Kafes Yorgunluğu
Özet
Kafes yorgunluğu, kafes sisteminde barındırılan yumurta tavuklarında yumurta veriminin yüksek olduğu pik dönemde görülen bir rahatsızlıktır. Kafes yorgunluğunun birincil nedeninin, genellikle pik verim döneminde yüksek kalsiyum ihtiyacından dolayı rasyonla alınan kalsiyumun yetersiz olması ve vücuttaki kalsiyum depolarının tükenmesi olduğu düşünülmektedir. Durum ayrıca üretim aşamasında kalsiyum emilimini veya kemik kalsifikasyonunu bozan metabolik bir arazdan da kaynaklanabilmektedir. Kafes yorgunluğundan etkilenen hayvanlarda, bacak zayıflığı, omurga kırıkları, felç ve bazen ani ölüm gibi değişken klinik belirtiler görülür. Etkilenen tavuklar genellikle kafeste yan yatmış halde kalırlar. Kafes yorgunluğunun önlenmesi çoklu bir yaklaşım gerektirdiğinden tavuğun gelişim aşamasından yumurta verimine başlayacağı döneme kadar ki süreçlerin iyi yönetilmesi önemlidir. Özellikle hayvanların cinsi olgunluğa ulaşmaları yanında yeterli canlı ağırlığa ulaşmaları ve sonrasında yumurta verim dönemine geçmeleri kritik aşamalardan birisidir. Hedeflenen canlı ağırlığa ulaşan hayvanlarda iskelet gelişimi istenilen seviyede olduğunda yumurta verim döneminde kemiğin kalsiyum sağlama yeteneği artmaktadır. İskelet sistemi iyi gelişmiş ve uygun besin madde içeriğine sahip rasyonlarla beslenen hayvanlarda kafes yorgunluğu vakalarına daha az rastlanmaktadır. Yumurtlama dönemi öncesi ve yumurtlama döneminde hayvanın kalsiyum ihtiyaçlarının yeterli şekilde karşılanması, rasyonda uygun kalsiyum kaynaklarının kullanımı, ince bağırsaktan kalsiyum absorpsiyonunu düşüren ve artıran faktörlerin göz ardı edilmemesi, aydınlatma, sıcaklık stresi ve yerleşim sıklığı gibi yönetim uygulamaları, hastalık, metabolik ve fizyolojik bazı durumlar yumurta tavuklarında kafes yorgunluğunun önlenmesinde önem arz eden faktörlerdir.
Referanslar
Couch JR. Cage layer fatigue. Feed Age. 1955; 5:55–57.
Urist MR, Deutsch NM. Osteoporosis in the laying hen. Endocrinology. 1960;66:377–391.
Zhao SC, Teng XQ, Xu DL, et al. Influences of low level of dietary calcium on bone characters in laying hens. Poult Science. 2020;99(12):7084–7091. doi:10.1016/j.psj.2020.08.057.
Wilson S, Hughes BO, Appleby MC, et al. Effects of perches on trabecular bone volume in laying hens. Research Veterinary Science. 1993; 54:207–211.
Olgun O, Aygun A. Nutritional factors affecting the breaking strength of bone in laying hens. World’s Poultry Science Journal. 2016; 72(4):821–832. doi:10.1017/S0043933916000696.
Leeson S, Summers JD. Commercial poultry nutrition. Nottingham: Nottingham University Press; 2009.
Pottgüter R. Feeding laying hens to 100 weeks of age. Lohmann Information 2016; 50:18–21.
Wilson S, Thorp BH. Estrogen and cancellous bone loss in the fowl. Calcified Tissue International. 1998; 62:506–511.
Cransberg PH, Parkinson GB, Wilson SS, et al. Sequential studies of skeletal calcium reserves and structural bone volume in a commercial layer flock. British Poultry Science. 2001; 42:260–265.
Fu Y, Wang J, Schroyen M, et al. Effects of rearing systems on the eggshell quality, bone parameters and expression of genes related to bone remodeling in aged laying hens. Frontiers in Physiology. 2022; 13:962330. doi:10.3389/fphys.2022.962330.
Elaroussi MA, Forte LR, Eber SL, et al. Calcium homeostasis in the laying hen. 1. Age and dietary calcium effects. Poultry Science. 1994; 73:1581–1589.
Webster AB. Welfare implications of avian osteoporosis. Poultry Science. 2004; 83(2):184–192.
Swiatkiewicz S, Arczewska-Wlosek A, Jozefiak D. Bone quality, selected blood variables and mineral retention in laying hens fed with different dietary concentrations and sources of calcium. Livestock Science. 2015; 181:194–199.
Kim WK, Bloomfield SA, Sugiyama T, et al. Concepts and methods for understanding bone metabolism in laying hens. World’s Poultry Science Journal. 2012; 68:71–82.
Clunies M, Etches RJ, Fair C, et al. Blood, intestinal and skeletal calcium dynamics during egg formation. Canadian Journal Animal Science. 1993; 73:517–532. doi:10.4141/cjas93-056.
Gautron J, Stapane L, Le Roy N, et al. Avian eggshell biomineralization: an update on its structure, mineralogy and protein tool kit. BMC Molecular and Cell Biology. 2021; 22:11. doi:10.1186/s12860-021-00350-0.
Nys Y, Le Roy N. Calcium homeostasis and eggshell biomineralization in female chicken. In: Feldman D, editor. Vitamin D. 4th ed. Cambridge: Academic Press; 2018. p. 361–82.
Dake CG, Sugiyama T, Gay C. The role of hormones in the regulation of bone turnover and eggshell calcification. In: Scanes CG, editor. Sturkie’s Avian Physiology. 6th ed. Elsevier; 2015. p. 576–603.
Van de Velde JP, Vermeiden JP, Touw JJA, et al. Changes in activity of chicken medullary bone cell populations in relation to the egg-laying cycle. Metabolic Bone Disease and Related Reserach. 1984; 5(4):191–193.
Whitehead CC, Fleming RH. Osteoporosis in cage layers. Poultry Science. 2000; 79:1033–1041.
Veterinaria Digital. Physiology of bone and calcium in laying hens [Internet]. [cited 2025 Nov 10]. Available from: https://www.veterinariadigital.com/en/articulos/physiology-of-bone-and-calcium-in-laying-hens/
Hendrix Genetics. Understanding cage layer fatigue and calcium deficiency in your birds [Internet]. 2019 [cited 2025 Nov 10]. Available from: https://layinghens.hendrix-genetics.com/en/articles/understanding-cage-layer-fatigue-and-calcium-deficiency-your-birds/
Hy-Line Technical Update. Understanding the role of the skeleton in egg production [Internet]. [cited 2025 Nov 10]. Available from: https://www.hyline.com/Upload/Resources/TU%20SKELETON%20ENG.pdf
