Anestezi Sonrası Fiziksel Aktiviteye Dönüş: Ne Zaman Olmalı?
Özet
Anesteziyoloji, cerrahi girişimler, diğer invaziv işlemler ya da görüntüleme işlemleri esnasında hastaların acı, ağrı ve rahatsızlık hissetmemelerini sağlamak ve hasta konforunu artırmak amacıyla gerçekleştirilen anestezi uygulamalarıyla ilgili bilim dalıdır. Anestezi yöntemleri bilinç üzerine etkilerine göre ikiye ayırmak mümkündür. Genel anestezide bilinç baskılanırken sedasyon ve sedoanaljezide bilinç değişen derecelerde baskılanır. Tek başına uygulanan rejyonal ve lokal anestezide ise bilinç etkilenmez. Anestezi uygulamalarında hipnotikler, sedatifler, opioidler, analjezikler, kas gevşeticiler, lokal anestezikler ve çok sayıda adjuvan ajanlar kullanılmaktadır. Kullanılan bu ajanlar fizyolojik fonksiyonları pek çok noktada etkilerler. Anestezi uygulamalarından sonra fiziksel aktivitelerin yapılması, anestezi uygulanmasını gerektiren primer sorun kadar, uygulanan anestezinin ve seçilen farmakolojik ajanın özelliklerine de bağlıdır. Bu nonsistematik derlemede anestezi uygulamalarından sonra fiziksel aktivite ve spora ne zaman başlanabileceğine dair literatür bilgileri ışığında önerilerde bulunulması amaçlanmıştır. Anestezi uygulamalarından sonra alışıldık uygulama istirahat önerisi olsa da günümüzde prehabilitasyonla başlayan ve anestezi sonrası erken dönemde kontrollü aktiviteyi öneren yaklaşımlar giderek daha çok kabul görmeye başlamıştır. Anestezi sonrası fiziksel aktiviteye ve spora başlama süresi belirlenirken; seçilen anestezi yöntemi, kullanılan ilaçlar ve dozları, cerrahinin özellikleri, hastanın sahip olduğu sağlık sorunları dikkate alınarak bireyselleştirilmelidir.
Referanslar
World Health Organization. (n.d.). Health and well-being. World Health Organization. Retrieved May 14, 2025, from https://www.who.int/Data/Gho/Data/Major-Themes/Health-and-Well-Being
Ljungqvist, O., Scott, M., & Fearon, K. C. (2017). Enhanced recovery after surgery: A review. JAMA Surgery, 152(4), 292–298. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2016.4952
Nagelhaut, J. J., & Plaus, K. (2009). Nurse anesthesia (4th ed.). Saunders Publishing.
Physical activity pre and post surgery. (2023, May 24). Physiopedia. Retrieved August 14, 2025, from https://www.physio-pedia.com/index.php?title=Physical_Activity_Pre_and_Post_Surgery&oldid=335680
Işık, B. (Çev. Ed.). (2024). Morgan & Mikhail klinik anesteziyoloji el kitabı. Güneş Tıp Kitabevi.
Işık, B., & Kurtipek, Ö. (Çev. Ed.). (2017). Barash klinik anestezi (8. baskı). Güneş Tıp Kitabevi.
Işık, B. (Ed.). (2019). Anestezi pratiğinde sedasyon. Akademisyen Tıp Kitabevi.
Bailey, J. M. (1997). Context-sensitive half-times and other decrement times of inhaled anesthetics. Anesthesia & Analgesia, 85(3), 681–686. https://doi.org/10.1097/00000539-199709000-00036
Lockwood, G. (2010). Theoretical context-sensitive elimination times for inhalation anaesthetics. British Journal of Anaesthesia, 104(5), 648–655. https://doi.org/10.1093/bja/aeq051
Hughes, M. A., Glass, P. S., & Jacobs, J. R. (1992). Context-sensitive half-time in multicompartment pharmacokinetic models for intravenous anesthetic drugs. Anesthesiology, 76(3), 334–341. https://doi.org/10.1097/00000539-199203000-00007
Miller, A., McKee, A., & Mazer, C. D. (2007). Sedation, analgesia, and related topics. In Cardiothoracic critical care (pp. 53–70). Elsevier.
Adeyinka, A., & Layer, D. A. (2025). Neuromuscular blocking agents. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537168/
Appiah-Ankam, J., & Hunter, J. M. (2004). Pharmacology of neuromuscular blocking drugs. Continuing Education in Anaesthesia, Critical Care & Pain, 4(1), 2–7. https://doi.org/10.1093/bjaceaccp/mkh001
Susa, S. T., Hussain, A., & Preuss, C. V. (2023). Drug metabolism. In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.statpearls.com
Snowden, C. P., Prentis, J. M., Anderson, H. L., Roberts, D. R., Randles, D., Renton, M., & Manas, D. M. (2010). Submaximal cardiopulmonary exercise testing predicts complications and hospital length of stay in patients undergoing major elective surgery. Annals of Surgery, 251(3), 535–541. https://doi.org/10.1097/SLA.0b013e3181d33a5a
Gillis, C., Li, C., Lee, L., Awasthi, R., Augustin, B., Gamsa, A., Liberman, A. S., Stein, B., Charlebois, P., Feldman, L. S., & Carli, F. (2014). Prehabilitation versus rehabilitation: A randomized control trial in patients undergoing colorectal resection for cancer. Anesthesiology, 121(5), 937–947. https://doi.org/10.1097/ALN.0000000000000370
Whitney, J. A., & Parkman, S. (2002). Preoperative physical activity, anesthesia, and analgesia: Effects on early postoperative walking after total hip replacement. Applied Nursing Research, 15(1), 19–27. https://doi.org/10.1053/apnr.2002.29519
Niezgoda, N., Chomiuk, T., Mamcarz, A., & Śliż, D. (2025). Physical activity before and after bariatric surgery. Metabolic Syndrome and Related Disorders, 23(1), 1–12. https://doi.org/10.1089/met.2024.0174
Şahin, T. (2021). Wearable technologies in athletic performance. Turkish Journal of Sport and Exercise, 23(1), 40–45. https://doi.org/10.15314/tsed.895566
