Pulmoner Disfonskiyonda Kanıta Dayalı Değerlendirme Prensipleri
Özet
Pulmoner hastalıklara bağlı maluliyet değerlendirmesi, bireyin solunum fonksiyonlarındaki kaybı ve bu kaybın günlük yaşam aktiviteleri ile iş gücü üzerindeki etkisini objektif ölçütlerle belirlemeyi amaçlar. Bu değerlendirme, yalnızca tıbbi bir süreç değil; aynı zamanda bireyin sosyal haklara erişimini etkileyen önemli bir idari ve hukuki süreçtir. Tanı ve değerlendirme aşamasında kapsamlı klinik muayene, semptom analizi, solunum fonksiyon testleri, arter kan gazı ölçümleri, görüntüleme yöntemleri ve egzersiz testleri birlikte kullanılır. Bu testler, bireyin fonksiyonel kapasitesini ve hastalığın ciddiyetini ortaya koymada yol gösterici rol oynar. Maluliyet oranları, solunum yetmezliğinin şiddeti, fiziksel kısıtlılık düzeyi ve hastanın tedaviye verdiği yanıt dikkate alınarak hesaplanır. Elde edilen sonuçlar, sosyal güvenlik sistemleri kapsamında bireyin uygun destek ve haklara ulaşmasını sağlamada kritik bir işlev görür. Bu bölümde, pulmoner hastalıklara bağlı maluliyetin değerlendirilme ilkeleri, ölçüm araçları ve karar kriterleri güncel bilimsel rehberler ve ulusal mevzuat çerçevesinde ele alınmaktadır.
Referanslar
O'Young B, Gosney J, Ahn C. The Concept and Epidemiology of Disability. Phys Med Rehabil Clin N Am. 2019, Cilt 30(4):697-707. doi: 10.1016/j.pmr.2019.07.012
Ruiz Manzano J, Alfageme Michavila I, Chiner Vives E, et al. Evaluating respiratory patient disability. Arch Bronconeumol. 2012, Cilt 48(8):290-5. doi: 10.1016/j.arbres.2011.12.005
Richards JB. Calculated decisions: mMRC (Modified Medical Research Council) Dyspnea Scale. Emerg Med Pract. 2017, Cilt 25;19(Suppl 10):1-2.
Sunjaya A, Poulos L, Reddel H et al. Qualitative validation of the modified Medical Research Council (mMRC) dyspnoea scale as a patient-reported measure of breathlessness severity. Respir Med. 2022, Cilt 203:106984. doi: 10.1016/j.rmed.2022.106984
Halldin CN, Petsonk EL, Laney AS. Validation of the international labour office digitized standard images for recognition and classification of radiographs of pneumoconiosis. Acad Radiol. 2014, Cilt 21(3):305-11. doi: 10.1016/j.acra.2013.11.019
Graham BL, Steenbruggen I, Miller MR et al. Standardization of Spirometry 2019 Update. An Official American Thoracic Society and European Respiratory Society Technical Statement. Am J Respir Crit Care Med. 2019, Cilt 15;200(8):e70-e88. doi: 10.1164/rccm.201908-1590ST
Graham BL, Brusasco V, Burgos F et al. 2017 ERS/ATS standards for single-breath carbon monoxide uptake in the lung. Eur Respir J. 2017 , Cilt 3;49(1):1600016. doi: 10.1183/13993003.00016-2016
Dukić L, Kopčinović LM, Dorotić A, et al. Blood gas testing and related measurements: National recommendations on behalf of the Croatian Society of Medical Biochemistry and Laboratory Medicine. Biochem Med (Zagreb). 2016, Cilt 15;26(3):318-336. doi: 10.11613/BM.2016.036
Herdy AH, Ritt LE, Stein R et al. Cardiopulmonary Exercise Test: Background, Applicability and Interpretation. Arq Bras Cardiol. 2016, Cilt 107(5):467-481. doi: 10.5935/abc.20160171
Stickland MK, Neder JA, Guenette JA, et al. Using Cardiopulmonary Exercise Testing to Understand Dyspnea and Exercise Intolerance in Respiratory Disease. Chest. 2022, Cilt 161(6):1505-1516. doi: 10.1016/j.chest.2022.01.021
Radtke T, Crook S, Kaltsakas G et al. ERS statement on standardisation of cardiopulmonary exercise testing in chronic lung diseases. Eur Respir Rev. 2019, Cilt 18;28(154):180101. doi: 10.1183/16000617.0101-2018
Sosyal Güvenlik Kurumu. Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği. Mali mevzuat Kamu Tasnifli Veri Tabanı. [Çevrimiçi] https://malimevzuat.com.tr/maluliyet-ve-calisma-gucu-kaybi-tespiti-islemleri-yonetmeligi-28-09-2021/.
Muszyńska-Graca M, Dąbkowska B, Brewczyński PZ. Guidelines for the use of the International Classification of Radiographs of Pneumoconioses of the International Labour Office (ILO): Substantial changes in the currrent edition. Med Pr. 2016, Cilt 22;67(6):833-837. doi: 10.13075/mp.5893.00493
Lee WJ, Choi BS, Kim SJ et al. Development of standard digital images for pneumoconiosis. J Korean Med Sci. 2011, Cilt 26(11):1403-8. doi: 10.3346/jkms.2011.26.11.1403
Ergün D, Ergün R, Ozdemir C, et al. Pneumoconiosis and respiratory problems in dental laboratory technicians: analysis of 893 dental technicians. Int J Occup Med Environ Health. 2014 Oct;27(5):785-96. doi: 10.2478/s13382-014-0301-9.
