Gökova Körfezinde Küçük Ölçekli Balıkçılığın Sosyo-Ekonomik Durumu
Özet
Küçük ölçekli balıkçılık, sosyal, ekonomik ve kültürel özellikleriyle Akdeniz’in önemli bir yeri olan vazgeçilmez bir sektörüdür. Bu sektör yüksek katma değer, gelir ve istihdam yaratmasının yanı sıra, çeşitli sektörlerde büyük miktarda doğrudan ve dolaylı ekonomik faaliyeti oluşturur. Ancak, küçük ölçekli balıkçılar, balıkçı hanelerinin ve balıkçılığa bağımlı diğer toplulukların kırılganlığını azaltmak ve dayanıklılığını güçlendirmek için kullanılabilecek yetersiz veya hiç olmayan sosyal koruma müdahaleleri nedeniyle sosyal, ekonomik ve çevresel şoklara karşı oldukça savunmasızdır. Küçük ölçekli balıkçı topluluklarının, geçimleri, sosyal güvenceleri ve gıda ihtiyaçlarını karşılayabilmek için deniz kaynaklarına bağımlı olduğu bilinmektedir. Bu anlamda, Gökova Körfezi Özel Çevre Koruma Bölgesinin denizel sınırları içinde (çalışmada Gökova Deniz Koruma Alanı olarak adlandırılmıştır) balıkçılığın sosyo-ekonomik durumunu ve balıkçıların gelirlerini çeşitlendirmek için gereklilikleri ve tercihleri ortaya çıkarmak amacıyla bir çalışma planladık. Çalışmada ilk olarak alanda gerçekleştirilmiş önceki çalışmalar incelenmiştir. Ardından, Gökova Deniz Koruma Alanı'ndaki küçük ölçekli balıkçıların gelir, meslek ve sosyo-demografik özellikleri ve sosyo-ekonomik durumları dahil olmak üzere ek gelir kaynakları ve tercihleri ortaya çıkarılmıştır. Bu amaçla, bölgede yer alan üç balıkçı beldesinde özel olarak tasarlanmış anket formları aracılığıyla balıkçı kooperatifi ortaklarıyla anket yapılmıştır. Balıkçıların refahına ilişkin çeşitli algı düzeyleri yetersiz ve tutarsız değildi. Ankete katılan balıkçıların gelir çeşitlendirmesi de bölgede kısmen sağlandı. Pescaturismo için büyük bir ilgi olduğunu belirledik. Sonuç olarak, Gökova Deniz Koruma Alanı'ndaki küçük ölçekli balıkçıların sosyo-ekonomik koşulları, balıkçılığa bağımlılığı ve gelirlerini çeşitlendirmek için neler yaptıkları ve ne tür gelir kaynaklarını tercih ettikleri konusundaki boşluğu doldurmayı amaçladık. Genel olarak, küçük ölçekli balıkçıların ve kooperatiflerinin sosyo-ekonomik koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini bulduk. Bu ön çalışmanın sonuçlarının bölgedeki küçük ölçekli balıkçıların mevcut refah durumunun anlaşılmasına yardımcı olacağına ve Gökova Körfezi'ndeki ilgili yönetim eylemlerine ilişkin gelecekteki öncelikli projeler ve kararlar için yol gösterici olarak değerlendirilebileceğine inanıyoruz.
Referanslar
Ünal, V., Ulman, A., 2020. The current state and challenges facing the small-scale fisheries of Turkey. (Edt: Pascual Fernandez, J.J., Pita, C.B., Bavinck, M.) Small-Scale Fisheries in Europe: Status, Resilience, and Governance.MARE Publication Series, ISSN 2212-6260, ISBN 978-3-030-37370-2, Springer, 610 p.
Ünal, V., Franquesa, R., 2010. A comparative study on socio-economic indicators and viability in small-scale fisheries of six districts along the Turkish coast. Journal of Applied Ichthyology , vol.26, 26-34.
Ünal, V., Göncüoğlu, H., Durgun, D., Tunca., S., Güçlüsoy, H., 2015. Viability of small-scale fisheries in Datça-Bozburun Special Environmental Protection Area (SEPA), (Eastern Mediterranean), Turkey. Srour, A., Ferri, N., Bourdenet, D., Fezzardi, D., Nastasi, A., eds. 2015. First Regional Symposium on Sustainable Small-Scale Fisheries in the Mediterranean and Black Sea, 27–30 November 2013, Saint Julian’s, Malta. FAO Fisheries and Aquaculture Proceedings No. 39. ISBN 978-92-5-108846-3, 403-415, Rome, Italy.
Berkes F., 1986. Common Property Resources and Hunting Territories. Anthropologica. New Series, 28 (1-2). Doi: 10.2307/25605196
FAO, 2018. The State of Mediterranean and Black Sea Fisheries. General Fisheries Commission for the Mediterranean. Rome. 172 pp. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
Ünal, V., Güçlüsoy, H. & Franquesa, R. 2009. A comparative study of success and failure of fishery cooperatives in the Aegean, Turkey. Journal of Applied Ichthyology, 25:394–400.
Bann, C., Başak, E., 2011. The economic analysis of Gökova Special Environmental Protection Area. Economic Analysis reports for Foça and Gökova in the framework of environmental economics principles. Project PIMS 3697: The Strengthening the System of Marine and Coastal Protected Areas of Turkey. Technical Report Series 3: 80 pp.
Anon., 2021. Ministry of Environment and Urbanization-General Directorate for Protection and Natural Assets. https://tvk.csb.gov.tr/gokova-ozel-cevre-koruma-bolgesi-yonetim-plani-tamamlandi-haber-254538 (16.01.2021).
TVKGM, 2020. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü. Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi Yönetim Planı 2020-2024. 176 s.
Ünal, V., Tıraşın, E.M., Tosunoğlu, Z., 2021. Transition to Ecosystem Approach to Fisheries Management for Small-Scale Fisheries in Gökova MPA, Turkey: Gaps and Difficulties of the Preparation and Implementation Process. Vasconcellos, M and Ünal, V (Eds), Transition to an ecosystem approach to fisheries in the Mediterranean: lessons from selected case studies. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper, FAO. Rome (in press).
Okuş, E., Yüksek, A., Yokes, B., Yılmaz, I.N., Aslan-Yılmaz, A., Karhan, S.Ü., Demirel N. et al., 2006. Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesinin Kıyı ve Deniz Alanlarının Biyolojik Çesitliliğinin Tespiti Projesi Final Raporu, (Sunulan Kuruluş, T.C. Çevre ve Orman Bakanlıgı Özel Çevre Koruma Kurumu Bakanlıgı). ISBN:975-8273-91-4.
Ünal, V., Kızılkaya, Z., 2019. A Long and Participatory Process Towards Successful Fishery Management of Gökova Bay, Turkey. From Catastrophe to Recovery: Stories of Fishery Management Success. (Editors: Charles C. Krueger, William W. Taylor, and So Jung Youn), American Fisheries Society, 572 pages, ISBN: 978-1-934874-55-4, USA.
Ünal, V.,Tıraşın, E.M., Dimech, M., Vasconcellos, M., 2018. Initiatives for Tthe Ecosystem Approach To Fisheries Management In Turkey: Is There Hope for a Successful Implementation? The 3rd International Congress on Applied Ichthyology & Aquatic Environment (HydroMedit 2018). 8-11 November 2018, Volos, Greece.
TurkStat, 2019. Turkish Statistical Institute (TurkStat) -Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) https://www.tuik.gov.tr/ (15.01.2021)
Referanslar
Ünal, V., Ulman, A., 2020. The current state and challenges facing the small-scale fisheries of Turkey. (Edt: Pascual Fernandez, J.J., Pita, C.B., Bavinck, M.) Small-Scale Fisheries in Europe: Status, Resilience, and Governance.MARE Publication Series, ISSN 2212-6260, ISBN 978-3-030-37370-2, Springer, 610 p.
Ünal, V., Franquesa, R., 2010. A comparative study on socio-economic indicators and viability in small-scale fisheries of six districts along the Turkish coast. Journal of Applied Ichthyology , vol.26, 26-34.
Ünal, V., Göncüoğlu, H., Durgun, D., Tunca., S., Güçlüsoy, H., 2015. Viability of small-scale fisheries in Datça-Bozburun Special Environmental Protection Area (SEPA), (Eastern Mediterranean), Turkey. Srour, A., Ferri, N., Bourdenet, D., Fezzardi, D., Nastasi, A., eds. 2015. First Regional Symposium on Sustainable Small-Scale Fisheries in the Mediterranean and Black Sea, 27–30 November 2013, Saint Julian’s, Malta. FAO Fisheries and Aquaculture Proceedings No. 39. ISBN 978-92-5-108846-3, 403-415, Rome, Italy.
Berkes F., 1986. Common Property Resources and Hunting Territories. Anthropologica. New Series, 28 (1-2). Doi: 10.2307/25605196
FAO, 2018. The State of Mediterranean and Black Sea Fisheries. General Fisheries Commission for the Mediterranean. Rome. 172 pp. Licence: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
Ünal, V., Güçlüsoy, H. & Franquesa, R. 2009. A comparative study of success and failure of fishery cooperatives in the Aegean, Turkey. Journal of Applied Ichthyology, 25:394–400.
Bann, C., Başak, E., 2011. The economic analysis of Gökova Special Environmental Protection Area. Economic Analysis reports for Foça and Gökova in the framework of environmental economics principles. Project PIMS 3697: The Strengthening the System of Marine and Coastal Protected Areas of Turkey. Technical Report Series 3: 80 pp.
Anon., 2021. Ministry of Environment and Urbanization-General Directorate for Protection and Natural Assets. https://tvk.csb.gov.tr/gokova-ozel-cevre-koruma-bolgesi-yonetim-plani-tamamlandi-haber-254538 (16.01.2021).
TVKGM, 2020. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü. Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesi Yönetim Planı 2020-2024. 176 s.
Ünal, V., Tıraşın, E.M., Tosunoğlu, Z., 2021. Transition to Ecosystem Approach to Fisheries Management for Small-Scale Fisheries in Gökova MPA, Turkey: Gaps and Difficulties of the Preparation and Implementation Process. Vasconcellos, M and Ünal, V (Eds), Transition to an ecosystem approach to fisheries in the Mediterranean: lessons from selected case studies. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper, FAO. Rome (in press).
Okuş, E., Yüksek, A., Yokes, B., Yılmaz, I.N., Aslan-Yılmaz, A., Karhan, S.Ü., Demirel N. et al., 2006. Gökova Özel Çevre Koruma Bölgesinin Kıyı ve Deniz Alanlarının Biyolojik Çesitliliğinin Tespiti Projesi Final Raporu, (Sunulan Kuruluş, T.C. Çevre ve Orman Bakanlıgı Özel Çevre Koruma Kurumu Bakanlıgı). ISBN:975-8273-91-4.
Ünal, V., Kızılkaya, Z., 2019. A Long and Participatory Process Towards Successful Fishery Management of Gökova Bay, Turkey. From Catastrophe to Recovery: Stories of Fishery Management Success. (Editors: Charles C. Krueger, William W. Taylor, and So Jung Youn), American Fisheries Society, 572 pages, ISBN: 978-1-934874-55-4, USA.
Ünal, V.,Tıraşın, E.M., Dimech, M., Vasconcellos, M., 2018. Initiatives for Tthe Ecosystem Approach To Fisheries Management In Turkey: Is There Hope for a Successful Implementation? The 3rd International Congress on Applied Ichthyology & Aquatic Environment (HydroMedit 2018). 8-11 November 2018, Volos, Greece.
TurkStat, 2019. Turkish Statistical Institute (TurkStat) -Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) https://www.tuik.gov.tr/ (15.01.2021)
