Aksiyal Spondiloartritlerde Egzersiz Yaklaşımları
Özet
Aksiyal Spondiloartrit (AxSpa), ağırlıklı olarak aksiyal tutulum ile karakterize olan sistemik, kronik inflamatuar bir hastalıktır. Genellikle 20-40 yaşlar arasında başlar ve tipik olarak inflamatuar bel ağrısı görülmektedir. İnflamasyonun sonucu olarak omurganın herhangi bir bölgesi etkilenebilir ve omurga hareketliliğinin kısıtlanmasına neden olabilir. AxSpA yönetiminde farmakolojik ve non-farmakolojik tedavilerin birlikte kullanılması önerilmektedir. Ağrı kontrolünü sağlama, fiziksel egzersizin önemi, aktivite düzenlemesi, davranışsal değişiklikler yaratma gibi konuları içeren hasta eğimi, hastalığın etkin yönetimi için gerekmektedir. Özellikle egzersiz uygulamalarının hastalık yönetiminin yapıtaşlarından biri olduğu belirtilmektedir. Etkin egzersiz programları oluşturabilmek için kişiye özel kapsamlı değerlendirmelerin yapılması gerektiği belirtilmektedir. Egzersiz uygulamalarının ana hedefleri antiinflamatuar etki sağlamak, mobiliteyi korumak ve geliştirmek, kardiyorespiratuar uygunluğu geliştirmek, yorgunluğu azaltmaktır. Çeşitli çalışmalarda farklı doz ve tipte uygulanan egzersiz programlarının ağrı, yorgunluk, tutukluk, spinal mobilite, fonksiyonel kapasite, pulmoner fonksiyonlar ve duygu durumu üzerine olumlu etkilerinden bahsedilmektedir. Fakat optimal doz önerisinde bulunmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç durulmaktadır. Sürdürülebilir ve etkin bir egzersiz programının oluşturulması için kişisel faktörlerin, hastalık fazının, semptomların, progresyonun göz önüne alınması önerilmektedir.
Referanslar
Rudwaleit M, van der Heijde D, Landewe R, et al. The development of Assessment of SpondyloArthritis international Society classification criteria for axial spondyloarthritis (part II): validation and final selection. Annals of The Rheumatic Diseases. 2009;68: 777-783.
Poddubnyy D, Sieper J. Similarities and differences between nonradiographic and radiographic axial spondyloarthritis: a clinical, epidemiological and therapeutic assessment. Current Opinion in Rheumatology. 2014;26: 377-383.
Sieper J, Poddubnyy D. Axial spondyloarthritis. Lancet (London, England). 2017;390(10089): 73-84. doi:10.1016/S0140-6736(16)31591-4
Robinson PC, van der Linden S, Khan MA, Taylor WJ. Axial spondyloarthritis: concept, construct, classification and implications for therapy. Nature Reviews Rheumatology. 2021;17(2): 109-118. doi:10.1038/s41584-020-00552-4
Passalent LA. Physiotherapy for ankylosing spondylitis: evidence and application. Current Opinion in Rheumatology. 2011;23(2): 142-147. doi:10.1097/BOR.0b013e328342273a
Dougados M, Etcheto A, Molto A, et al. Clinical presentation of patients suffering from recent onset chronic inflammatory back pain suggestive of spondyloarthritis: The DESIR cohort. Joint Bone Spine. 2015; 82: 345–51
Ramiro S, Nikiphorou E, Sepriano A, et al. ASAS-EULAR recommendations for the management of axial spondyloarthritis: 2022 update. Annals of Rheumatic Diseases. 2023;82(1): 19-34. doi:10.1136/ard-2022-223296
Roberts MJ, Leonard AN, Bishop NC, et al. Lifestyle modification and inflammation in people with axial spondyloarthropathy-A scoping review. Musculoskeletal Care. 2022;20(3): 516-528. doi:10.1002/msc.1625
Zangi HA, Ndosi M, Adams J, et al. EULAR recommendations for patient education for people with inflammatory arthritis. Annals of The Rheumatic Diseases. 2015;74(6): 954-62.
Boudjani R, Challal S, Semerano L, et al. Impact of different types of exercise programs on ankylosing spondylitis: a systematic review and meta-analysis. Disability and Rehabilitation. 2023;45(24): 3989-4000. doi:10.1080/09638288.2022.2140842
Millner JR, Barron JS, Beinke KM, et al. Exercise for ankylosing spondylitis: An evidence-based consensus statement. Seminars in Arthritis and Rheumatism. 2016;45(4): 411-427. doi:10.1016/j.semarthrit.2015.08.003
Lee AZY, Woon TH, Wang CTM, et al. Facilitators and Barriers to Physical Activity for Patients With Rheumatoid Arthritis and Axial Spondyloarthritis. International Journal of Rheumatic Diseases. 2025;28(2): e70109. doi:10.1111/1756-185X.70109
Roberts MJ, Hamrouni M, Linsley V, et al. Exercise as an anti-inflammatory Therapy in Axial Spondyloarthritis Therapeutic Intervention (EXTASI) study: a randomized controlled trial. Rheumatology Advances in Practice. 2024;8(2): rkae062. doi:10.1093/rap/rkae062
van Wissen MAT, van den Ende CHM, Gademan MGJ, et al. One-year effectiveness of long-term exercise therapy in people with axial spondyloarthritis and severe functional limitations. Rheumatology (Oxford). 2025;64(4): 1817-1825. doi:10.1093/rheumatology/keae323
Sveaas SH, Bilberg A, Berg IJ, et al. High intensity exercise for 3 months reduces disease activity in axial spondyloarthritis (axSpA): a multicentre randomised trial of 100 patients. British Journal of Sports Medicine. 2020;54(5): 292-297. doi:10.1136/bjsports-2018-099943
Souza MC, Jennings F, Morimoto H, et al. Swiss ball exercises improve muscle strength and walking performance in ankylosing spondylitis: a randomized controlled trial. Revista Brasileira de Rheumatologia. 2017;57(1): 45-55. doi:10.1016/j.rbre.2016.09.009
Karahan AY, Tok F, Yildirim P, et al. The Effectiveness of Exergames in Patients with Ankylosing Spondylitis: A Randomized Controlled Trial. Advances in clinical and experimental medicine : official organ Wroclaw Medical University. 2016;25(5): 931-936. doi:10.17219/acem/32590
Xie Y, Guo F, Lu Y, et al. A 12-week Baduanjin Qigong exercise improves symptoms of ankylosing spondylitis: A randomized controlled trial. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2019;36: 113-119. doi:10.1016/j.ctcp.2018.12.007
Silva EM, Andrade SC, Vilar MJ. Evaluation of the effects of Global Postural Reeducation in patients with ankylosing spondylitis. Rheumatology International. 2012;32(7): 2155-2163. doi:10.1007/s00296-011-1938-3
Coksevim NH, Durmus D, Kuru O. Effects of global postural reeducation exercise and anti-TNF treatments on disease activity, function, fatigue, mobility, sleep quality and depression in patients with active Ankylosing spondylitis: A prospective follow-up study. Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation. 2018;31(6): 1005-1012. doi:10.3233/BMR-170901
Altan L, Korkmaz N, Dizdar M, et al. Effect of Pilates training on people with ankylosing spondylitis. Rheumatology International. 2012;32(7): 2093-2099. doi:10.1007/s00296-011-1932-9
Zaggelidou E, Theodoridou A, Michou V, et al. The Effects of Pilates Exercise Training Combined with Walking on Cardiorespiratory Fitness, Functional Capacity, and Disease Activity in Patients with Non-Radiologically Confirmed Axial Spondylitis. Journal of Functional Morphology and Kinesiology. 2023;8(4): 140. Published 2023 Oct 4. doi:10.3390/jfmk8040140
Nolte K, van Rensburg DCJ, Fletcher L. Effects of a 6-month exercise programme on disease activity, physical and functional parameters in patients with ankylosing spondylitis: Randomised controlled trial. The South African Journal of Physiotherapy. 2021;77(1): 1546. doi:10.4102/sajp.v77i1.1546
Lim JM, Cho OH. Effects of Home-and-Workplace Combined Exercise for Patients with Ankylosing Spondylitis. Asian Nursing Research. 2021;15(3): 181-188. doi:10.1016/j.anr.2021.03.001
