Karma Yem Üretim Teknolojisi
Özet
Karma yemler, hayvanlardan sağlıklı bir şekilde optimum verim almak için gerekli besin maddeleri, vitamin, mineral ve yem katkı maddelerini içeren karışımlardan oluşur. İlk karma yem 1870 yılında İngiltere ve Almanya’da ordu atları için “At Bisküisi” olarak üretilmiştir. 1930 yıllarında başlayan gelişmeler 1950’li yıllarda büyük yem fabrikalarının kurulmasına ve pelet yem teknolojileri ile ilgili teknolojilerin başlamasına sebep olmuştur. Ülkemizde 1955 yılında “Kartal Kesif Yem Sanayii Ltd. Şti.” adında ilk yem fabrikası İstanbul’da kurulmuştur. Tarım bakanlığı tarafından 1956 yılında kurulan “Yem Sanayii Türk A. Ş.”, 1995 yılında kapatılarak konsantre yem üretimi tamamen özel sektöre geçmiştir. Karma yem üretiminde kullanılan yem hammaddeleri tremi vasıtasıyla fabrikada bulunan silolara alınır. Silolarda bulunan yem hammaddeleri yapılacak karma yeme göre belli oranlarda basküllere çekilir. Basküllere gelen yem hammaddeleri öğütülmeleri için kırıcılara elevatorlarla aktarılır. Kırıcılarda öğütülen yem hammaddeleri karıştırılmaları için miksere elevatorlarla gönderilir. Bu sırada mikserlere premiksler, yem katkı maddeleri, tuz gibi katkılar ayrıca melas ve yağlar ilave edilir. Mikserlerde homojen bir karışım sağlandıktan sonra konsantre yemler ya toz şeklinde çuvallı yada dökme tarzında satılır. Yada pelet veya granül haline getirilerek pazarlara gönderilir. Bu bölümde dünyada ve ülkemizde karma yemin genel durumu, karma yeme konulan ve konulmayan yem hammaddeleri, karma yemin nasıl üretildiği ve peletlenmesi hakkında bilgiler verilmiştir.
Referanslar
Abdollahi M, Ravindran V, Svihus, B. Pelleting of broiler diets: An overview with emphasis on pellet quality and nutritional value. Animal Feed Science Technologia. 2013; 179 (1–4), 1–23.
Akbay KC ve Ak İ. Karma Yem Teknolojisindeki Gelişmelerin Karma Yem Kalitesine ve Yem Değerine Etkileri. Bursa Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2018; 32 (2), 175-188.
Alltech, Global Feed Production Remain Steady in 2022. Grain Products and Mixed Fodder’s. 2022; Vol.22, I.3 (87).
Alltech, Alltech Agri-Food Outlook shares global feed production survey data and influential trends in agriculture. 2024.
Amerah AM, Ravindran V, Lentle RG, Thomas, DG. Influence of feed particle size and feed form on the performance, energy utilization, digestive tract development, and digesta parameters of broiler starters. Poultry Science. 2007; 86:2615–2623.
Anonim. Türkiye’de yem sanayi ve bugünkü durumu. 2004;
http://www.atb.gov.tr/BorsaDergi/Mayis2004/htm/20.35.pdf s. 21-25.
Anonim. Türkiye Karma Yem Sektörü Raporu. Türkiye Yem Sanayicileri Birliği Bilgisayar Kayıtları. 2009; Ankara
Anonim. Avrupa Yem Sanayicileri Federasyonu (FEFAC). 2023; www.fefac.eu.
Audet L. Emerging feed mill technology: keeping competitive. Animal Feed Science Technologia. 1995; 53:157-170.
Ateş, S. Ayhan, V. Karma Yem Üretiminde Değirmen Tipi, Öğütme Derecesi ve Karıştırma Süresinin Broyler Performansı Üzerine Etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi. 2017; 2(2): 11-21.
Basmacıoğlu H. Karma Yem Üretiminde Pelet Kalitesine Etki Eden Etkenler. Hayvansal Üretim. 2004; 45(1): 23-30.
Behnke KC. Feed manufacturing technology: current issues and challenges. Animal Feed Science Technologia. 1996; 62: 49-57.
Briggs JL, Maier DE, Watkins BA, et al. Optimization of press settings affecting quality of the pellets. 2008;
Bouvier JM. Twin screw versus single screw in feed extrusion processing. 2nd Workshop “Extrusion technology in feed and food processing. 2010; S:32-45.
Bunzel D. Selecting optimal mixer options in feed millinghttps://millingandgrain.com/selecting-optimal-mixer-options-in-feed-milling-20337 / 2019.
Canbolat Ö. Süt sığırlarının beslenmesi ve rasyon hazırlama yöntemleri. Medyay Kitabevi. 2015; S:450, Bursa/TÜRKİYE.
Çakmak A. Yem Fabrikasında Üretilen Pelet Yemlerde Pelet Kalite Faktörü (PKF) Değerinin Pelet Kalitesi ve Enerji Tüketimine Etkisinin İncelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi. 2019; Tez.
Douglas JH. Sulliva, TW. Bond PL, et al. Influence of grinding, rolling, and pelleting on the nutritional-value of grain sorghums and yellow corn for broilers. Poultry Science. 1990; 69: 2150-2156.
Dunmire KM, Charles RS, and Chad BP. Batching and Mixing. Quality feed manufacturing guide general qality principles. Kansas State University Quality Feed Manufacturing. 2021;
Ergül M. Karma yemler ve karma yem teknolojisi (Yeniden düzenlenmiş 3. Basım). Ege Üniv. Yayınları, 2005; Ziraat Fakültesi. Yayın No:384. S:220. İzmir/TÜRKİYE.
Farahinia A, Jamaati J, Niazman, H, et al. Numerical investigation into the mixing performance of micro T-mixers with different patterns of obstacles. Journal of Brazilion Society Mechanical Science. 2019; 41 (11) 491.
Joseph M, Hall S. Hayvan Besleme ve Yem Sektöründeki Zorluklar ve Trendler. Yem Katkı, Uluslararası Hayvan Yemi ve Yem Katkıları Dergisi. 2025;
Hofe A. Yem üretiminde partikül büyüklüğünün önemi ve optimizasyonu. Yem Katkı, Uluslararası Hayvan Yemi ve Yem Katkıları Dergisi. 2022; https://www.frmtr.com/muhendislik-mimarlik-peyzaj-mimarligi/776590-karma-yem-teknolojisinde-ogutme-ve-onemi.html
Karabulut A, Filya İ. Yemler bilgisi ve yem teknolojisi (5. Baskı). Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Notları. 2012; No: 67. S: 306. Bursa/TÜRKİYE.
Kutlu HR, Çelik L. Yemler bilgisi ve yem teknolojisi (2. Baskı). Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Ders Kitabı. 2010; Yayın no: A-86. S: 365. Adana/TÜRKİYE.
Lund P, Weisbjerg MR, Hvelpund T. Profile of digested feed amino acids from untreated and expander treated feeds estimated using in situ methods in dairy cows. Livestock Science. 2008; 114:62-74.
Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, Mart, 2024.
Global Feed Production Remains Steady in 2022, Grain Products and Mixed Fodder’s. 2022; Vol.22, I.3 (87).
Gorocica-Buenfil MA, Loerch SC. Effect of cattle age, forage level, and corn processing on diet digestibility and feedlot performance. Journal Animal Science. 2005; 83:705–714.
Gündoğdu G, Kale Ç. 2024. Türkiye ve dünyada karma yem sektörü, Sağlık Bilimleri Alanında Uluslararası Akademik Çalışmalar ve Teorik Bilgiler -III, doi: https://dx.doi.org/10.5281/zenodo.10402026.
Micheal AB, Nartey AI, Yaw OG, et al. Performance evaluation of mechanical feed mixers using machine parameters, operational parameters and feed characteristics in Ashanti and Brong-Ahafo regions. Ghana, Alexandria Engineering Journal. 2021; 60, 4905–4918.
Nils Lastein, Yem fabrikalarında verimliliği artırmanın yolları, Yem Katkı Dergisi. 2022; Eylül-Ekim, 38-41.
Nebi Husein, Lalisa Diriba, 2024. Complete Animal Feed Production and Method of Feed Conservation. International Journal of Agriculture & Agribusiness. 2024; ISSN: 2391-3991, Volume 1 Issue 1, page 133-141.
Nir I, Hillel R, Ptichi I, et al. Effect of particle size on performance. 3. Grinding pelleting interactions. Poultry Science. 1995; 74: 771–783.
Prestløkken E. Expander treatment. HFE 305 Feed Manufacturing Technologia.2013;http://www.umb.no/statisk/iha/kurs/nova/feed_technology/4.pdf
Reimer L. Proc. Northern crops institute feed mill management and feed manufacturing technologia. Short Course, p.7. Colifornia Pellet Mill Co. Crawfordsville, in.1992;
Richert BT, DeRouchey CR. McKinney L. Swine Feed Processing and Manufacturing Fact Sheet. National Swine Nutrition Guide. 2010; Manhattan, KS: Kansas State University.
Sameh A. Salaheldein A. Nahed S. Process optimization in poultry feed mill. Scientifc Reports. 2023; 13:9897
Stark CR, and Jones CK. Feed processing to improve animal performance. Canada Eastern Animal Nutrition Conference. 2015; Quebec, Canada.
Stark CR. Feed processing to improve swine and poultry performance. The 5th Global Feed and Food Congress. 2016; Antalya, Turkey.
Stark CR. and Saensukjaroenphon M. Testing Mixer Performance, Kansas State University, September 2017.
Şenköylü N. Karma Yemde Homojenite Testi ve Mikser Kullanımı. Yem Magazin. 2023; 27-30 Nisan, 41-46
Toprak NN, Ceylan N. Ruminant yemleri üretiminde ekspander teknolojisi kullanımı ve etkileri. 1-Besin maddeleri ve besi hayvanlarındaki etkileri. Yem Magazin. 2016; 75:19-25.
Tothi R, Lund P, Weisbjerg MR. et al. Effect of expander processing on fractional rate of maize and barley starch degradation in the rumen of dairy cows estimated using rumen evacuation and in situ techniques. Animal Feed Science Technologia. 2003; 104:71-94.
Tarım ve Orman Bakanlığı. Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü 2023 ve 2024 raporu. https://www.tarimorman.gov.tr
Tumuluru JS. Effect of process variables on the density and durability of the pellets made from high moisture corn stover. Biosystems Engineering. 2013; 119, 44–57.
TÜİK. Türkiye İstatistik Kurumu, 2023; http://tuik.gov.tr
Tielen M. Structure & FEFAC and Lobbying Strategies. 7. TUYEM, Uluslararası Yem Kongresi ve Yem Dergisi. 2004; Belek/Antalya, s.93-113.
Selm B, Hijbeek R, Ittersum MK, et al. Recoupling livestock and feed production in the Netherlands to reduce environmental impacts. Science of the Total Environment. 2023; 899.
Yang WZ, Beachumin KA, Rode LM. Effects of grain processing, forage to concentrate ratio, and forage particle size on rumen pH and digestion by dairy cows. Journal Dairy Science. 2001; 84:2203–2216.
