İç Mekan Süs Bitkileri Üretim Tekniği
Özet
Bu bölüm, iç mekân süs bitkilerinde kullanılan üretim tekniklerini klasik ve modern yaklaşımlar çerçevesinde kapsamlı biçimde sunmaktadır. Öncelikle generatif (eşeyli) üretim kapsamında tohumla ve sporla çoğaltma açıklanmakta; çimlenme gereksinimleri, dormansi ve katlama gibi ön uygulamalar ile uygun yetiştirme ortamları özetlenmektedir. Ardından vejetatif (eşeysiz) üretim yöntemleri; çelik, aşı, daldırma, ayırma ve toprak altı organlarıyla çoğaltma başlıkları altında avantaj, sınırlılık ve tür örnekleriyle değerlendirilmiştir. Bölümün önemli bir kısmı, doku kültürüyle üretimin ilkeleri, mikroçoğaltım aşamaları, besin ortamları, büyüme düzenleyicileri ve çevresel faktörlerin etkisine ayrılmıştır. Orkide, antoryum, spatifilyum, kalanşo ve diğer ticari türlerde in vitro uygulamalara yer verilerek protokol başarısını belirleyen temel noktalar vurgulanmaktadır. Ayrıca geçici daldırma sistemleri (TIS) ve biyoreaktörlerin endüstriyel ölçekli üretimde sağladığı verim artışı tartışılmakta; yapay zeka ve makine öğrenmesi tabanlı modelleme yaklaşımlarının optimal kültür koşullarını belirlemede sunduğu potansiyel aktarılmaktadır. Son bölümde genetik stabilite, somaklonal varyasyon ve “clean plant” stratejileri ile ticari üretim zinciri ve maliyet unsurları değerlendirilmiştir.
Referanslar
Anonim, (2025a). https://azbitki.com/tohum-cimlendirmede-kolayliklar#google_vignette. [Erişim tarihi: 10 Eylül 2025]
Anonim, (2025b). https://plantly.io/plant-care/cyclamen/?srsltid=AfmBOoo46sg7i4u5mihbADkEB-f31OTZWZ89orG4a7a_QhMLn7vcLTiC [Erişim tarihi: 10 Ekim 2025]
Arditti, J. (2009). Micropropagation of orchids. 2nd ed.; Blackwell Publishing: Oxford, UK, Wiley.
Awotedu, B.F., Omolola, T.O., Akala, A.O., Awotedu, O.L., Olaoti-Laaro, S.O. (2021). Vegetative Propagation: A Unique Technique of Improving Plants Growth, World News of Natural Science, s,35; 83-101.
Bello-Bello, J. J., Ramírez-Moreno, E., Cruz-Cruz, C. A., Cano-Suárez, J. A., & Martínez-Estrada, E. (2021). A temporary immersion system for mass micropropagation of Anthurium andreanum. Plant Methods, 17, 104. https://doi.org/10.1186/s13007-021-00806-2.
Berg, G., Rybakova, D., Fischer, D., Cernava, T., Vergès, M. C. C., Charles, T., C., Xiaoyulong, Cocolin, L., Eversole, K., Corral, G. H., Kazou, M., Kinkel, L., Lange, L., Lima, N., Loy, A., Macklin, J. A., Maguin, E., Mauchline, T., McClure, R., Mitter, B., Ryan, M., Sarand, I., Smidt, H., Schelkle, B., Roume, H., Seghal Kiran, G., Selvin, J., Correa de Souza,R. S., van Overbeek, L., K. Singh, B., Wagner, M., Walsh, A., Sessitsch A., and Michael Schlote Kusstatscher, P. (2020). Microbiome definition re-visited: Old concepts and new challenges. Microbiome, 8, 103F.
Bhojwani, S. S., Razdan, M. K. (1996). Plant tissue culture: Theory and practice. Elsevier.
Capaci, P., Occhipinti, A., Bertea, C. M., et al. (2024). RITA® Temporary Immersion System (TIS) for biomass and metabolite production: A review. Plants, 13(11), 1553. https://doi.org/10.3390/plants13111553.
Cassells, A. C., Curry, R. F. (2001). Oxidative stress and physiological, epigenetic and genetic variability in plant tissue culture: Implications for micropropagators and genetic engineers. Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 64, 145–157.
Çelik, H. (2010). Süs bitkileri ve peyzaj (İç Mekân Süs Bitkileri, Tek Yıllık Bahçe Çiçekleri ve Peyzaj). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Kitabı No: 54. sf: 202.
De Carlo, A., Nocerino, S., & Leone, A. (2021). Temporary immersion system for production of biomass and metabolites: A review. Agronomy, 11(12), 2414. https://doi.org/10.3390/agronomy11122414.
Debnath, S. C., Nayak, P. (2020). In vitro propagation strategies for ornamentals. In S. M. Jain & S. Gupta (Eds.), Step wise protocols for somatic embryogenesis of important woody plants (pp. 1–25). Springer.
Evans, D. A., Sharp, W. R., Ammirato, P. V. (1983). Handbook of plant cell culture. Macmillan.
Fujita, Y., Furuya, T., & Hasegawa, A. (2020). Applications of CRISPR technology in ornamental plants. Horticultural Research, 7, 25.
George, E. F., Hall, M. A., De Klerk, G. J. (2008). Plant propagation by tissue culture (3rd ed.). Springer.
Gümüş, C., Ellialtıoğlu, Ş. Ş. (2018). Kalanchoe blossfeldiana Poelln. türünde yapılan doku kültürü araştırmaları üzerinde bir inceleme. Türkçe derleme makale (tam metin).
Haberlandt, G. (1902). Kulturversuche mit isolierten Pflanzenzellen. Sitzungsberichte der Kaiserlichen Akademie der Wissenschaften, 111, 69–92.
Hesami, M., Naderi, R., Tohidfar, M., & Yoosefzadeh-Najafabadi, M. (2020). Development of support vector machine-based model and comparative analysis with artificial neural network for modeling the plant tissue culture procedures: Effect of plant growth regulators on somatic embryogenesis of chrysanthemum. Plant Methods, 16, 137. https://doi.org/10.1186/s13007-020-00655-9
Hwang, H.-D., Kwon, S.-H., Murthy, H. N., Yun, S.-W., Pyo, S.-S., & Park, S.-Y. (2022). Temporary Immersion Bioreactor System as an Efficient Method for Mass Production of In Vitro Plants in Horticulture and Medicinal Plants. Agronomy, 12(2), 346.
Kabay, T. (2025) İç Mekan Süs Bitkileri Üretiminde Topraksız Tarım, EJONS 9(2), 225-232.
Kaçar, Y. A., Ünal, M., & Kaya, E. (2020). Micropropagation of Spathiphyllum with temporary immersion bioreactor system. Turkish Journal of Agriculture – Food Science and Technology, 8(6), 1221–1227. https://agrifoodscience.com/index.php/TURJAF/article/view/3364.
Martin, K. P., Madassery, J. (2006). Rapid in vitro propagation of Anthurium andreanum Lind. Scientia Horticulturae, 108, 95–99.
Mehbub, H., Akter, A., Akter, M. A., Mandal, M. S. H., Hoque, M. A., Tuleja, M., Mehraj, H. (2022). Tissue culture in ornamentals: Cultivation factors, propagation techniques, and its application. Plants, 11(23), 3208. https://doi.org/10.3390/plants11233208
Menguc, A., Zencirkiran, M. (1992). Eğrelti üretiminde doku kültüründen yararlanma imkanları, Uludag Üniv., Zir. Fak. Derg., syf: 221-228.
Mirzabe, A. H., Babalar, M., & Fatahi, R. (2022). Temporary immersion systems (TISs): A comprehensive review of design, operation and applications. Scientia Horticulturae, 297, 110947.
Mohammadpour Barough, A., Azarifar, M., et al. (2024a). Enhancing photosynthetic efficiency in Phalaenopsis amabilis under different temporary immersion bioreactors and media. BMC Plant Biology, 24, 469. https://doi.org/10.1186/s12870-024-05767-1
Mohammadpour Barough, A., Azarifar, M., et al. (2024b). Revolutionizing in vitro cultivation: Machine learning-based optimization of nutrients for superior morphology and biochemistry of Phalaenopsis orchids. BMC Plant Biology, 24, 469. https://doi.org/10.1186/s12870-024-05767-1
Morel, G., Martin, C. (1952). Guérison de dahlias atteints d’une maladie à virus. Comptes Rendus de l’Académie des Sciences, 235, 1324–1325.
Murashige, T., Skoog, F. (1962). A revised medium for rapid growth and bioassays with tobacco tissue cultures. Physiologia Plantarum, 15(3), 473–497.
Naik, S. K., Chand, P. K. (2006). Nutrient media effects on shoot multiplication and root induction of Gerbera jamesonii Bolus ex Hooker f. In Vitro Cellular & Developmental Biology – Plant, 42, 486–490.
Nongdam, P., & Sahoo, S. (2023). Orchid micropropagation using conventional semi-solid and temporary immersion systems: A review. Plants, 12(5), 1136. https://doi.org/10.3390/plants12051136
Öztürk Pulatoğlu, A. (2024) Bazı İç Mekân Bitkilerinin Fotosentez Hızı ve Karbon Tutma Kapasitelerinin Belirlenmesi, Menba Kastamonu Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Dergisi: 2667- 8659.
Paek, K. Y., Chakrabarty, D., Hahn, E. J. (2018). Application of bioreactor systems for large-scale production of horticultural and medicinal plants. Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 93, 149–167.
Pence, V. C. (2011). Evaluating costs for the in vitro propagation and preservation of endangered plants. In Vitro Cellular & Developmental Biology – Plant, 47, 176–187.
Preece, J. E. (2003). A century of progress with vegetative plant propagation. HortScience, 38(5), 1015–1025.
Raghavan, V. (2003). One hundred years of zygotic embryo culture investigations. In Vitro Cellular & Developmental Biology-Plant, 39(5), 437-442.
Ramírez-Mosqueda, M. A., Cruz-Cruz, C. A., Cano, A., & Bello-Bello, J. J. (2019). Assessment of different temporary immersion systems in the micropropagation of Anthurium andreanum. Plant Methods, 15, 94. https://doi.org/10.1186/s13007-019-0476-2
Rout, G. R., Das, G. (1997). Micropropagation of Spathiphyllum wallisii. Plant Cell, Tissue and Organ Culture, 49, 163–166.
Rout, G. R., Samantaray, S., Das, P. (2001). In vitro manipulation and propagation of medicinal plants. Biotechnology Advances, 18, 91–120.
Sharma, R., Singh, A., Patel, J. (2022). Advances in ornamental plant tissue culture. Horticultural Reviews, 48, 1–45.
Skirvin, R. M., McPheeters, K. D., Norton, M. (1994). Sources and frequency of somaclonal variation. HortScience, 29(11), 1232–1237.
Steward, F. C., Mapes, M. O., Mears, K. (1958). Growth and organized development of cultured cells. American Journal of Botany, 45(9), 705–708.
Tarraf, W., İzgü, T., Şimşek, Ö., Cicco, N., Benelli, C. (2024). Saffron in vitro propagation: An innovative method by temporary immersion system (TIS), integrated with machine learning analysis. Horticulturae, 10(5), 454.
Ugur, S and Yalcin Mendi, Y. (2020). Investigation of transition from gametophytic phase to sporophytic phase ın some fern species naturally spread in Turkey by bioreactor system. Alatarım, Vol. 19, No.1, 42-48.
