Model on obese Turkish children. Journal of Nursing Research – JNR. Wolters Kluwer; 2017; 25(6): 436–446. doi:10.1097/JNR.0000000000000238
Hagman, G. Nurses’ role and approaches in preventing childhood obesity: A systematic literature review. Bachelor’s thesis. Novia University of Applied Sciences; 2024.
