Balsaminaceae (Impatiens)
Özet
Impatiens türleri, tropikal ve subtropikal bölgelerde doğal yayılış gösteren ve dünya genelinde önemli süs bitkileri arasında yer alan geniş bir cinstir. Parlak renkli çiçekleri, hızlı büyüme özellikleri ve kolay üretilebilir yapıları nedeniyle hem iç mekân hem dış mekân süs bitkisi olarak büyük popülarite kazanmıştır. Özellikle I. walleriana ve I. hawkeri türleri, ticari üretimde en çok tercih edilen türler arasında bulunmaktadır. Impatiens bitkilerinin sağlıklı gelişimi için yarı gölge ortamlar, yüksek hava nemi, iyi drene olan organik maddece zengin topraklar ve düzenli sulama önem taşır. Bitki, tuz ve pH stresine karşı duyarlı olduğundan uygun EC ve sulama yönetimi yetiştiricilikte kritik rol oynar. Üretimde hem tohum hem çelik yöntemleri kullanılmakta olup, türlere bağlı olarak çimlenme süreleri ve vejetatif gelişim farklılık gösterebilir. Impatiens yetiştiriciliğinde karşılaşılan başlıca sorunlar arasında külleme, mildiyö, nekrotik virüs hastalıkları ve çeşitli böcek zararlıları yer alır. Bu bölümde Impatiens türlerinin botanik özellikleri, yetiştirme gereksinimleri, üretim teknikleri ve sık karşılaşılan hastalık-zararlılar ele alınmış; üreticiler ve araştırmacılar için kapsamlı bir kaynak sunulmuştur.
Referanslar
Anonim, 2013. Impatiens yetiştiriciliği. Bahçecilik. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. Ankara. s: 1-25.
Burnett, S., van Iersel, M., & Thomas, P. (2005). PEG-8000 alters morphology and nutrient concentration of hydroponic impatiens. HortScience, 40(6), 1768-1772.
Chen, Y.; Zhu, J.; Wang, L.; Ning, P.; Huang, W.; Zou, Z. (2024). Research overview and development of Impatiens L.: A Bibliometric Analysis (1987–2023). Horticulturae 2024, 10, 1208. https://doi.org/10.3390/ horticulturae10111208
Choi, I. Y., Ju, H. J., Shin, H. D. (2021). First report of powdery mildew caused by Podosphaera xanthii on New Guinea impatiens in Korea. New Disease Reports, 43(2).
Chou ChingAn, C. C., Lee Nean, L. N. (2008). Effects of temperature on growth and photosynthesis in four cultivars of impatiens (Impatiens walleriana Hook. f.).
Delgado-Rodríguez, F. V., Weng-Huang, N. T., Loría Gutiérrez, A., Arias-Núñez, D., & Rosales-Leiva, C. (2023). Ethnobotany, pharmacology and major bioactive metabolites from ımpatiens genus plants and their related applications. Pharmacognosy Reviews, 17(34).
Fischer, E. (2004). Balsaminaceae. In: Kubitzki, K. (eds) Flowering Plants · Dicotyledons. The Families and Genera of Vascular Plants, vol 6. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-662-07257-8_4
Grey-Wilson, C. (1980). Impatiens of Africa. CrC Press. pp:3-233.
Hartley, D.E. (1995). Feeding and watering. Pages 31-39 in New Guinea Impatiens:A Ball Guide. W.Banner and M Klopmeyer, eds. Ball Publishing,West Chicago, II.
Kartikaningrum, S., Pramanik, D., Dewanti, M., Badriah, D. S., Shintiavira, H., Diningsih, E., Nuryani, W., Sihombing, D., Handayati, W., Nurdina, D.,
Ariantika, S., Soehendi, R., Yufdy, MP., Utami, N. (2023). Morphological characterization and screening of Impatiens wild species for heat tolerance. In IOP Conference Series: Earth and Environmental Science (Vol. 1255, No. 1, p. 012013). IOP Publishing.
Kobori, M. M. R. G., da Costa Mello, S., de Freitas, I. S., Silveira, F. F., Alves, M. C., & Azevedo, R. A. (2022). Supplemental light with different blue and red ratios in the physiology, yield and quality of Impatiens. Scientia Horticulturae, 306, 111424.
Lofgren K. (2024). How to grow Impatiens from seed. Gardener’s Path. How to Grow Impatiens from Seed | Gardener’s Path
Lopez, R. G., & Runkle, E. S. (2008). Low-temperature storage influences morphological and physiological characteristics of nonrooted cuttings of New Guinea impatiens (Impatiens hawkeri). Postharvest biology and Technology, 50(1), 95-102.
Ma, H.; Liu, Z.; Lan, W.; Yang, M.; Mo,Q.; Huang, X.; Wu,P .; Huang, H.; Huang, M. (20025). Complete chloroplast genomes of 9 Impatiens species: genome structure, comparative analysis and phylogenetic relationships. Int. J. Mol. Sci. 2025, 26, 536. https://doi.org/ 10.3390/ijms26020536
Milovanˇ cevi´ c, M.; Trifunovi´ c-Momˇ cilov, M.; Radulovi´ c, O.; Miloševi´ c, S.; Suboti´ c, A. (2024). Drought stress effects and ways for ımproving drought tolerance in Impatiens walleriana Hook.f.—A Review. Horticulturae, 10, 903. https://doi.org/10.3390/horticulturae 10090903
Muramatsu, Y., Kubota, S., Koshioka, M. (2017). Root-zone heating during winter season is effective to promote growth of Impatiens walleriana Hook. f.
Quijia Pillajo, J., Chapin, L. J., Quiroz-Moreno, C. D., Altland, J. E., Jones, M. L. (2024). Nutrient availability and plant phenological stage influence the substrate microbiome in container-grown Impatiens walleriana ‘Xtreme Red’. BMC Plant Biology, 24(1), 176.
Qin, F., Xue, T., Zhang, X., Yang, X., Yu, J., Gadagkar, S. R., Yu, S. (2023). Past climate cooling and orogenesis of the Hengduan mountains have influenced the evolution of Impatiens sect. Impatiens (Balsaminaceae) in the Northern Hemisphere. BMC Plant Biology, 23(1), 600.
Owen, W.G. (2018). Lower leaf chlorosis, spotting, and necrosis of New Guinea impatiens induced by low substrate pH.Michigan State University. Lower leaf chlorosis, spotting, and necrosis of New Guinea impatiens induced by low substrate pH - MSU Extension
Owen, W. G., Whipker, B. E., Henry, J. B., Cockson, P., & Landis, H. (2018). Low Substrate pH–Induced Iron/Manganese Toxicity of New Guinea Impatiens: A Diagnostic Guide. Plant health progress, 19(4), 324-328.
Sakes, A., van der Wiel, M., Henselmans, P. W., van Leeuwen, J. L., Dodou, D., Breedveld, P. (2016). Shooting mechanisms in nature: a systematic review. Plos one, 11(7), e0158277.
Salgado-Salazar, C., LeBlanc, N., Ismaiel, A., Rivera, Y., Warfield, C. Y., Crouch, J. A. (2018). Genetic variation of the pathogen causing impatiens downy mildew predating and including twenty-first century epidemics on Impatiens walleriana. Plant Disease, 102(12), 2411-2420.
Song Y-X, Peng S, Mutie FM, Jiang H, Ren J, Cong Y-Y and Hu G-W. (2022). Evolution and taxonomic significance of seed micromorphology in Impatiens (Balsaminaceae). Front. Plant Sci. 13:835943. doi: 10.3389/fpls.2022.835943
Şevik, M. A., Tohumcu, E. K. (2010). Camgüzeli nekrotik leke virüsü (Impatiens necrotic spot tospovirus; INSV): özellikleri, konukçuları, belirtisi, yayılışı, coğrafi dağılımı ve mücadelesi. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, (1), 29-34.
Trifunovi´ c-Momˇ cilov, M.; Radulovi´ c, O.; Miloševi´ c, S.; Suboti´ c, A. (2024). Drought stress effects and ways for ımproving drought tolerance in Impatiens walleriana Hook.f.—A Review. Horticulturae, 10, 903. https://doi.org/10.3390/horticulturae 10090903
Uchneat, M.S. (2007). Impatiens. In: Anderson, N.O. (eds) Flower Breeding and Genetics. Springer, Dordrecht. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-4428-1_10
Wang WeiNing, W. W., Deng ZhaNao, D. Z., & Palmateer, A. A. R. O. N. (2015). Impatiens downy mildew: pathogens, management options, and genetic resistance.
Yang, M., Lan, W., Zhong, J., Ma, H., Huang, X., Huang, M., Huang, H. (2025) Phylogenetic analysis of nine Impatiens species from subgenus Clavicarpa and subgenus Impatiens (Sect. Impatiens and Sect. Racemosae) based on chloroplast genomes. Front. Plant Sci. 16:1541320. doi: 10.3389/fpls.2025.1541320
Zimmer, K. (1981). Trials with Impatiens. 1210-1212. https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/19800389324
