Kuvvet Antrenmanında Periyotlama: Planlama, Yüklenme ve Adaptasyon Süreçleri
Özet
Bu bölümde, antrenman biliminin temel kavramları, yüklenme ilkeleri ve fiziksel gelişim süreçleri ele alınmıştır. Antrenman, bireyin fiziksel, fizyolojik ve psikolojik kapasitesini geliştirmek için yapılan planlı ve sistemli çalışmalardır. Amaç, performansı artırırken vücudun yüklenmelere uyum sağlamasını desteklemektir. Yüklenme; şiddet, süre, sıklık ve yoğunluk gibi değişkenlerle kontrol edilir. Bu unsurlar, sporcunun seviyesine göre düzenlenmezse aşırı yüklenme veya yetersiz gelişim görülebilir. Ayrıca, dinlenme süreçleri antrenman kadar önemlidir; kas dokularının onarımı, enerji depolarının yenilenmesi ve sinir sisteminin toparlanması için gereklidir. Antrenman planlamasında bireysel farklılıklar, yaş, cinsiyet ve antrenman geçmişi dikkate alınmalıdır. Sporcunun performansını artırmak için yüklenme-dinlenme dengesi iyi kurulmalı, kademeli ilerleme sağlanmalıdır. Antrenman bilimi, yalnızca fiziksel gücü değil, teknik, taktik ve psikolojik dayanıklılığı da kapsar. Sonuç olarak, başarılı bir antrenman programı; sistematik planlama, uygun yüklenme ve yeterli dinlenme ile mümkündür.
Referanslar
Aagaard, P., Simonsen, E. B., Andersen, J. L., Magnusson, P., & Dyhre-Poulsen, P. (2002). Increased rate of force development and neural drive of human skeletal muscle following resistance training. Journal of Applied Physiology, 93(4), 1318–1326. https://doi.org/10.1152/japplphysiol.00283.2002
Alim, K. (2021). Voleybol ve futbolcularda kendi kendine uygulanan miyofasyal gevşetme hareketlerinin akut esneklik, kuvvet ve denge üzerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi].
Anderson, T., & Kearney, J. T. (1982). Effects of three resistance training programs on muscular strength and absolute and relative endurance. Research Quarterly for Exercise and Sport, 53(1), 1–7. https://doi.org/10.1080/02701367.1982.10605217
Baker, D. (2001). Comparison of upper-body strength and power between professional and college-aged rugby league players. Journal of Strength and Conditioning Research, 15(1), 30–35. https://doi.org/10.1519/00124278-200102000-00006
Bassett, D. R., & Howley, E. T. (2000). Limiting factors for maximum oxygen uptake and determinants of endurance performance. Medicine & Science in Sports & Exercise, 32(1), 70–84. https://doi.org/10.1097/00005768-200001000-00012
Bayrakdar, A., Demirhan, B., & Zorba, E. (2019). The effect of calisthenics exercises performed on stable and unstable ground on body fat percentage and performance in swimmers. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2979–2992.
Beckham, G., Mizuguchi, S., Carter, C., Sato, K., Ramsey, M., Lamont, H., ... & Stone, M. (2013). Relationships of isometric mid-thigh pull variables to weightlifting performance. Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 53(5), 573–581.
Bencke, J., Damsgaard, R., Saekmose, A., Jørgensen, P., Jørgensen, K., & Klausen, K. (2002). Anaerobic power and muscle strength characteristics of 11 years old elite and non‐elite boys and girls from gymnastics, team handball, tennis and swimming. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 12(3), 171–178. https://doi.org/10.1034/j.1600-0838.2002.01140.x
Boyacı, A., & Bıyıklı, T. (2018). Core antrenmanın fiziksel performansına etkisi: Erkek futbolcular örneği. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 18–27.
Çankaya, C., Arabacı, R., Kurt, E., Doğan, S., Erol, S., Gürak, A. N., & Korkmaz, F. (2018). Examining the effects of the pliometric (jump squat) exercise on vertical jump in female volleyball players. European Journal of Physical Education and Sport Science. https://doi.org/10.5281/zenodo.1323312
Gençoğlu, C., & Çabuk, S. (2024). Sporda fizyolojik adaptasyonların sürdürülebilirliği: Dayanıklılık ve kuvvet gelişimi. In Antrenman Biliminde Sürdürülebilirlik ve Nitel Araştırmalar. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub487
Gökmen, M. H. (2019). Hentbolcularda sekiz haftalık kuvvet antrenmanının sürat, dikey sıçrama ve kuvvet üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi].
Haff, G. G., & Nimphius, S. (2012). Training principles for power. Strength & Conditioning Journal, 34(6), 2–12. https://doi.org/10.1519/SSC.0b013e31826db467
Hickson, R. C. (1980). Interference of strength development by simultaneously training for strength and endurance. European Journal of Applied Physiology and Occupational Physiology, 45(2–3), 255–263. https://doi.org/10.1007/BF00421333
Jones, A. M., & Carter, H. (2000). The effect of endurance training on parameters of aerobic fitness. Sports Medicine, 29(6), 373–386. https://doi.org/10.2165/00007256-200029060-00001
Karakurt, K. (2020). Statik ve dinamik core antrenmanın yüzme performansı ve motorik beceriler üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi, Hitit Üniversitesi].
Kawamori, N., & Haff, G. G. (2004). The optimal training load for the development of muscular power. Journal of Strength and Conditioning Research, 18(3), 675–684. https://doi.org/10.1519/1533-4287(2004)18<675: TOTLFT>2.0.CO;2
Kraemer, W. J., Ratamess, N. A., & French, D. N. (2002). Resistance training for health and performance. Current Sports Medicine Reports, 1(3), 165–171. https://doi.org/10.1097/00149619-200206000-00007
Kraemer, W. J. (2004). Fundamentals of resistance training: Progression and exercise prescription. Medicine & Science in Sports & Exercise, 36(4), 674–688. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000121945.36635.61
Marques, M. C., Saavedra, F. J., Abrantes, C., & Aidar, F. J. (2011). Associations between rate of force development metrics and throwing velocity in elite team handball players: A short research report. Journal of Human Kinetics, 29, 53–59. https://doi.org/10.2478/v10078-011-0047-2
Moss, B. M., Refsnes, P. E., Abildgaard, A., Nicolaysen, K., & Jensen, J. (1997). Effects of maximal effort strength training with different loads on dynamic strength, cross-sectional area, load-power and load-velocity relationships. European Journal of Applied Physiology and Occupational Physiology, 75(3), 193–199. https://doi.org/10.1007/s004210050147
Muratlı, S., & Hindistan, İ. E. (2018). Sporda kuvvet antrenmanı. Ankara: Spor Yayınevi ve Kitabevi.
Muratlı, S., Kalyoncu, O., & Şahin, G. (2007). Antrenman ve müsabaka. İstanbul: Ladin Matbaası.
Newton, R. U., & Kraemer, W. J. (1994). Developing explosive muscular power: Implications for a mixed methods training strategy. Strength & Conditioning Journal, 16(5), 20–31. https://doi.org/10.1519/0744-0049(1994)016<0020: DEMPIT>2.3.CO;2
Plowman, S. A., & Smith, D. L. (2013). Exercise physiology for health, fitness, and performance (4th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Schoenfeld, B. J. (2010). The mechanisms of muscle hypertrophy and their application to resistance training. Journal of Strength and Conditioning Research, 24(10), 2857–2872. https://doi.org/10.1519/JSC.0b013e3181e840f3
Sevim, Y. (1995). Antrenman bilgisi. Ankara: Gazi Büro Kitabevi.
Sevim, Y. (1999). Basketbolda kondisyon antrenmanı. Ankara: Bağırgan Yayınevi.
Sevim, Y. (2002). Antrenman bilgisi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Stone, M. H., Plisk, S. S., Stone, M. E., Schilling, B. K., O'Bryant, H. S., & Pierce, K. C. (1998). Athletic performance development: Volume load—1 set vs. multiple sets, training velocity and training variation. Strength & Conditioning Journal, 20(6), 22–31. https://doi.org/10.1519/00126548-199812000-00066
Suchomel, T. J., Nimphius, S., & Stone, M. H. (2016). The importance of muscular strength in athletic performance. Sports Medicine, 46(10), 1419–1449. https://doi.org/10.1007/s40279-016-0486-0
Ünlü, G. (2015). Farklı kuvvet antrenmanlarının kas kuvveti ve hipertrofisi üzerine etkileri [Yüksek lisans tezi].
Yılmaz, M. (2019). 14-15 yaş grubu futbolcularda tekrarlı sprint ve patlayıcı kuvvet antrenmanlarının sürat ve vücut kompozisyonuna etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi].
Referanslar
Aagaard, P., Simonsen, E. B., Andersen, J. L., Magnusson, P., & Dyhre-Poulsen, P. (2002). Increased rate of force development and neural drive of human skeletal muscle following resistance training. Journal of Applied Physiology, 93(4), 1318–1326. https://doi.org/10.1152/japplphysiol.00283.2002
Alim, K. (2021). Voleybol ve futbolcularda kendi kendine uygulanan miyofasyal gevşetme hareketlerinin akut esneklik, kuvvet ve denge üzerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi].
Anderson, T., & Kearney, J. T. (1982). Effects of three resistance training programs on muscular strength and absolute and relative endurance. Research Quarterly for Exercise and Sport, 53(1), 1–7. https://doi.org/10.1080/02701367.1982.10605217
Baker, D. (2001). Comparison of upper-body strength and power between professional and college-aged rugby league players. Journal of Strength and Conditioning Research, 15(1), 30–35. https://doi.org/10.1519/00124278-200102000-00006
Bassett, D. R., & Howley, E. T. (2000). Limiting factors for maximum oxygen uptake and determinants of endurance performance. Medicine & Science in Sports & Exercise, 32(1), 70–84. https://doi.org/10.1097/00005768-200001000-00012
Bayrakdar, A., Demirhan, B., & Zorba, E. (2019). The effect of calisthenics exercises performed on stable and unstable ground on body fat percentage and performance in swimmers. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(3), 2979–2992.
Beckham, G., Mizuguchi, S., Carter, C., Sato, K., Ramsey, M., Lamont, H., ... & Stone, M. (2013). Relationships of isometric mid-thigh pull variables to weightlifting performance. Journal of Sports Medicine and Physical Fitness, 53(5), 573–581.
Bencke, J., Damsgaard, R., Saekmose, A., Jørgensen, P., Jørgensen, K., & Klausen, K. (2002). Anaerobic power and muscle strength characteristics of 11 years old elite and non‐elite boys and girls from gymnastics, team handball, tennis and swimming. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 12(3), 171–178. https://doi.org/10.1034/j.1600-0838.2002.01140.x
Boyacı, A., & Bıyıklı, T. (2018). Core antrenmanın fiziksel performansına etkisi: Erkek futbolcular örneği. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 18–27.
Çankaya, C., Arabacı, R., Kurt, E., Doğan, S., Erol, S., Gürak, A. N., & Korkmaz, F. (2018). Examining the effects of the pliometric (jump squat) exercise on vertical jump in female volleyball players. European Journal of Physical Education and Sport Science. https://doi.org/10.5281/zenodo.1323312
Gençoğlu, C., & Çabuk, S. (2024). Sporda fizyolojik adaptasyonların sürdürülebilirliği: Dayanıklılık ve kuvvet gelişimi. In Antrenman Biliminde Sürdürülebilirlik ve Nitel Araştırmalar. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub487
Gökmen, M. H. (2019). Hentbolcularda sekiz haftalık kuvvet antrenmanının sürat, dikey sıçrama ve kuvvet üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi].
Haff, G. G., & Nimphius, S. (2012). Training principles for power. Strength & Conditioning Journal, 34(6), 2–12. https://doi.org/10.1519/SSC.0b013e31826db467
Hickson, R. C. (1980). Interference of strength development by simultaneously training for strength and endurance. European Journal of Applied Physiology and Occupational Physiology, 45(2–3), 255–263. https://doi.org/10.1007/BF00421333
Jones, A. M., & Carter, H. (2000). The effect of endurance training on parameters of aerobic fitness. Sports Medicine, 29(6), 373–386. https://doi.org/10.2165/00007256-200029060-00001
Karakurt, K. (2020). Statik ve dinamik core antrenmanın yüzme performansı ve motorik beceriler üzerine etkisi [Yüksek lisans tezi, Hitit Üniversitesi].
Kawamori, N., & Haff, G. G. (2004). The optimal training load for the development of muscular power. Journal of Strength and Conditioning Research, 18(3), 675–684. https://doi.org/10.1519/1533-4287(2004)18<675: TOTLFT>2.0.CO;2
Kraemer, W. J., Ratamess, N. A., & French, D. N. (2002). Resistance training for health and performance. Current Sports Medicine Reports, 1(3), 165–171. https://doi.org/10.1097/00149619-200206000-00007
Kraemer, W. J. (2004). Fundamentals of resistance training: Progression and exercise prescription. Medicine & Science in Sports & Exercise, 36(4), 674–688. https://doi.org/10.1249/01.MSS.0000121945.36635.61
Marques, M. C., Saavedra, F. J., Abrantes, C., & Aidar, F. J. (2011). Associations between rate of force development metrics and throwing velocity in elite team handball players: A short research report. Journal of Human Kinetics, 29, 53–59. https://doi.org/10.2478/v10078-011-0047-2
Moss, B. M., Refsnes, P. E., Abildgaard, A., Nicolaysen, K., & Jensen, J. (1997). Effects of maximal effort strength training with different loads on dynamic strength, cross-sectional area, load-power and load-velocity relationships. European Journal of Applied Physiology and Occupational Physiology, 75(3), 193–199. https://doi.org/10.1007/s004210050147
Muratlı, S., & Hindistan, İ. E. (2018). Sporda kuvvet antrenmanı. Ankara: Spor Yayınevi ve Kitabevi.
Muratlı, S., Kalyoncu, O., & Şahin, G. (2007). Antrenman ve müsabaka. İstanbul: Ladin Matbaası.
Newton, R. U., & Kraemer, W. J. (1994). Developing explosive muscular power: Implications for a mixed methods training strategy. Strength & Conditioning Journal, 16(5), 20–31. https://doi.org/10.1519/0744-0049(1994)016<0020: DEMPIT>2.3.CO;2
Plowman, S. A., & Smith, D. L. (2013). Exercise physiology for health, fitness, and performance (4th ed.). Lippincott Williams & Wilkins.
Schoenfeld, B. J. (2010). The mechanisms of muscle hypertrophy and their application to resistance training. Journal of Strength and Conditioning Research, 24(10), 2857–2872. https://doi.org/10.1519/JSC.0b013e3181e840f3
Sevim, Y. (1995). Antrenman bilgisi. Ankara: Gazi Büro Kitabevi.
Sevim, Y. (1999). Basketbolda kondisyon antrenmanı. Ankara: Bağırgan Yayınevi.
Sevim, Y. (2002). Antrenman bilgisi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
Stone, M. H., Plisk, S. S., Stone, M. E., Schilling, B. K., O'Bryant, H. S., & Pierce, K. C. (1998). Athletic performance development: Volume load—1 set vs. multiple sets, training velocity and training variation. Strength & Conditioning Journal, 20(6), 22–31. https://doi.org/10.1519/00126548-199812000-00066
Suchomel, T. J., Nimphius, S., & Stone, M. H. (2016). The importance of muscular strength in athletic performance. Sports Medicine, 46(10), 1419–1449. https://doi.org/10.1007/s40279-016-0486-0
Ünlü, G. (2015). Farklı kuvvet antrenmanlarının kas kuvveti ve hipertrofisi üzerine etkileri [Yüksek lisans tezi].
Yılmaz, M. (2019). 14-15 yaş grubu futbolcularda tekrarlı sprint ve patlayıcı kuvvet antrenmanlarının sürat ve vücut kompozisyonuna etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi].
