Asparagaceae (Asparagus, Aspidistra, Chlorophytum, Cordyline, Dracaena, Sansevieria, Yucca)
Özet
Asparagaceae familyasının taksonomik konumu, morfolojik özellikleri, ekolojik gereksinimleri ve yetiştiricilik uygulamaları bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Asparagaceae, geniş coğrafi yayılışa sahip olması, otsu ya da odunsu yapıda farklı yaşam formlarını içermesi ve önemli ekonomik türlere ev sahipliği yapmasıyla dikkat çeken bir familyadır. Familyanın karakteristik botanik özellikleri; rizom, yumru veya köksap yapıları, yaprak morfolojisi ve çiçeklenme özellikleri üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca kültivar çeşitliliği ve süs bitkisi sektöründeki kullanım alanları vurgulanarak Asparagaceae’nin süs bitkileri değerine dikkat çekilmiştir. Türlerin iklim ve toprak istekleri, sulama-gübreleme stratejileri ve uygun yetiştirme koşulları detaylandırılmış; özellikle drenaj kapasitesi iyi, organik maddece zengin yetiştirme ortamlarının başarı için kritik olduğu belirtilmiştir. Budama, saksı değiştirme ve çoğaltma tekniklerine ilişkin temel ilkeler sunularak yetiştiricilikte uygulanabilecek pratik öneriler paylaşılmıştır. Ayrıca yaygın hastalık ve zararlılar ile bunlara karşı kültürel, biyolojik ve gerektiğinde kimyasal mücadele yöntemleri değerlendirilmiştir. Bu bölüm, Asparagaceae familyasını sistematik, ekolojik ve uygulamalı yönleriyle ele alarak hem akademik araştırmalar hem de pratik yetiştiricilik için kapsamlı bir kaynak sunmayı amaçlamaktadır.
Referanslar
Alexander, R. R., Pond, F. W., Rodgers, J. E. (2008). Yucca L.: yucca. In: Bonner, Franklin T.; Karrfalt, Robert P., eds. The Woody Plant Seed Manual. Agric. Handbook No. 727. Washington, DC. U.S. Department of Agriculture, Forest Service. p. 1175-1177.
Anonim (1983). Foliage Pot Plant Manuel, Grower Books, Wisconsin – Madison University. 163 p.
Anonim, (2025a). Asparagus densiflorus ‘Sprengeri’ https://vgrgardens.com/product/asparagus-densiflorus-foxtail-fern/ (Erişim Tarihi: 23.04.2025).
Anonim, (2025b). Asparagus densiflorus ‘Meyeri’ https://curranfarms.com/products/6-asparagus-fern-seeds-asparagus-densiflorus-meyeri-great-indoor-plant-or-annual-garden-plant. (Erişim Tarihi: 23.04.2025).
Anonim (2025c). Asparagus setaceus. https://carbethplants.co.uk/products/asparagus-plumosus-house-plant. (Erişim Tarihi: 23.04.2025).
Anonim (2025d). Aspidistra- Cast Iron Plant. HORTOLOGY. https://hortology.co.uk/products/aspidistra-elatior-cast-iron-plant-house-plants (Erişim Tarihi: 23.04.2025).
Anonim (2025e). Aspidistra elatior. Büyük Çamlıca Fidanlığı. https://www.bcf.com.tr/aspidistra-elatior/ (Erişim Tarihi: 27.04.2025).
Anonim (2025f) Aspidistra Elatior Variegata. Fleur. NL https://www.fleur.nl/aspidistra-elatior-variegata-16092 (Erişim Tarihi: 23.04.2025).
Anonim, (2025g). Tropical Biodiversity. Chlorophytum comosum – Spider plant. Events. https://blogs.reading.ac.uk/tropical-biodiversity/2012/08/chlorophytum-comosum/ (Erişim Tarihi: 05.05.2025).
Anonim (2025h). Cordyline: care, overwintering & the most beautiful species.https://plantura.garden/uk/houseplants/cordyline/cordyline-overview (Erişim Tarihi: 15.04.2025)
Anonim (2025ı). How to grow snake plant (Sansevieria). GardenersWorld.com. https://www.gardenersworld.com/house-plants/how-to-grow-snake-plant-sansieveria/ (Erişim Tarihi: 15.04.2025).
Anonim (2025i). Yucca aloifolia (Spanish Bayonet). GARDENIA. https://www.gardenia.net/plant/yucca-aloifolia (Erişim Tarihi: 15.04.2025).
Campbell RS, Keller JG. 1932. Growth and reproduction of Yucca elata. Ecology 13(4): 364–375.
Clary, K. H., & Simpson, B. B. (1995). Systematics and character evolution of the genus Yucca (Agavaceae): Evidence from morphology and molecular analyses. Botanical Sciences, (56), 77-88. https://doi.org/10.17129/botsci.1466
Deputy, J. (1999). Asparagus. Cooperative Extension Service Home Garden Vegetable, HGV-9. University of Hawaii at Manoa, College of Tropical Agriculture and Human Resources. 30.03.2025 tarihinde https://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/HGV-9.pdf adresinden erişilmiştir.
Doğan, H. 2025. Asparagus (Kuşkonmaz). https://kocaelibitkileri.com/content/asparagus-kuskonmazasparagus-kuskonmaz/ (Erişim Tarihi: 23.04.2025).
Essex, S. (2025). How to prune asparagus. Thompson & Morgan, Expersts in the garden since 1985. Erişim adresi: https://www.thompson-morgan.com/pruning/asparagus#:~:text=When%20pruning%20asparagus%20ferns%2C%20start,to%20remove%20all%20the%20debris. Erişim tarihi: 29.06.2025
Xinqi, C., Tamura, M.N. (2000). Chlorophytum. Flora of China 24: 205–206.http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=106807
Gilman, E. F. (1999e). Yucca aloifolia. Fact Sheet FPS-614, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida.
Gilman, E.F. & Watson, D. G. (1994). Yucca elephantipes. Fact Sheet ST-675, a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida
Gilman, E.F. (1999a). Chlorophytum comosum., Environmental Horticulture Department, Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida, Gainesville, 32611. Erişim adresi: https://hort.ifas.ufl.edu/database/documents/pdf/shrub_fact_sheets/chlcoma.pdf adresinden erişilmiştir. (Erişim Tarihi: 01.04.2025).
Gilman, E.F. (1999b). Cordyline terminalis. Fact Sheet FPS-141, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida.
Gilman, E.F. (1999c). Dracaena marginata. Fact Sheet FPS-185, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida
Gilman, E.F. (1999d). Sansevieria trifasciata ‘Hahnii. Fact Sheet FPS-534, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida.
Gilman, E.F. (2007a). Aspidistra elatior Cast Iron Plant1. FPS-53, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. Original publication date October, 1999. Reviewed May, 2007.
Gilman, E.F. (2007b). Dracaena deremensis Dracaena. Fact Sheet FPS183, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. Original publication date October, 1999. Reviewed June, 2007.
Gilman, E.F. (2007c). Dracaena fragrans ‘Massangeana’ Corn Plant, Fragrant Dracaena. Fact Sheet FPS184, one of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida. Original publication date October, 1999. Reviewed June, 2007.
Gilman, E.F. (2007c). Dracaena reflexa Reflexed Dracaena. FPS187, One of a series of the Environmental Horticulture Department, Florida Cooperative Extension Service, Institute of Food and Agricultural Sciences, University of Florida.
Hanson, M.H. (2021). Plant of the Month: Cordyline. JSTOR DAILY. https://daily.jstor.org/plant-of-the-month-cordyline/ (Erişim Tarihi: 14.04.2025)
Huxley, A. & Gilbert, R. (1986). Success with House Plants. The Reader’s Digest Association, Inc. Pleasantville, New York/Montreal.
Katoch M., Kumar R., Pal S., Ahuja A. (2010). Identification of Chlorophytum species (C. borivilianum, C. arundinaceum, C. laxum, C. capense and C. comosum) using molecular markers, Industrial Crops and Products, 32 (3): 389-393.
Mahr,S. 2025. Asparagus densiflorus. https://hort.extension.wisc.edu/articles/asparagus-fern-asparagus-densiflorus/ Erişim Tarihi: 23.04.2025.
NCSU (2025a). Asparagus officinalis.NC State Extension. https://plants.ces.ncsu.edu/plants/asparagus-officinalis/ (Erişim Tarihi: 25.04.2025).
NCSU (2025b). Chlorophytum comosum ‘Variegatum’. NC State Extension. https://plants.ces.ncsu.edu/plants/chlorophytum-comosum-variegatum/ (Erişim Tarihi: 05.05.2025).
NCSU (2025c). Cordyline. NC STATE EXTENSION. https://plants.ces.ncsu.edu/plants/cordyline/ (Erişim Tarihi: 25.04.2025).
NCSU (2025d). Dracaena. NC STATE EXTENSION https://plants.ces.ncsu.edu/plants/dracaena/ (Erişim Tarihi: 25.04.2025).
Oudshoorn, W. (1982). Verrassende varens: 200 soorten en hun vele mogelijkheden in huis en tuin. Zomer & Keuning Boeken B.V. Ede. (January 1, 1982) 100p.
Petruzzello, M. (2016). Chlorophytum. Encylopedia Britannica. https://www.britannica.com/plant/Chlorophytum (Erişim Tarihi: 14.04.2025).
Rankel, K. (2024a). How and When Should I Cut Back My Sprenger’s Asparagus? Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-sprengers-asparagus/ Erişim tarihi: 29.06.2025
Rankel, K. (2024b). How To Prune Cast Iron Plant. Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-cast-iron-plant/ Erişim tarihi: 29.06.2025
Rankel, K. (2024c). When And Where Should I Trim My Spider Plant? Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-spider-plant/ Erişim tarihi: 29.06.2025
Rankel, K. (2024d). 7 Tips for Pruning Cordyline. Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-cordyline/ Erişim tarihi: 29.06.2025
Rankel, K. (2024e). How and When Should I Cut Back My Burley Dracaena? Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-burley-dracaena/#:~:text=Visualize%20the%20desired%20shape%20of,a%20race%2C%20it’s%20a%20marathon. Erişim tarihi: 29.06.2025
Rankel, K. (2024f). How Should Snake Plant Be Cut Back? Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-snake-plant/ Erişim tarihi: 29.06.2025
Rankel, K. (2024g). Best Tips for Pruning Yucca. Greg. Erişim adresi: https://greg.app/how-to-prune-yucca/ Erişim tarihi: 29.06.2025
Rojas-Sandoval, J., Acevedo-Rodriguez, P. (2012). Sansevieria trifasciata (mother-in-law’s tongue). CABI Compendium. https://doi.org/10.1079/cabicompendium.4819.
Stover, H. (1983). The Sansevieria Book. Published by Endangered Species Press 12571 Red Hili Avenue. Tustln,California. 72p.
Vanzile, J. (2025). How to Grow and Care for Dragon Tree (Dracaena Marginata) Indoors. The Spruce. https://www.thespruce.com/grow-dracaena-marginata-indoors-1902749 (Erişim tarihi: 27.04.2025).