Çocuk ve Ergenlerde Anksiyete Bozukluğunda Biyojenik Aminlerin Etkisi
Özet
Çocuklar ve ergenler arasında anksiyete bozuklukları, komorbid psikiyatrik bozukluklar, sosyal ve akademik bozulma riski taşıyan yaygın psikiyatrik bozukluklardır. Genellikle akran ilişkilerini, okul eğitimini ve aile yaşamını etkiler. Tedavi edilmezse yetişkinliğe kadar devam eder. Anksiyete bozukluklarının tanımlanması genellikle yetersizdir ve anksiyete bozukluğu olan birçok genç tedavi edilmemektedir. Gelişimsel epidemiyoloji, nörobiyoloji ve pediatrik anksiyete bozukluklarının tedavisindeki son gelişmeler, bu durumlara ilişkin anlayışımızı artırmıştır. Bu çalışmada, çocuk ve ergen anksiyete bozukluklarının kapsamlı değerlendirmesi ve davranışsal gözlemler dahil olmak üzere değerlendirme ve tanıya yönelik çok yöntemli bir yaklaşımdan yararlanılarak literatür taraması yapılmıştır. Anksiyete belirtileri kaçınma davranışları, somatik şikayetler, sosyal zorluklar ve uyku bozukluklarını içerebileceğinden, ayırıcı tanının dikkate alınması önemlidir. Mevcut psikososyal müdahaleler arasında bilişsel-davranışçı terapi ve maruz bırakma temelli terapiler, çocuk ve ergenlerde anksiyete bozukluklarını ele almak için en iyi yerleşik tedavi yaklaşımları olarak ortaya çıkmıştır. Farmakolojik olarak, seçici serotonin geri alım inhibitörlerinin (SSRI'lar) pediatrik anksiyete tedavisinde güvenli ve etkili olduğu kanıtlanmış olup, bu grup için tercih edilen ilaçlar olarak kabul edilmektedir. Biyojenik aminler insan dokularında oldukça yaygındır ve DNA replikasyonunun, hormon sentezinin, protein sentezinin, hücre aktivitesinin ve diğer düzenli fizyolojik süreçlerin sürdürülmesi için çok önemlidir. İnsan vücudunda, taurin, anilin, betain, kolin, histamin, kinenin ve kreatin gibi biyojenik amin metabolitleri, hücresel metabolizmadaki değişikliklere yanıt verebilir ve fizyolojik süreçlerin normalliğine dair içgörüler sağlayabilir. Son yıllarda, bu metabolitlerin ruhsal hastalıklarla, özellikle de duygudurum bozukluklarıyla yakın bir bağlantısı olduğu keşfedilmiştir. Duygudurum bozukluklarından muzdarip bireylerin periferik ve merkezi sinir sistemlerindeki biyojenik amin metabolitlerindeki değişiklikleri araştırmak, yalnızca bu durumları tanımlamak için yenilikçi bir yaklaşım sunmakla kalmayıp, aynı zamanda duygudurum bozukluklarının altında yatan biyolojik mekanizmalara ışık tutabilir ve gelecekte yeni terapötik hedeflerin keşfinin önünü açabilir.
Referanslar
Hill C, Waite P, & Creswell C. Anxiety disorders in children and adolescents. Paediatrics and Child Health, 2016;26(12):548-553.
Foley DL, Goldston DB, Costello EJ, Angold A. Proximal psychiatric risk factors for suicidality in youth: the Great Smoky Mountains study. Arch Gen Psychiatry. 2006;63:1017–24.
Jacobson CM, Muehlenkamp JJ, Miller AL, Turner JB. Psychiatric impairment among adolescents engaging in different types of deliberate self-harm. J Clin Child Adolesc Psychol. 2008;37(2):363– 75.
Beesdo-Baum K, Pine DS, Lieb R, Wittchen J. Mental disorders in adolescence and young adulthood: homotypic and heterotypic longitudinal associations. American College of Neuropsychopharmacology 51st Annual Meeting, Hollywood, Florida, 2012.
Pine DS, Cohen P, Gurley D, Brook J, Ma Y. The risk for earlyadulthood anxiety and depressive disorders in adolescents with anxiety and depressive disorders. Arch Gen Psychiatry. 1998;55(1):56–64.
Walkup JT, Albano AM, Piacentini J, Birmaher B, Compton SN, Sherrill JT, et al. Cognitive behavioral therapy, sertraline, or a combination in childhood anxiety. N Engl J Med. 2008;359(26):2753– 66.
Beesdo K, Pine DS, Lieb R, Wittchen H-U. Incidence and risk patterns of anxiety and depressive disorders and categorization of generalized anxiety disorder. Arch Gen Psychiatry. 2010;67(1):47– 57.
Blackford JU, Pine DS. Neural substrates of childhood anxiety disorders: a review of neuroimaging findings. Child Adolesc Psychiatr Clin N Am. 2012;21(3):501–25.
Strawn JR, Wehry AM, DelBello MP, Rynn MA, Strakowski S. Establishing the neurobiologic basis of treatment in children and adolescents with generalized anxiety disorder. Depress Anxiety. 2012;29:328–39.
Kendall PC, Compton SN, Walkup JT, Birmaher B, Albano AM, Sherrill J, et al. Clinical characteristics of anxiety disordered youth. J Anxiety Disord. 2010;24(3):36–5.
Strawn JR, Dominick KC, Patino LR, Doyle CD, Picard PS, Phan KL. Neurobiology of pediatric anxiety disorders. Curr Behav Neurosci Rep. 2014;1(3):154–60.
Maslowsky J, Mogg K, Bradley BP, McClure-Tone E, Ernst M, Pine DS, et al. A preliminary investigation of neural correlates of treatment in adolescents with generalized anxiety disorder. J Child Adolesc Psychopharmacol. 2010;20(2):105–11.
McClure EB, Monk CS, Nelson EE, Parrish JM, Adler A, Blair RJ, et al. Abnormal attention modulation of fear circuit function in pediatric generalized anxiety disorder. Arch Gen Psychiatry. 2007;64(1):97–106.
Strawn JR, Bitter SM, Weber WA, Chu WJ, Whitsel RM, Adler C, et al. Neurocircuitry of generalized anxiety disorder in adolescents: a pilot functional neuroimaging and functional connectivity study. Depress Anxiety. 2012;29(11):939–47.
Buňková L, Buňka F, Klčovská P, Mrkvička V, Doležalová M and Kráčmar S, Formation of biogenic amines by gram-negative bacteria isolated from poultry skin. Food Chem., 2010;12:203–206.
Feddern V, Mazzuco H, Fonseca FN and de Lima GJMM, A review on biogenic amines in food and feed: toxicological aspects, impact on health and control measures. Anim Prod Sci., 2019;59:608–618.
Sirocchi V, Caprioli G, Cecchini C, Coman MM, Cresci A, Maggi F et al., Biogenic amines as freshness index of meat wrapped in a new active packaging system formulated with essential oils of Rosmarinus officinalis. Int J Food SciNutr., 2013;64:921–928.
Park YK, Lee JH and Mah JH, Occurrence and reduction of biogenic amines in traditional Asian fermented soybean foods: a review. Food Chem., 2019;278:1–9.
Rabie MA, Elsaidy S, El-Badawy AA, Siliha H ve Malcata FX, BiyojenikSeçilmiş Mısır fermente gıdalarındaki amin içerikleri belirleyici olarakiyon değişim kromatografisi ile çıkarılmıştır. J Gıda Koruması, 2011;74:681–685
Naila A, Flint S, Fletcher G, Bremer P and Meerdink G, Control of Biegonic amines in food – existing and emerging approaches. J Food Sci., 2010; 75:139–150.
Cheng W, Sun DW and Cheng JH, Pork biogenic amine index (BAI) determination based on chemometric analysis of hyperspectral imaging data. LWT. Food Sci Technol., 2016;73:13–19.
Ozcelik F, Temel MC, Ozcelik İK and Kale E, The role of biogenic amines in nutrition toxicology. Int J Nutr., 2020;5:21–29.
Jairath G, Singh PK, Dabur RS, Rani M and Chaudhari M, Biogenic amines in meat and meat products and its public health significance: a review. J Food Sci Technol.,2015;52:6835–6846.
Ekici K and Omer AK, Biogenic amines formation and their importance in fermented foods, in Bio Web of Conferences, 2020; 232, p. 17 https://doi.org/10.1051/bioconf/20201700232.
Wilson JE, Blizzard L, Gall SL, Magnussen CG, Oddy WH, Dwyer T, et al. Youth diet quality and hazard of mood disorder in adolescence and adulthood among an Australian cohort. J Affect Disord., 2020;276:511–8. doi: 10.1016/j.jad.2020.07.048
Simanek AM, Parry A, Dowd JB. Differences in the association between persistent pathogens and mood disorders among young- to middle-aged women and men in the U.S. Brain Behav Immun.,2018;68:56–65. doi: 10.1016/j.bbi.2017.09.017
Carvalho AF, Firth J, Vieta E. Bipolar disorder. N Engl J Med. (2020) 383:58–66. doi: 10.1056/NEJMra1906193
Otte C, Gold SM, Penninx BW, Pariante CM, Etkin A, Fava M, et al. Major depressive disorder. Nat Rev Dis Primers. 2016;2:16065. doi: 10.1038/nrdp.2016.65
Miller JN, Black DW. Bipolar disorder and suicide: a review. Curr Psychiatry Rep. (2020) 22:6. doi: 10.1007/s11920-020-1130-0
Cui L, Li S, Wang S, Wu X, Liu Y, Yu W, et al. Major depressive disorder: hypothesis, mechanism, prevention and treatment. Signal Transduct Target Ther. 2024;9:30. doi: 10.1038/s41392-024-01738-y
Yuan M, Yang B, Rothschild G, Mann JJ, Sanford LD, Tang X, et al. Epigenetic regulation in major depression and other stress-related disorders: molecular mechanisms, clinical relevance and therapeutic potential. Signal Transduct Target Ther. (2023) 8:309. doi: 10.1038/s41392-023-01519-z
Rantala MJ, Luoto S, Borrá z-León JI, Krams I. Bipolar disorder: An evolutionary psychoneuroimmunological approach. Neurosci Biobehav Rev.,2021;122:28–37. doi: 10.1016/j.neubiorev.2020.12.031
Zhu T, Liu X, Wang J, Kou R, Hu Y, Yuan M, et al. Explainable machine-learning algorithms to differentiate bipolar disorder from major depressive disorder using selfreported symptoms, vital signs, and blood-based markers. Comput Methods Programs BioMed., 2023;240:107723. doi: 10.1016/j.cmpb.2023.107723
Baker SA, Rutter J. Metabolites as signalling molecules. Nat Rev Mol Cell Biol.,2023;24:355–74. doi: 10.1038/s41580-022-00572-w
Frederick AL, Stanwood GD. Drugs, biogenic amine targets and the developing brain. Dev Neurosci., 2009;31:7–22. doi: 10.1159/000207490
Zhang Z, Peng Y, Zheng J. Amino acid and biogenic amine adductions derived from reactive metabolites. Curr Drug Metab.,2021;22:1076–86.doi: 10.2174/ 1389200223666211216143617
Schranner D, Kastenmüller G, Schönfelder M, Römisch-Margl W, Wackerhage H. Metabolite concentration changes in humans after a bout of exercise: a systematic review of exercise metabolomics studies. Sports Med Open., 2020;6:11. doi: 10.1186/ s40798-020-0238-4
Sun XL, Ma LN, Chen ZZ, Xiong YB, Jia J, Wang Y, et al. Search for serum biomarkers in patients with bipolar disorder and major depressive disorder using metabolome analysis. Front Psychiatry.,2023;14:1251955. doi: 10.3389/fpsyt.2023.1251955
Perez-Garcia, G., Meneses, A., Memory formation, amnesia, improved memory and reversed amnesia: 5-HT role. Behavioural brain research, 2008;195(1), 17-29.
Zhang, X., Yan, H., Luo, Y., Huang, Z., Rao, Y. Thermoregulation-independent regulation of sleep by serotonin revealed in mice defective in serotonin synthesis. Molecular Pharmacology, 2018;93(6), 657-664.
Ruiz S, Montes JM, Alvarez E et al. Tianeptine therapy for depression in the elderly. Actas Luso-Esp Neurol Psiquiatr,1997;25:79-83.
Stary D, Bajda M. Taurine and creatine transporters as potential drug targets in cancer therapy. Int J Mol Sci., 2023;24:3788. doi: 10.3390/ijms24043788
Kurtz JA, VanDusseldorp TA, Doyle JA, Otis JS. Taurine in sports and exercise. J Int Soc Sports Nutr. (2021) 18:39. doi: 10.1186/s12970-021-00438-0
Muñoz-Moreno E, Simões RV, Tudela R, López-Gil X, Soria G. Spatiotemporal metabolic rewiring in the brain of TgF344-AD rat model of Alzheimer's disease. Sci Rep., 2022; 12:16958. doi: 10.1038/s41598-022-20962-6
Fang Q, Liu J, Chen L, Chen Q, Wang Y, Li Z, et al. Taurine supplementation improves hippocampal metabolism in immature rats with intrauterine growth restriction (IUGR) through protecting neurons and reducing gliosis. Metab Brain Dis., 2022;37:2077–88. doi: 10.1007/s11011-021-00896-0
Levy M, Thaiss CA, Zeevi D, Dohnalová L, Zilberman-Schapira G, Mahdi JA, et al. Microbiota-modulated metabolites shape the intestinal microenvironment by regulating NLRP6 inflammasome signaling. Cell., 2015;163:1428–43. doi: 10.1016/ j.cell.2015.10.048
