Diastazis Rekti’de Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
Özet
Diastazis rekti abdominis (DRA), linea alba’nın genişlemesine bağlı olarak rektus abdominis kaslarının orta hattan ayrılmasıyla ortaya çıkan, özellikle gebelik ve postpartum dönemde sık görülen bir durumdur. Hormonal değişiklikler, büyüyen uterusun yarattığı mekanik stres, abdominal duvarın gerilmesi ve bağ dokusu zayıflığı DRA gelişiminde temel faktörlerdir. Kadınlarda daha yaygın olmakla birlikte erkeklerde ve çocuklarda da görülebilir; obezite, ağır kaldırma, kronik öksürük ve visseral yağlanma gibi durumlar da risk faktörleri arasındadır. DRA yalnızca kozmetik bir problem olmayıp abdominal duvar stabilitesinin azalması, gövde kontrolünde bozulma, bel ve pelvik ağrı, pelvik taban disfonksiyonları ve yaşam kalitesinde düşüş ile ilişkili olabilir. Tanıda ultrasonografi altın standart olarak kabul edilir; palpasyon, dijital kaliper ve fonksiyonel değerlendirmelerle birlikte inter-rektus mesafe ve linea alba özellikleri belirlenir. Tedavide temel yaklaşım fizyoterapi ve egzersizdir. Transversus abdominis aktivasyonu, solunum kontrolü, pelvik taban eğitimi, hipopresif egzersizler, Pilates, manuel terapi, kinezyolojik bantlama ve NMES gibi yöntemler kullanılmaktadır. Türkiye’de geliştirilen Denizoğlu Metodu, motor kontrol temelli progresif yapısıyla DRA rehabilitasyonunda etkili bir yaklaşım olarak sunulmaktadır. Cerrahi ise yalnızca egzersiz tedavilerinin başarılı olmadığı şiddetli ve ilerleyici durumlarda, eşlik eden herni varlığında düşünülmektedir.
Referanslar
Sperstad JB, Tennfjord MK, Hilde G, Ellström-Engh M, Bø K. Diastasis recti abdominis during pregnancy and 12 months after childbirth: prevalence, risk factors and report of lumbopelvic pain. Br J Sports Med. 2016;50(17):1092-6.
Cardaillac C, Vieillefosse S, Oppenheimer A, Joueidi Y, Thubert T, Deffieux X. Diastasis of the rectus abdominis muscles in postpartum: Concordance of patient and clinician evaluations, prevalence, associated pelvic floor symptoms and quality of life. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2020;252:228-32.
Reinpold W, Köckerling F, Bittner R, Conze J, Fortelny R, Koch A, et al. Classification of rectus diastasis—a proposal by the German Hernia Society (DHG) and the International Endohernia Society (IEHS). Frontiers in surgery. 2019;6:1.
Köhler G, Luketina RR, Emmanuel K. Sutured repair of primary small umbilical and epigastric hernias: concomitant rectus diastasis is a significant risk factor for recurrence. World journal of surgery. 2015;39(1):121-6.
Cavalli M, Aiolfi A, Bruni PG, Manfredini L, Lombardo F, Bonfanti MT, et al. Prevalence and risk factors for diastasis recti abdominis: a review and proposal of a new anatomical variation. Hernia. 2021;25(4):883-90.
Benjamin DR, Frawley HC, Shields N, Peiris CL, van de Water ATM, Bruder AM, et al. Conservative interventions may have little effect on reducing diastasis of the rectus abdominis in postnatal women - A systematic review and meta-analysis. Physiotherapy. 2023;119:54-71.
Parker MA, Millar LA, Dugan SA. Diastasis rectus abdominis and lumbo-pelvic pain and dysfunction-are they related? The Journal of Women's & Pelvic Health Physical Therapy. 2009;33(2):15-22.
Spitznagle TM, Leong FC, Van Dillen LR. Prevalence of diastasis recti abdominis in a urogynecological patient population. International urogynecology journal. 2007;18:321-8.
Candido G, Lo T, Janssen P. Risk factors for diastasis of the recti abdominis. Journal-association of chartered physiotherapists in womens health. 2005;97:49.
Noble E. Essential exercises for the childbearing year: a guide to health and comfort before and after your baby is born. (No Title). 1995.
Veríssimo P, Nahas FX, Barbosa MV, de Carvalho Gomes HF, Ferreira LM. Is it possible to repair diastasis recti and shorten the aponeurosis at the same time? Aesthetic Plast Surg. 2014;38(2):379-86.
Emanuelsson P, Gunnarsson U, Strigård K, Stark B. Early complications, pain, and quality of life after reconstructive surgery for abdominal rectus muscle diastasis: a 3-month follow-up. Journal of plastic, reconstructive & aesthetic surgery. 2014;67(8):1082-8.
Michalska A, Rokita W, Wolder D, Pogorzelska J, Kaczmarczyk K. Diastasis recti abdominis - a review of treatment methods. Ginekol Pol. 2018;89(2):97-101.
Jessen ML, Öberg S, Rosenberg J. Treatment Options for Abdominal Rectus Diastasis. Frontiers in Surgery. 2019;Volume 6 - 2019.
Skoura A, Billis E, Papanikolaou DT, Xergia S, Tsarbou C, Tsekoura M, et al. Diastasis Recti Abdominis Rehabilitation in the Postpartum Period: A Scoping Review of Current Clinical Practice. Int Urogynecol J. 2024;35(3):491-520.
Boissonnault JS, Blaschak MJ. Incidence of Diastasis Recti Abdominis During the Childbearing Year. Physical Therapy. 1988;68(7):1082-6.
Da Mota PGF, Pascoal AGBA, Carita AIAD, Bø K. Prevalence and risk factors of diastasis recti abdominis from late pregnancy to 6 months postpartum, and relationship with lumbo-pelvic pain. Manual therapy. 2015;20(1):200-5.
Nienhuijs S, Wijgers R, Schipper E, Reilingh TdV, Wegdam J. Rectus diastasis in males: a narrative review. Hernia. 2025;29(1):212.
Doubkova L, Andel R, Palascakova-Springrova I, Kolar P, Kriz J, Kobesova A. Diastasis of rectus abdominis muscles in low back pain patients. Journal of back and musculoskeletal rehabilitation. 2018;31(1):107-12.
Corvino A, Rosa D, Sbordone C, Nunziata A, Corvino F, Varelli C, et al. Diastasis of rectus abdominis muscles: patterns of anatomical variation as demonstrated by ultrasound. Pol J Radiol. 2019;84:e542-e8.
Hernández-Granados P. Principles of rectus diastasis classification and treatment. Hernia. 2025;29(1):1-8.
Mota P, Pascoal A, Bø K. Diastasis Recti Abdominis in Pregnancy and Postpartum Period. Risk Factors, Functional Implications and Resolution. Current Women's Health Reviews. 2015;11.
Akram J, Matzen SH. Rectus abdominis diastasis. J Plast Surg Hand Surg. 2014;48(3):163-9.
Liang P, Liang M, Shi S, Liu Y, Xiong R. Rehabilitation programme including EMG-biofeedback- assisted pelvic floor muscle training for rectus diastasis after childbirth: a randomised controlled trial. Physiotherapy. 2022;117:16-21.
Sułkowski L, Matyja A, Osuch C, Matyja M. Diastasis recti abdominis (DRA): review of risk factors, diagnostic methods, conservative and surgical treatment. CEOG. 2022;49(5).
Beamish N, Green N, Nieuwold E, McLean L. Differences in linea alba stiffness and linea alba distortion between women with and without diastasis recti abdominis: the impact of measurement site and task. journal of orthopaedic & sports physical therapy. 2019;49(9):656-65.
Du Y, Huang M, Wang S, Yang L, Lin Y, Yu W, et al. Diastasis recti abdominis: A comprehensive review. Hernia. 2025;29(1):222.
Madle K, Svoboda P, Stribrny M, Novak J, Kolar P, Busch A, et al. Abdominal wall tension increases using Dynamic Neuromuscular Stabilization principles in different postural positions. Musculoskelet Sci Pract. 2022;62:102655.
Szczygieł E, Blaut J, Zielonka-Pycka K, Tomaszewski K, Golec J, Czechowska D, et al. The Impact of Deep Muscle Training on the Quality of Posture and Breathing. J Mot Behav. 2018;50(2):219-27.
Akbayrak T, Akarcalı İ, Çıtak İ, Kara F. Relations of Diastasis Recti Abdominis, Rectus Abdominus Muscle Strength and Low Back Pain in Pregnancy. Journal of Clinical Obstetrics & Gynecology. 2001;11(4):1300-0306.
Kang M-H, Lee D-K, Kim J-S, Oh J-S. Effects of the abdominal draw-in maneuver on transversus abdominis thickness, electromyography activity of the trunk muscles, and kinematics of the lumbo-pelvic-hip complex during L & L tasks. Isokinetics and Exercise Science. 2020;28(1):19-26.
Turan Z, Özyemişçi-Taşkıran Ö. The effect of activation of thoracolumbar fascia on the thickness of abdominal muscles: An ultrasonographic study. Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation. 2022;68(2):169.
Bracale U, Stabilini C, Cavallaro G, Pecchini F, Sarno G, Agresta F, et al. The Italian national consensus conference on the diagnosis and treatment of Rectus Abdominis diastasis in Post-gravidic Women. Hernia. 2025;29(1):213.
Keshwani N, Mathur S, McLean L. Validity of Inter-rectus Distance Measurement in Postpartum Women Using Extended Field-of-View Ultrasound Imaging Techniques. J Orthop Sports Phys Ther. 2015;45(10):808-13.
Mota P, Pascoal AG, Sancho F, Bø K. Test-retest and intrarater reliability of 2-dimensional ultrasound measurements of distance between rectus abdominis in women. J Orthop Sports Phys Ther. 2012;42(11):940-6.
van de Water AT, Benjamin DR. Measurement methods to assess diastasis of the rectus abdominis muscle (DRAM): A systematic review of their measurement properties and meta-analytic reliability generalisation. Man Ther. 2016;21:41-53.
Benjamin DR, Frawley HC, Shields N, van de Water ATM, Taylor NF. Relationship between diastasis of the rectus abdominis muscle (DRAM) and musculoskeletal dysfunctions, pain and quality of life: a systematic review. Physiotherapy. 2019;105(1):24-34.
Spitznagle TM, Leong FC, Van Dillen LR. Prevalence of diastasis recti abdominis in a urogynecological patient population. International Urogynecology Journal. 2007;18(3):321-8.
Liang P, Liang M, Shi S, Liu Y, Xiong R. Rehabilitation programme including EMG-biofeedback-assisted pelvic floor muscle training for rectus diastasis after childbirth: a randomised controlled trial. Physiotherapy. 2022;117:16-21.
Manetti G, Lolli MG, Belloni E, Nigri G. A new minimally invasive technique for the repair of diastasis recti: a pilot study. Surgical Endoscopy. 2021;35:4028-34.
Qu E, Wu J, Zhang M, Wu L, Zhang T, Xu J, et al. The ultrasound diagnostic criteria for diastasis recti and its correlation with pelvic floor dysfunction in early postpartum women. Quantitative Imaging in Medicine and Surgery. 2021;11(2):706.
Chiarello CM, McAuley JA. Concurrent validity of calipers and ultrasound imaging to measure interrecti distance. J Orthop Sports Phys Ther. 2013;43(7):495-503.
Belo M, Melo A, Delgado A, Costa A, Anísio V, Lemos A. The Digital Caliper's Interrater Reliability in Measuring the Interrecti Distance and Its Accuracy in Diagnosing the Diastasis of Rectus Abdominis Muscle in the Third Trimester of Pregnancy. J Chiropr Med. 2020;19(2):136-44.
Petronilla OC, Uruchi EA, Francis EC, Linda UC. Assessment of diastasis recti abdominis: Clinimetric properties of four measuring instruments. Int J Health Sci (Qassim). 2023;17(6):6-14.
Lee D, Hodges PW. Behavior of the Linea Alba During a Curl-up Task in Diastasis Rectus Abdominis: An Observational Study. J Orthop Sports Phys Ther. 2016;46(7):580-9.
Denizoglu Kulli H, Gurses HN. Relationship between inter-recti distance, abdominal muscle endurance, pelvic floor functions, respiratory muscle strength, and postural control in women with diastasis recti abdominis. European Journal of Obstetrics & Gynecology and Reproductive Biology. 2022;279:40-4.
Keshwani N, Mathur S, McLean L. Relationship Between Interrectus Distance and Symptom Severity in Women With Diastasis Recti Abdominis in the Early Postpartum Period. Phys Ther. 2018;98(3):182-90.
Hills NF, Graham RB, McLean L. Comparison of Trunk Muscle Function Between Women With and Without Diastasis Recti Abdominis at 1 Year Postpartum. Phys Ther. 2018;98(10):891-901.
Soleimanzadeh E, Adigozali H, Salehi-Pourmehr H, Ghanavati T, Ghaderi F. Physiotherapy Interventions and Assessment Methods for Diastasis Recti Abdominis in Postpartum Women: A Systematic Review Protocol. Muscles, Ligaments & Tendons Journal (MLTJ). 2023;13(3).
Benjamin DR, Frawley HC, Shields N, Peiris CL, van de Water ATM, Bruder AM, et al. Conservative interventions may have little effect on reducing diastasis of the rectus abdominis in postnatal women – A systematic review and meta-analysis. Physiotherapy. 2023;119:54-71.
Gluppe SL, Hilde G, Tennfjord MK, Engh ME, Bø K. Effect of a Postpartum Training Program on the Prevalence of Diastasis Recti Abdominis in Postpartum Primiparous Women: A Randomized Controlled Trial. Phys Ther. 2018;98(4):260-8.
Hernández Rovira E, Rebullido TR, Cañabate D, Torrents Martí C. What Is Known from the Existing Literature about Hypopressive Exercise? A PAGER-Compliant Scoping Review. Journal of Integrative and Complementary Medicine. 2024;30(10):913-24.
Castro KRd, Oliveira WCd, Lourenço LK. Effects of Pilates method on abdominal diastasis after pregnancy. 2021.
Soto-González M, Da Cuña-Carrera I, Lantarón-Caeiro EM, Pascoal AG. Effect of hypopressive and conventional abdominal exercises on postpartum diastasis recti: A randomized controlled trial. PloS one. 2024;19(12):e0314274.
Ramírez-Jiménez M, Alburquerque-Sendín F, Garrido-Castro JL, Rodrigues-de-Souza D. Effects of hypopressive exercises on post-partum abdominal diastasis, trunk circumference, and mechanical properties of abdominopelvic tissues: a case series. Physiotherapy theory and practice. 2023;39(1):49-60.
DJIVOH YS, Gbaguidi H, Fanakpo E, Koura S, Kpadonou T, DE JAEGER D. Acute effect of an abdominal exercise combining diaphragmatic aspiration and curl-up on the interrecti distance: A cross sectional study in postpartum women. Journal of Rehabilitation Research and Practice. 2022;3(1):52-8.
Denizoglu Kulli H BM, Ozcelik M . A New Progressive Motor-Control-Based Exercise Approach for Women with Diastasis Recti Abdominis: The Denizoglu Method. hernia. 2025:1-8.
Kaya AK, Menek MY. Comparison of the efficiency of core stabilization exercises and abdominal corset in the treatment of postpartum diastasis recti abdominis. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2023;285:24-30.
Ptaszkowska L, Gorecka J, Paprocka-Borowicz M, Walewicz K, Jarzab S, Majewska-Pulsakowska M, et al. Immediate Effects of Kinesio Taping on Rectus Abdominis Diastasis in Postpartum Women-Preliminary Report. J Clin Med. 2021;10(21).
Pawar PA, Yeole UL, Navale M, Patil K. Effect of kinesiotaping on diastasis recti in post-partum women. Indian Journal of Public Health Research & Development. 2020;11(6):692-7.
Salekzamani Y, Moradian M, Eftekharsadat B, Mirghafourvand M, Hasanpour S, Asghari KM, et al. The Effect of Kinesio Taping on Diastasis Rectus Abdominal in Postpartum: A Systematic Review and Meta-analysis. Current Womens Health Reviews. 2025;21(5):E15734048319390.
Mahmoud Mohamed Mahmoud N, Emile Gohar I, Moustafa Ashour Elkhatib H. Effect of Kinesio Taping on Diastasis Recti and Body Image Concerns among Postpartum Women. Egyptian Journal of Health Care. 2023;14(3):1240-53.
KULLİ HD, ALPAY K. Acute Effects of Kinesio Taping on Women with Diastasis Recti Abdominis. Archives of Health Science and Research. 2023;10(1):26-9.
Kamel DM, Yousif AM. Neuromuscular Electrical Stimulation and Strength Recovery of Postnatal Diastasis Recti Abdominis Muscles. Ann Rehabil Med. 2017;41(3):465-74.
Zhu J, Dong B, Liu S. Comparative effectiveness of rehabilitation therapies for diastasis recti abdominis: A systematic review and Bayesian network meta-analysis. Int J Gynaecol Obstet. 2025.
Chen Y, Sun XY, Qian C, Zhang XX, Zhou YJ, Zhang HY, et al. Therapeutic effect of manual massage on early postpartum rectus abdominis separation and postpartum depression. World J Psychiatry. 2024;14(5):678-85.
Liu Y, Zhu Y, Jiang L, Lu C, Xiao L, Wang T, et al. Efficacy of electro-acupuncture in postpartum with diastasis recti abdominis: A randomized controlled clinical trial. Front Public Health. 2022;10:1003361.
Hickey F, Finch J, Khanna A. A systematic review on the outcomes of correction of diastasis of the recti. Hernia. 2011;15(6):607-14.
Mommers EH, Ponten JE, Al Omar AK, de Vries Reilingh TS, Bouvy ND, Nienhuijs SW. The general surgeon’s perspective of rectus diastasis. A systematic review of treatment options. Surgical endoscopy. 2017;31(12):4934-49.