Yara Bakımı ve Akıllı Sağlık Uygulamaları: Güncel Yaklaşımlar ve Gelecek Perspektifleri
Özet
Yara iyileşmesi, vücudun doğal bir biyolojik bir tepkisi olarak inflamasyon, hücresel yenilenme ve doku onarımı gibi süreçleri içermektedir. Ancak bazı koşullarda, yara iyileşme süreci olumsuz etkilenerek süreç daha karmaşık hala gelebilmektedir. Bu nedenle yara tedavisi ve bakımı, iyileşme sürecinin hızlı ve etkili bir şekilde yönetilmesine odaklanan tıbbin önemli bir alanıdır. Günümüzde geleneksel yara bakım yöntemlerinin yanı sıra yapay zeka ve biyoteknoloji gibi yenilikler de oldukça sık kullanılmaya başlanmıştır. Bu bölümde, yara bakımında akıllı sağlık teknolojilerinin kullanımına yönelik güncel yaklaşımlar ele alınmıştır. Yapay zekâ, sensör tabanlı sistemler, mobil sağlık uygulamaları, nanoteknoloji ve tele-sağlık çözümlerinin yara bakımına entegrasyonu incelenmiştir. Bu teknolojiler; yara iyileşme sürecinin kişiselleştirilmesini, enfeksiyonların erken tespitini ve uzaktan hasta takibini mümkün kılmaktadır. Ayrıca hemşirelerin bu teknolojilerin uygulanmasındaki rol ve sorumlulukları, veri güvenliği, etik ilkeler ve hasta eğitimi bağlamında tartışılmıştır. Bölüm, gelecekte yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş tedavi planlarının ve akıllı yara örtülerinin klinik uygulamalarda daha yaygın kullanılacağına işaret etmektedir. Hemşirelerin bu dijital dönüşüme uyum sağlamaları ve teknolojik yeterliliklerini artırmaları, etkili ve güvenli yara bakımının sürdürülebilirliği açısından kritik öneme sahiptir.
Referanslar
Smith DW. Basic principles of wound healing: A clinical overview. Journal of Advanced Nursing; 2019;75(7):1342–1351.
Johnson LM, Turner P, Harris G. Diabetic wound care: Pathophysiology and management strategies. Wound Repair and Regeneration; 2021;29(1):10–19.
Williams KS, Brown P, Clark J. Artificial intelligence and machine learning in wound care management: Current trends and future prospects. Journal of Healthcare Technology; 2022;18(2):152–162.
Morris TA, Brown LJ, Williams K. Limitations of traditional wound care: A critical review. Advances in Wound Care; 2022;11(2):55–65. doi:10.1089/wound.2021.0123
Bahar Z. Güncel yara bakım ürünleri ve teknolojileri. Modern Hemşirelik Dergisi; 2021;6(4):20–35.
Çelik A. Hidrokolloid pansumanlar ve yara bakımı: Bir derleme. Türk Cerrahi Dergisi; 2021;29(2):105–112.
Brumberg V, Astrelina T, Malivanova T, et al. Modern wound dressings: Hydrogel dressings. Biomedicines; 2021;9(9):1235. doi:10.3390/biomedicines9091235
Kubíčková J, Medek T, Husby J, et al. Nonwoven textiles from hyaluronan for wound healing applications. Biomolecules; 2022;12(1):16. doi:10.3390/biom12010016
King R. Artificial intelligence in chronic wound management: Potential and applications. Wound Care Innovation Journal; 2020;14(3):110–123.
Alan D, Boyraz G, Yıldız S. Negatif basınçlı yara tedavisinde güncel yaklaşımlar. Yara Bakımı Dergisi; 2018;12(3):45–52.
Mohd Zubir MZ, Holloway S, Mohd Noor N. Maggot therapy in wound healing: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health; 2020;17(17):6103. doi:10.3390/ijerph17176103
Lam T, Beraja GE, Lev Tov H. Efficacy of larval therapy for wounds: A systematic review and meta-analysis. Journal of Clinical Medicine; 2025;14(2):315. doi:10.3390/jcm14020315
Sun XJ, Chen JA, Li G. Maggot debridement therapy stimulates wound healing by altering macrophage activation. International Wound Journal; 2023;21(3):e14477. doi:10.1111/iwj.14477
Martins L, Silva M, Pereira A. Innovative approaches in wound care: The role of smart bandages and sensors. Advances in Medical Devices; 2020;33(4):267–276.
Lee JH, Kim S, Park SJ. Smart health care applications in wound care management: A review. Journal of Medical Engineering & Technology; 2022;46(6):335–344.
Smith JA, Patel RK. Smart sensors and wound dressings: Artificial intelligence–supported chronic skin monitoring – A review. Chemical Engineering Journal; 2024;497:154371. doi:10.1016/j.cej.2024.154371
Lopez MA, Chen Y, Martinez J. Mobile health applications for wound care management: A systematic review. Journal of Medical Internet Research; 2022;24(6):e37510. doi:10.2196/37510
Zhang X, Li J, Wang Z. Smart wound monitoring and management using mobile applications and sensors. Journal of Healthcare Informatics; 2021;15(1):87–96.
Ramirez P, Nguyen HT. Telemedicine for chronic wound management: Enhancing patient outcomes through remote monitoring. International Journal of Telemedicine and Applications; 2023; 9876543. doi:10.1155/2023/9876543
Garcia-Gomez JM. Artificial intelligence-enabled mobile health applications for wound management: opportunities and challenges. Digital Health; 2023;9:20552076231164127. doi:10.1177/20552076231164127
Ataide JA, Zanchetta B, Santos ÉM, et al. nanotechnology-based dressings for wound management. Pharmaceuticals; 2022; 15(10):1286. https://doi.org/10.3390/ph15101286
Davis PA, White CR. The impact of chronic conditions on wound healing: A systematic review. International Journal of Wound Care; 2018;12(2):128–135.
Chen Y, Zhang L, Liu H. Artificial intelligence for early infection detection in chronic wounds: A systematic review. IEEE Journal of Biomedical and Health Informatics; 2023;27(4):1215–1226. doi:10.1109/JBHI.2023.3245678
Kumar S, Patel R, Singh N. Machine learning models for personalized wound care: Predicting infection risk and treatment response. Computers in Biology and Medicine; 2024;160:106892. doi:10.1016/j.compbiomed.2023.106892
Kargozar S, Mozafari M. Nanotechnology-based biomaterials for wound healing applications: A review. Biomaterials Research; 2018;22(1):1–9.
Kalasin S, Sangnuang R, Surareungchai W. Intelligent wearable sensors interconnected with advanced wound dressing bandages for contactless chronic skin monitoring: Artificial intelligence for predicting tissue regeneration. Analytical Chemistry; 2022;94(18). doi:10.1021/acs.analchem.2c00782
Brennan JA, Barker GP. Telemedicine in wound care: Current practice and future trends. Journal of Wound Care; 2020;29(3):134–139. doi:10.12968/jowc.2020.29.3.134
Shore JH, Yellowlees P, Caudill R, et al. Best practices in videoconferencing-based telemental health. Telemedicine and e-Health; 2018;24(11):827–832. doi:10.1089/tmj.2018.0237
Mostafalu P, Akbari M, Alberti KA, et al. A smart bandage for monitoring and treatment of chronic wounds. Small; 2018;14(12):1703509. doi:10.1002/smll.201703509
McGrath M, Brem H. Advanced technologies in wound care: The impact of telemedicine and smart devices. Wound Repair and Regeneration; 2021;29(6):891–899. doi:10.1111/wrr.12942
Şahin T. Amniotik membranların yara bakımında kullanımı. Yanık Tedavi Araştırmaları Dergisi; 2021;10(3):78–89.
Scepankova H, Combarros-Fuertes P, Fresno JM, et al. Role of honey in advanced wound care. Molecules; 2021; 26, 4784. https://doi.org/10.3390/molecules26164784.
Arowojolu M, Wirth K. Advanced wound care technologies: NPWTi-d innovations. Journal of Wound Care Technology; 2021;29(2):89–94.
Dabas M, Schwartz D, Beeckman D, et al. Application of artificial intelligence methodologies to chronic wound care and management: A scoping review. Advances in Wound Care; 2023;12(4). doi:10.1089/wound.2021.0144
Jaworek-Korjakowska J, Brodzicki A, Cassidy B, et al. Interpretability of a deep learning-based approach for the classification of skin lesions into main anatomic body sites. Cancers (Basel); 2021;13. doi:10.3390/cancers13236048
Pappachan JM, Cassidy B, Fernandez CJ, et al. The role of artificial intelligence technology in the care of diabetic foot ulcers: The past, the present, and the future. World Journal of Diabetes; 2022;13(12):1131–1139. doi:10.4239/wjd.v13.i12.1131
Tehsin S, Kausar S, Jameel A. Diabetic wounds and artificial intelligence: A mini-review. World Journal of Clinical Cases; 2023;11(1):84–91. doi:10.12998/wjcc.v11.i1.84
Atilla D, Polat H. Akıllı sağlık teknolojilerinin yara bakımında kullanımı. Hemşirelikte Gelişmeler Dergisi; 2021;13(2):145–152.
Ganesan O, Xiao Morris M, Guo L, et al. García A, et al. A review of artificial intelligence in wound care. Art Int Surg.; 2024;4:364-75.doi: 10.20517/ais.2024.68
Demir S, Bayraktar G. Teknolojik hemşirelik uygulamaları: Giyilebilir sensörler ve yara bakımı. Dijital Sağlık Dergisi; 2023;4(1):22–29.
Sood A, Granick MS, Trial C, et al. The role of telemedicine in wound care: a review and analysis of a database of 5,795 patients from a mobile wound-healing center in languedoc-roussillon, France. Plast Reconstr Surg.; 2016;138(3Suppl):248S-256S. doi: 10.1097/PRS.0000000000002702.
Çelik S, Eren G. Dijital hemşirelik uygulamalarında hasta eğitimi ve veri güvenliği. Hemşirelik Etik ve Hukuk Dergisi; 2019;6(1):91–98.
Nguyen TH, Lee SJ. Artificial intelligence in wound healing: Recent advances and future directions. Frontiers in Bioengineering and Biotechnology; 2023;11:1047892. doi:10.3389/fbioe.2023.1047892
Garcia ME, Smith DR. Machine learning applications in wound care management: early detection and treatment optimization. Journal of Clinical Medicine; 2024;13(3):678. doi:10.3390/jcm13030678
National Institutes of Health (NIH). (2020). "Wound Care and Healing." U.S. National Library of Medicine.
