Ameliyathane Hemşirelerinde Kas-İskelet Sağlığı: Riskler ve Önlemler
Özet
Ameliyathaneler, hemşirelerin yoğun fiziksel aktivite ve ergonomik olmayan koşullara maruz kaldığı çalışma alanlarıdır. Bu ortamda, uzun süreli ayakta durma, uygun olmayan vücut postüründe çalışma, ağır ekipman taşıma ve tekrarlayan hareketler kas iskelet sistemi sorunlarına neden olabilmektedir. Literatürde ameliyathane hemşirelerinin büyük kısmında bu rahatsızlıkların yaygın olduğu belirtilmektedir. Bu rahatsızlıkların özellikle bel, boyun, omuz ve diz bölgelerinde ağrı şeklinde kendini gösterdiği sıkça rapor edilmektedir. Kas iskelet sistemi sorunları, yalnızca hemşirelerin fiziksel sağlığını olumsuz etkilemekle kalmamakta; iş verimliliği, bakım kalitesi ve hasta güvenliği üzerinde de önemli sonuçlara yol açmaktadır. Uygun ergonomik önlemlerin alınmaması, hemşirelerin mesleki yaşamlarını kısıtlamakta ve işten ayrılma oranlarını artırmaktadır. Çalışma sırasında yanlış postürlerin sürdürülmesi, kronik ağrılara ve iş gücü kaybına neden olabilmektedir. Bu sorunların önlenmesinde ergonomik eğitimlerin önemi büyüktür. Ergonomik ekipman kullanımı, çalışma düzeninin iyileştirilmesi, düzenli egzersiz ve dinlenme aralarının planlanması kas iskelet sistemi sağlığını korumak için etkili stratejiler arasında yer almaktadır. Ayrıca, hemşirelerin ergonomi konusunda farkındalığının artırılması ve ergonomik risk faktörlerini tanımaları önemlidir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), ergonomik düzenlemelerin çalışan memnuniyetini ve bakım kalitesini artıracağını vurgulamaktadır. Bu derleme, ameliyathane hemşirelerinde kas iskelet sistemi sorunlarına yol açan faktörleri ve bu sorunların önlenmesine yönelik stratejileri ele almayı amaçlamaktadır. Ergonomi bilincinin artırılması ve koruyucu önlemlerin uygulanması, bu sorunların önlenmesinde kilit rol oynamaktadır.
Referanslar
NIOSH. Musculoskeletal disorders and ergonomic factors: Centers for Disease Control and Prevention; n.d. [Online] https://www.cdc.gov/niosh/ergonomics/index.html [Accessed: 14 Mar 2025]
Tavakkol R, Kavi E, Hassanipour S, Rabiei H, Malakoutikhah M. The global prevalence of musculoskeletal disorders among operating room personnel: a systematic review and meta-analysis. Clinical Epidemiology and Global Health. 2020;8(4):1053–61. doi:10.1016/j.cegh.2020.03.019
Baz AS, İlçe A. Ameliyathane çalışanlarında biyomekanik ergonomik riskler ile kas iskelet rahatsızlıkları arasında nedenselliğin belirlenmesi. Sağlık Bakım ve Rehabilitasyon Dergisi. 2019;2(2):12–23.
Yizengaw MA, Mustofa SY, Ashagrie HE, Zeleke TG. Prevalence and factors associated with work-related musculoskeletal disorder among health care providers working in the operation room. Ann Med Surg (Lond). 2021;72:102989. doi:10.1016/j.amsu.2021.102989
Soroush A, Shamsi M, Izadi N, Heydarpour B, Samadzadeh S, Shahmohammadi A. Musculoskeletal disorders as common problems among Iranian nurses: a systematic review and meta-analysis study. International Journal of Preventive Medicine. 2018;9(1):27. doi:10.4103/ijpvm.IJPVM_235_16
Kandemir D, Karaman A, Uğraş GA, Öztekin SD. Ameliyathane hemşirelerinde kas iskelet sistemi ağrılarının incelenmesi. Journal of Education & Research in Nursing/Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2019;16(1).
Sayılan AA, Öztekin SD. Ameliyathane hemşirelerinin vücut postürleri ve ilişkili faktörler. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2018;7(1):23–7.
Epstein S, Sparer EH, Tran BN, Ruan QZ, Dennerlein JT, Singhal D, et al. Prevalence of work-related musculoskeletal disorders among surgeons and interventionalists: a systematic review and meta-analysis. JAMA Surgery. 2018;153(2):e174947–e. doi:10.1001/jamasurg.2017.4947
World Health Organization. Preventing musculoskeletal disorders in the workplace. Geneva; 2003.
Waters T, Baptiste A, Short M, Plante-Mallon L, Nelson A. AORN Ergonomic Tool 6: Lifting and carrying supplies and equipment in the perioperative setting. AORN Journal. 2011;94(2):173–9. doi:10.1016/j.aorn.2010.09.033
Asghari E, Dianat I, Abdollahzadeh F, Mohammadi F, Asghari P, Jafarabadi MA, et al. Musculoskeletal pain in operating room nurses: Associations with quality of work life, working posture, socio-demographic and job characteristics. International Journal of Industrial Ergonomics. 2019;72:330–7. doi:10.1016/j.ergon.2019.06.009
El Ata GA, El Desouky S, Manawil M, Khalifa E. Assessment of work-related musculoskeletal symptoms in operation room nurses. Curr Sci Int. 2016;5(2):215–22.
Erdemir F, Eldem C. Ergonomic analysis of working postures in a foundry workshop by digital human modeling based REBA method. Journal of Polytechnic-Politeknik Dergisi. 2020;23(2):435–43. doi:10.2339/politeknik.534877
Şimşek Ş, Yağcı N, Şenol H. Prevalence of and risk factors for low back pain among healthcare workers in Denizli. Agri. 2017;29(2):71–8. doi:10.5505/agri.2017.32549
Özşaker E. Ameliyathanede ergonomik faktörler ve çalışan güvenliği. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi. 2018;5(3):476–84.
Monahan JJ. Culture of safety: safe work hours in the OR. AORN Journal. 2012;95(1):149–54. doi:10.1016/j.aorn.2011.11.003
Akkaya A, Karadağ M. Ameliyathane hemşirelerinin çalışma ortamından kaynaklanan mesleki risklerinin ve sağlık sorunlarının belirlenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2021;37(1):11–22.
Ribeiro T, Serranheira F, Loureiro H. Work related musculoskeletal disorders in primary health care nurses. Applied Nursing Research. 2017;33:72–7. doi:10.1016/j.apnr.2016.09.003
Oha K, Animägi L, Pääsuke M, Coggon D, Merisalu E. Individual and work-related risk factors for musculoskeletal pain: a cross-sectional study among Estonian computer users. BMC Musculoskeletal Disorders. 2014;15(1):181. doi:10.1186/1471-2474-15-181
Karaca ŞB, Aydın G. Yoğun bakım ve ameliyathane çalışanlarında kas iskelet sistem ağrıları. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi. 2019;52(3):196–200.
Alrashed WA. Ergonomics and work-related musculoskeletal disorders in ophthalmic practice. Imam Journal of Applied Sciences. 2016;1(2):48–63.
Cagnie B, Danneels L, Van Tiggelen D, De Loose V, Cambier D. Individual and work related risk factors for neck pain among office workers: a cross sectional study. European Spine Journal. 2007;16(5):679–86. doi:10.1007/s00586-006-0269-7
AORN, Petersen C. AORN guidance statement: Safe patient handling and movement in the perioperative setting. AORN; 2007.
Moazzami Z, Dehdari T, Taghdisi MH, Soltanian A. Effect of an ergonomics-based educational intervention based on transtheoretical model in adopting correct body posture among operating room nurses. Global Journal of Health Science. 2015;8(7):26. doi:10.5539/gjhs.v8n7p26
